Jak założyć fundację dla zwierząt - fundacja czy stowarzyszenie, KRS, koszty i status OPP

Jak założyć fundację dla zwierząt: w skrócie

Żeby założyć fundację dla zwierząt, fundator składa u notariusza oświadczenie o jej ustanowieniu, wskazuje cel i majątek, ustala statut, a potem zarząd składa wniosek o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Fundacja zyskuje osobowość prawną z chwilą wpisu. Opłata sądowa za wpis wynosi 250 zł, a 500 zł, jeśli fundacja ma od początku prowadzić działalność gospodarczą. Status organizacji pożytku publicznego (OPP), dzięki któremu można otrzymywać 1,5% podatku, organizacja może uzyskać dopiero po co najmniej 2 latach działalności (stan przepisów: październik 2026).

Zanim założysz nową organizację, odpowiedz sobie na dwa pytania: czy wystarczy Ci pomoc w istniejącej fundacji albo schronisku i czy masz ludzi, którzy przez lata poprowadzą księgowość, sprawozdania i zbiórki. Sama rejestracja to najkrótsza część drogi.

Fundacja czy stowarzyszenie dla zwierząt?

Ludzie, którzy już pomagają zwierzętom, na przykład karmiciele kotów albo domy tymczasowe, mają trzy formy do wyboru. Różnią się tym, kto zakłada organizację i kto o niej decyduje.

	Fundacja	Stowarzyszenie	Stowarzyszenie zwykłe
kto zakłada	fundator: jedna osoba fizyczna albo prawna lub kilka osób	co najmniej 7 osób	co najmniej 3 osoby
dokument założycielski	akt notarialny i statut	statut uchwalony przez założycieli	regulamin działalności
gdzie się rejestruje	Krajowy Rejestr Sądowy	Krajowy Rejestr Sądowy	ewidencja prowadzona przez starostę
osobowość prawna	tak, od wpisu do KRS	tak, od wpisu do KRS	nie
działalność gospodarcza	może prowadzić, jeśli przeznaczy na nią co najmniej 1000 zł majątku	może prowadzić	nie może
kto decyduje	zarząd według statutu ustalonego przez fundatora	członkowie na walnym zebraniu	członkowie

Fundacja pasuje, gdy pomysł i majątek pochodzą od jednej osoby albo firmy i to fundator chce wyznaczyć cel na stałe. Stowarzyszenie pasuje grupie ludzi, którzy chcą współdecydować, przyjmować nowych członków i zbierać składki. Stowarzyszenie zwykłe powstaje najprościej, ale nie ma osobowości prawnej, nie może prowadzić działalności gospodarczej, a jego członkowie odpowiadają za zobowiązania solidarnie całym majątkiem, gdy egzekucja z majątku stowarzyszenia okaże się bezskuteczna.

Jak założyć fundację krok po kroku?

1. Określ cel i zakres działania. Napisz konkretnie, czym fundacja ma się zajmować, na przykład opieką nad bezdomnymi kotami, edukacją albo wspieraniem schronisk. Ustawa o fundacjach pozwala ustanowić fundację dla celów społecznie lub gospodarczo użytecznych.
2. Ustal majątek. Fundator wskazuje składniki majątkowe przeznaczone na cel: pieniądze, papiery wartościowe, rzeczy ruchome albo nieruchomości. Ustawa nie podaje minimalnej kwoty. Tylko jeśli fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą, na tę działalność trzeba przeznaczyć co najmniej 1000 zł.
3. Podpisz akt notarialny. Oświadczenie woli o ustanowieniu fundacji składa się w formie aktu notarialnego, chyba że fundację ustanawia się w testamencie. Koszt taksy notarialnej ustal z notariuszem przed wizytą.
4. Ustal statut. Statut musi określać nazwę, siedzibę i majątek fundacji, jej cele, zasady, formy i zakres działalności oraz skład i organizację zarządu, sposób jego powoływania, obowiązki i uprawnienia. Jeśli myślisz o statusie OPP, od razu przewidź kolegialny organ kontroli, na przykład radę fundacji.
5. Złóż wniosek o wpis do KRS. Wniosek składa się do sądu rejestrowego razem z opłatą sądową. Jeśli fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą, wnioski składa się wyłącznie elektronicznie.
6. Poczekaj na wpis. Sąd sprawdza, czy cel i statut są zgodne z prawem. O wpisie zawiadamia właściwego ministra i starostę, którzy sprawują nadzór nad fundacją.

Ile kosztuje założenie fundacji?

• Opłata sądowa za wpis do KRS: 250 zł od wniosku o wpis do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej; 500 zł, gdy wniosek obejmuje jednocześnie wpis do rejestru przedsiębiorców.
• Taksa notarialna za akt ustanowienia fundacji: ustal ją z notariuszem.

Do tego dochodzą koszty bieżące: konto bankowe, księgowość, czasem lokal. Fundacja i stowarzyszenie prowadzą rachunkowość, a fundacja co roku składa właściwemu ministrowi sprawozdanie ze swojej działalności. Organizacje pożytku publicznego, które publikują sprawozdania na stronie Narodowego Instytutu Wolności, są z tego obowiązku zwolnione.

Status OPP: kiedy fundacja może dostać 1,5% podatku?

Organizacją pożytku publicznego może zostać fundacja albo stowarzyszenie, które prowadzi działalność pożytku publicznego nieprzerwanie przez co najmniej 2 lata. Ochrona zwierząt jest jedną ze sfer pożytku publicznego wymienionych w ustawie: „ekologia i ochrona zwierząt oraz ochrona dziedzictwa przyrodniczego”. Najważniejsze warunki statusu (art. 20 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie):

• działalność na rzecz ogółu społeczności, a w stowarzyszeniu nie wyłącznie na rzecz członków,
• działalność gospodarcza tylko jako dodatkowa, a nadwyżka przychodów idzie na działalność pożytku publicznego,
• kolegialny organ kontroli lub nadzoru, odrębny od zarządu, którego członkowie nie są z zarządem spokrewnieni ani z nim związani,
• członkowie zarządu i organu kontroli bez prawomocnych skazań za umyślne przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego i przestępstwa skarbowe,
• zakazy w statucie, między innymi udzielania pożyczek członkom i ich bliskim oraz przekazywania im majątku na preferencyjnych warunkach.

Status uzyskuje się z chwilą wpisu informacji o spełnieniu tych wymagań do KRS. Wniosek o taki wpis, składany po 2 latach działalności, jest wolny od opłaty sądowej (art. 95 ust. 1 pkt 7 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jak wygląda przekazywanie 1,5% podatku od strony podatnika, opisujemy w artykule 1,5% podatku dla zwierząt.

Zbiórki pieniędzy i darów dla zwierząt

Fundacja i stowarzyszenie mogą przyjmować darowizny i organizować zbiórki. Zbiórka publiczna to zbieranie ofiar w gotówce lub w naturze w miejscu publicznym, na przykład na ulicy albo w parku. Organizacja pozarządowa może ją przeprowadzić dopiero po zgłoszeniu i zamieszczeniu informacji o nim na ogólnopolskim portalu zbiórek publicznych, a w ciągu 30 dni od zakończenia składa sprawozdanie z wartością i rodzajem zebranych ofiar. Zbiórką publiczną nie jest na przykład zbieranie wśród osobistych znajomych ani zbiórka wśród uczniów na terenie szkoły za pozwoleniem jej władz. Praktyczne przykłady opisujemy w artykule zbiórka dla schroniska.

Współpraca ze schroniskiem i gminą

Opieka nad bezdomnymi zwierzętami to zadanie własne gminy. Ustawa o ochronie zwierząt daje jednak organizacjom, których statutowym celem jest ochrona zwierząt, kilka konkretnych ról:

• Opieka nad bezdomnymi zwierzętami. Takie organizacje mogą zapewniać bezdomnym zwierzętom opiekę i prowadzić schroniska w porozumieniu z samorządem (art. 11 ust. 4).
• Opinia o gminnym programie. Do 1 lutego wójt, burmistrz albo prezydent miasta przesyła projekt programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi do zaopiniowania między innymi organizacjom społecznym, których statutowym celem jest ochrona zwierząt, działającym na terenie gminy. Na opinię jest 21 dni (art. 11a ust. 7 i 8).
• Sygnał o krzywdzie zwierzęcia. Decyzja o czasowym odebraniu zwierzęcia, nad którym ktoś się znęca, zapada między innymi po informacji od upoważnionego przedstawiciela takiej organizacji (art. 7 ust. 1a).
• Granty z gminy. Samorząd może zlecić organizacji zadanie publiczne w otwartym konkursie ofert albo w trybie małego grantu: od 1 września 2026 r. do 20 000 zł na zadanie i łącznie do 40 000 zł w roku dla jednej organizacji.

Zanim zaczniesz działać na własną rękę, porozmawiaj ze schroniskiem w swojej gminie. Sprawdź, jak działa i za co odpowiada, w artykule jak działa schronisko dla zwierząt. Często najbardziej potrzebni są ludzie do konkretnej pracy, a nie kolejna organizacja.

Nowa fundacja czy pomoc w istniejącej organizacji?

Własna organizacja ma sens, gdy masz cel, którego nikt w okolicy nie realizuje, ludzi do zarządu i rady oraz plan finansowania na kilka lat. Jeśli chcesz przede wszystkim pomagać zwierzętom, możesz zacząć od razu, bez rejestracji:

• zostań wolontariuszem: jak zacząć, opisuje artykuł wolontariat w schronisku,
• zostań domem tymczasowym dla psa albo kota z fundacji,
• wspieraj sprawdzone organizacje darowizną albo 1,5% podatku. Jak sprawdzić organizację przed wpłatą, opisujemy w artykule jak sprawdzić fundację.

Od 30 września 2028 r. stowarzyszenie będzie można założyć także przez internet, na wzorcu statutu udostępnionym w systemie KRS. Do tego czasu obowiązuje zwykła procedura.

Fundacja NaszeZoo.pl: kim jesteśmy

Ogólnopolską Fundację NaszeZoo.pl założył sklep NaszeZoo.pl, żeby realnie pomagać zwierzętom, które nie mają nikogo. Działamy od 2015 roku jako odrębna organizacja pożytku publicznego z własnym numerem KRS 0000588561. Prowadzimy w Poznaniu azyl dla kotów Kłaczkowo, przez dlaSchroniska.pl ułatwiamy przekazywanie darów schroniskom w całej Polsce i uczymy odpowiedzialnej opieki. Jeśli chcesz pomóc zwierzętom razem z nami, zobacz, jak możesz nas wesprzeć.

Jak założyć fundację dla zwierząt: co zapamiętać

• Fundację zakłada fundator aktem notarialnym, stowarzyszenie co najmniej 7 osób, stowarzyszenie zwykłe co najmniej 3 osoby.
• Fundacja i stowarzyszenie zyskują osobowość prawną z chwilą wpisu do KRS. Opłata sądowa to 250 zł, a 500 zł z wpisem do rejestru przedsiębiorców.
• Ustawa nie wymaga minimalnego majątku fundacji, poza co najmniej 1000 zł na działalność gospodarczą, jeśli fundacja ma ją prowadzić.
• Status OPP i 1,5% podatku są możliwe po co najmniej 2 latach nieprzerwanej działalności i przy spełnieniu warunków z ustawy.
• Organizacje chroniące zwierzęta opiniują gminny program opieki nad bezdomnymi zwierzętami i mogą współpracować z gminą przy schronisku.

Następny krok: spisz cel, ludzi do zarządu i rady oraz źródła finansowania na pierwsze dwa lata, a potem porozmawiaj ze schroniskiem w swojej gminie, czego najbardziej potrzebuje.

Stan przepisów: październik 2026.