Ranne albo bezdomne zwierzę - kogo wezwać i co musi zrobić gmina

Ranne albo bezdomne zwierzę - kogo wezwać?

Do rannego psa lub kota wezwij straż miejską (gminną), a jeśli w gminie jej nie ma - Policję albo urząd gminy. Opieka nad bezdomnymi zwierzętami należy do gminy, a gminny program musi zapewniać całodobową opiekę weterynaryjną przy zdarzeniach drogowych z udziałem zwierząt. Gdy na jezdni grozi wypadek z udziałem ludzi, dzwoń na numer alarmowy 112.

Sytuacja	Kogo wezwać
ranny pies lub kot przy drodze	straż miejska lub gminna, Policja; przy zagrożeniu dla ludzi 112
ranne lub chore zwierzę poza drogą	straż miejska lub gminna, urząd gminy; lecznica wskazana w programie gminy
porzucony pies lub kot, np. przywiązany i zostawiony	najbliższe schronisko, straż gminna albo Policja - to obowiązek z ustawy
błąkający się pies bez opiekuna	straż miejska lub gminna albo schronisko współpracujące z gminą
zwierzę krzywdzone, głodzone, w złych warunkach	Policja; pomóc mogą też organizacje ochrony zwierząt
dzikie zwierzę: jeż, ptak, sarna	zasady opisuje poradnik znalazłem dzikie zwierzę; rannym zajmuje się ośrodek rehabilitacji zwierząt

Jeśli zwierzę nie jest ranne, a Ty chcesz pomóc mu wrócić do domu, krok po kroku prowadzi tekst znalazłem psa albo kota - co zrobić.

Co należy do obowiązków gminy?

Zapobieganie bezdomności zwierząt, opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie to zadania własne gminy (art. 11 ustawy o ochronie zwierząt, stan na październik 2026). Rada gminy uchwala co roku, do 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi. Program obejmuje w szczególności:

• zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku;
• opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie;
• odławianie bezdomnych zwierząt;
• obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach;
• poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt;
• usypianie ślepych miotów;
• wskazanie gospodarstwa rolnego dla zwierząt gospodarskich;
• całodobową opiekę weterynaryjną w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt.

Koszty programu ponosi gmina. Uchwała jest publikowana w BIP gminy i zwykle podaje nazwę schroniska oraz lecznicy, która przyjmuje zwierzęta po wypadkach. Warto znaleźć ją, zanim zdarzy się wypadek - wpisz w wyszukiwarkę „program opieki nad zwierzętami bezdomnymi” i nazwę swojej gminy.

Ranne zwierzę na drodze - co zrobić krok po kroku?

1. Zadbaj o swoje bezpieczeństwo. Zatrzymaj się tak, żeby nie stwarzać zagrożenia, włącz światła awaryjne i nie wchodź na jezdnię między jadące samochody.
2. Zadzwoń po pomoc. Straż miejska lub gminna, Policja, a gdy zagrożeni są ludzie - 112. Podaj dokładne miejsce: ulicę, kilometr, charakterystyczny punkt.
3. Nie dotykaj zwierzęcia gołymi rękami. Ból i strach sprawiają, że gryzie nawet łagodny pies, a kot drapie i ucieka.
4. Ogranicz ruch zwierzęcia. Jeśli możesz to zrobić bezpiecznie, przykryj je kocem albo kurtką, zostawiając odkrytą głowę, i nie pozwól mu wybiec na jezdnię.
5. Nie podawaj jedzenia ani leków. Leki dla ludzi mogą zwierzęciu zaszkodzić, a ranne zwierzę może wymagać znieczulenia.
6. Zostań do przyjazdu pomocy, jeśli to bezpieczne. Zapisz godzinę, zrób zdjęcie miejsca i zwierzęcia.
7. Sam wieziesz zwierzę do lecznicy? Zadzwoń wcześniej. Zapytaj, czy lecznica przyjmuje zwierzęta w ramach programu gminy, i uprzedź, z czym jedziesz.

Bezdomny czy zgubiony - jak to rozpoznać i kogo powiadomić?

Ustawa nazywa zwierzęciem bezdomnym zwierzę domowe lub gospodarskie, które uciekło, zabłąkało się albo zostało porzucone, a nie da się ustalić jego właściciela. W praktyce z dystansu nie odróżnisz psa bezdomnego od zgubionego - dlatego w obu przypadkach postępujesz tak samo: powiadamiasz służby i sprawdzasz chip w lecznicy.

Gdy napotkasz porzuconego psa lub kota, w szczególności pozostawionego na uwięzi, masz obowiązek powiadomić najbliższe schronisko, straż gminną albo Policję (art. 9a ustawy o ochronie zwierząt). To nie jest grzecznościowa prośba - to przepis.

Inaczej jest z kotami wolno żyjącymi. Gminny program wymienia je osobno: przewiduje dla nich opiekę i dokarmianie na miejscu, a odławianie dotyczy zwierząt bezdomnych. Zdrowy kot, który od lat mieszka przy bloku, nie potrzebuje interwencji. Zgłoś go dopiero wtedy, gdy jest ranny albo wyraźnie chory. Jak mądrze pomagać kotom osiedlowym, opisuje poradnik koty wolno żyjące zimą.

Jak sprawdzić, czy znalezione zwierzę ma właściciela?

Najszybciej - odczytując chip. Czytnik ma większość lecznic weterynaryjnych, często także straż miejska i schronisko. Numer chipa sprawdza się potem w bazach oznakowanych zwierząt; jeśli jest zarejestrowany z aktualnym telefonem, właściciel dowie się o znalezieniu w kilka minut. Czym chip różni się od adresówki i dlaczego sam numer pod skórą nie wystarczy, wyjaśnia poradnik chip, adresówka i lokalizator.

Obejrzyj też obrożę: adresówka z numerem telefonu skraca całą drogę do jednego połączenia. Zwierzę bez chipa i adresówki nadal może mieć dom - dlatego zgłoszenie do straży lub schroniska i zdjęcie w lokalnych grupach są potrzebne zawsze, nawet gdy pies wygląda na zaniedbanego.

Zwierzę porzucone albo krzywdzone - kiedy wzywać Policję?

Znęcanie się nad zwierzęciem jest przestępstwem zagrożonym karą do 3 lat pozbawienia wolności (art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt). Ustawa zalicza do znęcania się między innymi porzucenie zwierzęcia, w szczególności psa lub kota, przez właściciela albo opiekuna, a także utrzymywanie zwierzęcia w rażącym zaniedbaniu. Jeśli to Ty nie możesz dalej opiekować się swoim zwierzęciem, zobacz, jak odpowiedzialnie oddać psa lub kota.

W sytuacji, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny albo upoważniony przedstawiciel organizacji ochrony zwierząt może je odebrać na miejscu i zawiadomić wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (art. 7 ust. 3). Ty nie odbierasz zwierzęcia sam - dzwonisz po tych, którzy mają do tego uprawnienia, i opisujesz, co widzisz.

Psy na łańcuchu. Dziś ustawa zakazuje trzymania zwierząt domowych na uwięzi w sposób stały dłużej niż 12 godzin na dobę albo w sposób powodujący uszkodzenie ciała lub cierpienie i niezapewniający niezbędnego ruchu, a uwięź nie może być krótsza niż 3 m. Nowelizacja z 3 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1005) zakazuje trzymania psów i kotów na uwięzi, z wyjątkami takimi jak transport czy krótkie uwiązanie poza miejscem stałego pobytu. Zakaz zacznie obowiązywać 28 lipca 2027 r.

Co zrobić, gdy nikt nie przyjeżdża?

• Zadzwoń ponownie i poproś o potwierdzenie zgłoszenia. Zapisz godzinę i nazwisko osoby, z którą rozmawiasz.
• Zadzwoń do urzędu gminy - to gmina odpowiada za program opieki i ma umowę ze schroniskiem oraz lecznicą.
• Skontaktuj się z lecznicą wskazaną w programie gminy i zapytaj, czy możesz przywieźć zwierzę.
• Napisz do organizacji prozwierzęcej z Twojej okolicy. Wolontariusze często wiedzą, jak szybko załatwić transport.
• Dokumentuj. Zdjęcia, nagrania i notatka z godzinami przydadzą się, jeśli sprawa trafi do urzędu albo na Policję.

Chcesz zaopiekować się zwierzęciem do czasu znalezienia domu?

Zwierzę, któremu pomogłeś, nie musi od razu trafić do boksu w schronisku. Schroniska i organizacje ochrony zwierząt współpracują z domami tymczasowymi - to osoby, które przyjmują zwierzę do siebie do czasu adopcji. Zanim zatrzymasz zwierzę u siebie, zgłoś znalezienie i sprawdź chip, bo zwierzę może mieć właściciela, który go szuka. O tym, jak wygląda opieka tymczasowa w fundacji, przeczytasz w części domy tymczasowe na stronie fundacji.

W Fundacji NaszeZoo.pl od 2015 roku pomagamy bezdomnym zwierzętom: prowadzimy w Poznaniu azyl dla kotów Kłaczkowo, a przez dlaSchroniska.pl ułatwiamy przekazywanie darów schroniskom w całej Polsce. Jeśli chcesz pomóc tym, które już są pod opieką, zobacz, jak możesz nas wesprzeć.

Ranne lub bezdomne zwierzę - co zapamiętać

• Do rannego zwierzęcia wzywaj straż miejską lub gminną albo Policję; gdy zagrożeni są ludzie na drodze - 112.
• Gmina musi zapewnić całodobową opiekę weterynaryjną przy zdarzeniach drogowych z udziałem zwierząt - lecznicę wskazuje program gminy w BIP.
• Porzuconego psa lub kota masz obowiązek zgłosić schronisku, straży gminnej albo Policji.
• Zdrowy kot wolno żyjący nie potrzebuje interwencji - program gminy przewiduje opiekę i dokarmianie kotów na miejscu.
• Nie dotykaj rannego zwierzęcia gołymi rękami i nie podawaj mu leków.

Następny krok: zapisz w telefonie numer straży miejskiej lub gminnej i lecznicy, którą wskazuje program opieki nad zwierzętami w Twojej gminie - w chwili wypadku nie będziesz ich szukać.