Znalazłem dzikie zwierzę — kiedy pomagać, a kiedy zostawić (jeż, chomik, pisklę)

Ten tekst pomaga podjąć pierwszą decyzję: zostawić zwierzę, poobserwować czy wezwać pomoc. Zasady dla dwóch gatunków, z którymi najczęściej spotykamy się w ogrodzie, opisaliśmy osobno — dziki jeż w ogrodzie i chomik europejski.

Znalazłem dzikie zwierzę — czy na pewno potrzebuje pomocy?

Wiele młodych dzikich zwierząt wygląda na porzucone, choć rodzice są blisko. Zabranie takiego zwierzęcia to najczęstszy błąd w dobrej wierze.

Zostaw i obserwuj z daleka	Zadzwoń po pomoc
opierzone pisklę, które skacze po trawie	zwierzę ranne, krwawi, ma złamane skrzydło albo łapę
młody zając albo koźlę sarny samo w trawie	zwierzę złapane przez kota albo psa — nawet bez widocznych ran
zwierzę zdrowe, które ucieka albo się chowa	leży, chwieje się, nie ucieka, gdy podchodzisz
jeż, który nocą sprawnie chodzi po ogrodzie	zwierzę uwięzione: w studzience, siatce, piwnicy, oczku wodnym
nora albo gniazdo w Twoim ogrodzie	młode przy martwym rodzicu albo gołe pisklę bez gniazda w zasięgu

Ranne dzikie zwierzę — co robić krok po kroku?

1. Zabierz psa i kota. Dzieci też niech zostaną z boku. Mniej hałasu to mniej stresu dla zwierzęcia.
2. Zadzwoń, zanim cokolwiek zrobisz. Do najbliższego ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt albo lekarza weterynarii. Opisz gatunek, miejsce i to, co widzisz — przyda się zdjęcie z daleka.
3. Postępuj według ich wskazówek. Czasem usłyszysz „zostaw”, czasem „przywieź” — o tym decyduje ośrodek albo lekarz.
4. Jeśli masz przywieźć — w rękawicach. Przykryj zwierzę ręcznikiem i przełóż do kartonu z otworami wentylacyjnymi, wyłożonego ręcznikiem lub papierem.
5. Ciemno, cicho, bez zaglądania. Karton postaw w spokojnym pomieszczeniu, z dala od słońca i grzejnika.
6. Nie karm i nie pój. Woda wlana do dzioba albo pyszczka może trafić do dróg oddechowych, a złe jedzenie szkodzi bardziej niż kilka godzin głodu.
7. Jedź od razu. Dzikie zwierzę nie zostaje w domu „do jutra”, na leczenie ani na wychowanie.

Duże ranne zwierzę na jezdni, na przykład sarna czy dzik, to także zagrożenie dla kierowców — wtedy dzwoń pod 112 i nie podchodź do niego. W wielu gminach zgłoszenia o rannych dzikich zwierzętach przyjmuje też straż miejska albo gminna. Ptak oszołomiony po uderzeniu w okno to osobna, częsta sytuacja — opisuje ją poradnik ptak uderzył w szybę.

Pisklę wypadło z gniazda — podlot czy gniazdownik?

Sprawdź po kolei:

• Opierzony, ma krótki ogon, skacze i trzepocze skrzydłami? To podlot — opuścił już gniazdo i przez kilka dni uczy się latać na ziemi, a rodzice go dokarmiają. Zostaw go.
• Podlot siedzi na drodze albo przy kocie? Przenieś go na najbliższy krzak lub gałąź — kilka metrów, nie dalej — i zabierz kota do domu.
• Nagi albo w puchu, z zamkniętymi oczami, nie skacze? To gniazdownik. Jeśli widzisz gniazdo i możesz bezpiecznie do niego sięgnąć, odłóż pisklę — dotyk człowieka nie sprawi, że rodzice je porzucą.
• Gniazda nie ma, jest zniszczone albo pisklę jest ranne? Zadzwoń do ośrodka rehabilitacji.

Chcesz, żeby ptaki gniazdowały w Twoim ogrodzie z dala od kotów? Jak wybrać i zawiesić budkę, opisuje poradnik budka lęgowa dla ptaków.

Młody zając albo sarna sami w trawie — czy są porzuceni?

Zwykle nie. Zajęczyca zostawia młode w trawie i przychodzi je karmić tylko raz albo dwa razy na dobę, najczęściej o zmierzchu. Koźlę sarny też leży nieruchomo, a matka żeruje w pobliżu. Nie dotykaj ich i nie zabieraj — odejdź, a psa trzymaj na smyczy. Pomocy szukaj dopiero wtedy, gdy zwierzę jest ranne albo leży przy martwej matce.

Jeż, chomik europejski i żółw — o czym pamiętać?

• Jeż. Zdrowy jeż jest aktywny nocą i zwija się w kulę, gdy podchodzisz. Jeż kręcący się w dzień, chwiejny albo bardzo mały przed zimą potrzebuje pomocy — listę objawów zbiera poradnik jak dokarmiać dzikiego jeża w ogrodzie.
• Chomik europejski. Dziki, rzadki i chroniony; nie łapiesz go, a nory nie zasypujesz. Jak go rozpoznać wśród innych gryzoni, pokazuje tekst dzikie gryzonie w ogrodzie.
• Żółw. Jedyny rodzimy żółw w Polsce, żółw błotny, jest pod ścisłą ochroną: ma ciemny pancerz i drobne żółte kropki na głowie i łapach. Zostaw go tam, gdzie jest, i nie przenoś do innej wody. Żółw z czerwoną albo żółtą plamą za okiem to najpewniej porzucony żółw ozdobny — gatunek inwazyjny. Nie zabieraj go do domu na stałe, tylko zgłoś znalezisko regionalnej dyrekcji ochrony środowiska albo straży miejskiej lub gminnej. Jeśli to Ty masz takiego żółwia, nigdy go nie wypuszczaj — legalne wyjścia opisuje poradnik żółw czerwonolicy — przepisy.

Popielica i orzesznica na strychu, nietoperz w mieszkaniu — co zrobić?

Popielica przypomina małą, szarą wiewiórkę z puszystym ogonem i ciemnymi obwódkami wokół oczu; orzesznica jest dużo mniejsza i rudawa. Obie są aktywne nocą, zimą zapadają w długi sen i zamieszkują strychy, altany i budki w domach blisko lasu. Nocne tupanie i chrobotanie nad sufitem to często właśnie popielica.

• Nie łap, nie truj, nie wypłaszaj. Obie są pod ochroną gatunkową, a trutka szkodzi też innym zwierzętom.
• Nie zamykaj otworów, gdy zwierzęta są w środku — zwłaszcza zimą i wtedy, gdy mogą mieć młode.
• Gdy naprawdę przeszkadzają, zapytaj regionalną dyrekcję ochrony środowiska, co wolno zrobić — działania wobec gatunku chronionego mogą wymagać jej zgody.

Popielicę śpiącą w budce dla ptaków zostawiasz w spokoju — szczegóły w poradniku czyszczenie budek lęgowych.

Nietoperz w mieszkaniu zwykle wleciał przez otwarte okno i sam znajdzie drogę z powrotem. Zgaś światło, otwórz szeroko okno, zamknij drzwi do innych pokojów i wyjdź — po zmroku najczęściej wylatuje. Nie dotykaj go gołymi rękami: może ugryźć, a nietoperze mogą przenosić wściekliznę. Nietoperza leżącego na podłodze przykryj w rękawicach pudełkiem, wsuń pod nie tekturkę i zadzwoń do ośrodka — nie wyrzucaj go przez okno. Jeśli Cię ugryzł albo zadrapał, skontaktuj się z lekarzem.

Czy wolno zabrać dzikie zwierzę do domu?

Większość dzikich zwierząt w Polsce — w tym jeż, chomik europejski, nietoperze, wiele ptaków, żółw błotny oraz rodzime płazy i gady — jest pod ochroną gatunkową. Nie wolno ich łapać ani przetrzymywać. Zabranie rannego lub bezradnego zwierzęcia po to, by od razu przekazać je do ośrodka rehabilitacji, to co innego niż trzymanie go w domu. Dzikie zwierzę wychowane przez człowieka często nie radzi sobie potem na wolności — dlatego zostaw to specjalistom.

Jeśli chcesz pomagać na co dzień, zrób to w ogrodzie: wieczorna miska z wodą i karmą dla jeży, kupka liści pod krzewem, budka lęgowa, a latem płytkie poidło dla ptaków — jak je ustawić, opisuje poradnik poidło dla ptaków latem. Karmę dla jeży wolnożyjących znajdziesz w dziale karma dla jeży.

• Beaphar Iglefutter — sucha karma dla jeży. Dla kogo: do wieczornego dokarmiania jeży w ogrodzie, zwłaszcza jesienią. Na co uważać: małe porcje, obok zawsze płytka miska z wodą, a resztki rano sprzątnij.
• Trixie Budka lęgowa dla ptaków gniazdujących w dziuplach — drewniana budka z otworem wlotowym. Dla kogo: dla ogrodu, w którym brakuje starych drzew z dziuplami. Na co uważać: zawieś ją wysoko, poza zasięgiem kotów, i sprawdź czas dostawy na karcie.

Znalazłeś królika, świnkę albo fretkę na dworze?

To nie dzikie zwierzę, tylko czyjś pupil — uciekł albo ktoś go porzucił. Złap go ostrożnie, najlepiej do transportera albo kartonu, daj wodę i spokojne miejsce, a potem szukaj opiekuna: sprawdź czip u lekarza weterynarii, zgłoś znalezienie w schronisku i w okolicy. Cały plan opisuje poradnik znalazłem psa lub kota — co zrobić, a o tym, gdzie szukają właściciele fretek, piszemy w tekście fretka uciekła. Królik domowy nie przeżyje długo na wolności — nie zostawiaj go „bo sobie poradzi”.

Co zapamiętać

• Opierzone pisklę, młody zając i koźlę sarny zwykle mają rodziców blisko — zostaw je.
• Ranne, złapane przez kota albo uwięzione zwierzę — dzwoń do ośrodka rehabilitacji albo lekarza weterynarii.
• Karton, ciemno, cicho, bez karmienia i pojenia — i od razu do specjalistów.
• Gatunków chronionych nie zatrzymujesz w domu; pomagasz im w ogrodzie.

Następny krok: znajdź dziś najbliższy ośrodek rehabilitacji dzikich zwierząt i zapisz jego numer w telefonie.