Nietoperz w domu - co zrobić, jak go wypuścić i kogo wezwać jesienią i zimą

Nietoperz w domu: co zrobić od razu?

Nietoperz w domu nie jest groźny, jeśli go nie dotykasz. Najczęściej to młode zwierzę, które zabłądziło przez otwarte okno, albo nietoperz szukający kryjówki na zimę. Wszystkie gatunki nietoperzy w Polsce są pod ścisłą ochroną, więc nie wolno ich łapać bez potrzeby, przetrzymywać, płoszyć ani wyrzucać z kryjówek. Ciepłym wieczorem zwykle wystarczy otworzyć okno i dać mu wylecieć. Zimą nie wypuszczaj go na mróz, tylko zadzwoń do ośrodka rehabilitacji zwierząt.

1. Zachowaj spokój. Nie krzycz, nie machaj ręcznikiem i nie goń nietoperza po mieszkaniu. Spłoszony chowa się w zakamarkach i może zrobić sobie krzywdę.
2. Zabierz z pokoju dzieci, psa i kota. Zamknij drzwi do reszty mieszkania, żeby nietoperz nie przeleciał dalej.
3. Wieczorem, gdy na dworze jest ciepło, otwórz szeroko okno i zgaś światło. Wyjdź z pokoju i zajrzyj po kwadransie. Nietoperz zwykle sam znajduje drogę na zewnątrz.
4. Nie łap zdrowego nietoperza i nie wynoś go sam. Jeśli przysiadł na ścianie albo zasłonie, zostaw na noc otwarte okno i zgaszone światło. Gdy mimo to nie wyleciał albo ukrył się w zakamarku, zadzwoń do ośrodka rehabilitacji zwierząt albo do straży miejskiej lub gminnej. Zdrowego nietoperza, który zabłądził do budynku, mogą złapać i wypuścić tylko osoby upoważnione przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
5. Gdy jest zima, nietoperz jest ranny, osłabiony albo leży na podłodze, nie wypuszczaj go. Zamknij okno i zadzwoń do ośrodka rehabilitacji zwierząt. Takiego nietoperza przepisy pozwalają zabezpieczyć tylko po to, żeby przekazać go do ośrodka: w grubych rękawicach, do kartonu z małymi otworami, tak jak poradzi ośrodek.
6. Jeśli ktoś dotknął nietoperza gołą ręką albo został ugryziony lub zadrapany, umyj to miejsce wodą z mydłem i od razu skontaktuj się z lekarzem. Więcej o tym niżej.

Dlaczego nietoperz wlatuje do mieszkania?

Przyrodnicy z Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra” zwracają uwagę, że do mieszkań najczęściej trafiają młode nietoperze, które uczą się latać i gubią drogę. Nietoperze żyją też tuż obok nas: dzień spędzają w szczelinach budynków, pod dachówkami i na strychach. Gdy robi się zimno, przenoszą się do chłodnych i wilgotnych kryjówek, takich jak piwnice, jaskinie czy stare fortyfikacje, gdzie zimują aż do wiosny. Dlatego jesienią i zimą zdarzają się w piwnicach, garażach, na klatkach schodowych, a nawet w mieszkaniach.

Nietoperz nie przylatuje po to, by zaatakować. Poluje na owady, a w mieszkaniu jest zagubiony i zestresowany. Gryzie zwykle wtedy, gdy ktoś chwyta go gołymi rękami.

Nietoperz w mieszkaniu zimą: nie wypuszczaj go na mróz

Zimą nietoperze hibernują: obniżają temperaturę ciała i żyją z zapasów tłuszczu zgromadzonych jesienią. Nietoperz, który obudził się w ciepłym mieszkaniu albo został wyniesiony z kryjówki, traci te zapasy. Wypuszczony w mroźną noc najpewniej nie przeżyje. Dlatego wrocławska Ekostraż, która przyjmuje takie zwierzęta, radzi zimą nie otwierać okna, tylko zadzwonić do specjalistów i oddać im nietoperza. Wybudzony zimą nietoperz szybko słabnie, a osłabione zwierzę przepisy pozwalają zabezpieczyć po to, żeby przekazać je do ośrodka rehabilitacji.

• Najpierw zadzwoń do najbliższego ośrodka rehabilitacji zwierząt, który przyjmuje nietoperze, i zrób to, co powie.
• Jeśli ośrodek poprosi, żebyś przywiózł nietoperza, nie goń go. Gdy przysiądzie, w grubych rękawicach przykryj go pojemnikiem, wsuń pod spód tekturę i przełóż do kartonu z małymi otworami. Postaw karton w chłodnym, cichym miejscu, z dala od kaloryfera.
• Nie karm go i nie pój. Tym zajmą się specjaliści, a niewłaściwe jedzenie może mu zaszkodzić.
• Przekaż go do ośrodka bez zwłoki, tak jak ustalisz przez telefon.

Przepisy pozwalają złapać ranne albo osłabione chronione zwierzę tylko po to, żeby udzielić mu pomocy weterynaryjnej i przewieźć je do ośrodka rehabilitacji zwierząt. Zdrowego nietoperza, który zabłądził do budynku, mogą łapać i wypuszczać tylko podmioty upoważnione przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Przepisy nie pozwalają też trzymać nietoperza w domu „do wiosny”.

Nietoperz na strychu albo w piwnicy: co wolno, a czego nie

Nietoperze są wymienione w rozporządzeniu w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt jako gatunki objęte ochroną ścisłą. Wobec dziko żyjących nietoperzy obowiązują między innymi zakazy:

• umyślnego zabijania, okaleczania i chwytania,
• przetrzymywania i transportu,
• niszczenia, usuwania lub uszkadzania zimowisk i innych schronień,
• umyślnego uniemożliwiania dostępu do schronień,
• umyślnego płoszenia lub niepokojenia,
• umyślnego przemieszczania z miejsc regularnego przebywania.

W praktyce: jeśli nietoperze zimują w Twojej piwnicy albo mieszkają na strychu, nie wypłaszaj ich, nie zamykaj im wlotu i nie usuwaj ich sam. Zimujące zwierzęta zostaw w spokoju i ogranicz chodzenie do tej części piwnicy. Gdy planujesz remont dachu, ocieplenie budynku albo zamurowanie szczelin, a wiesz, że mieszkają tam nietoperze, najpierw zapytaj regionalną dyrekcję ochrony środowiska (RDOŚ). Na czynności objęte zakazami potrzebne jest jej zezwolenie, wydawane na wniosek przed rozpoczęciem prac.

Naruszenie zakazów wobec gatunków chronionych bez zezwolenia jest wykroczeniem z ustawy o ochronie przyrody, zagrożonym karą aresztu albo grzywny.

Czy nietoperz jest niebezpieczny? Wścieklizna u nietoperzy

Nietoperze, jak wszystkie ssaki, mogą chorować na wściekliznę. W Polsce to rzadkie przypadki, ale się zdarzają. Według materiału Inspekcji Weterynaryjnej z maja 2025 r., opublikowanego na gov.pl, wściekliznę potwierdzono u 5 nietoperzy w 2021 r. i u 3 w 2022 r. Głównym źródłem wirusa w kraju pozostaje lis. Chory nietoperz może tracić zdolność lotu, przewracać się na grzbiet, być nadpobudliwy na dotyk i dźwięk albo aktywny w dzień. Z daleka tego jednak nie ocenisz, dlatego zasada jest jedna: nie dotykaj nietoperza gołymi rękami.

Martwego nietoperza nie bierz do ręki. Znalezienie martwego dzikiego zwierzęcia albo zwierzęcia, które zachowuje się tak, jakby mogło być chore, Główny Inspektorat Weterynarii każe zgłosić powiatowemu lekarzowi weterynarii. On oceni, czy zwierzę trzeba zbadać.

Jeśli Twój kot przyniósł nietoperza albo pies go pogryzł, zadzwoń do swojego lekarza weterynarii i sprawdź, czy zwierzę ma aktualne szczepienie przeciw wściekliźnie. Jak wygląda postępowanie po kontakcie z chorym zwierzęciem, opisuje poradnik wścieklizna u kota.

Kogo wezwać do nietoperza w domu?

Sytuacja	Do kogo zadzwonić
nietoperz zimą w mieszkaniu, osłabiony, ranny albo leży na ziemi	najbliższy ośrodek rehabilitacji zwierząt, który przyjmuje nietoperze
zdrowy nietoperz nie wylatuje mimo otwartego okna albo ukrył się w zakamarku	ośrodek rehabilitacji zwierząt albo straż miejska lub gminna; nie łap go sam
nie wiesz, dokąd go zawieźć, jest noc albo święto	straż miejska lub gminna; lekarz weterynarii pomoże ustalić, kto przyjmie zwierzę
ktoś został ugryziony, zadrapany albo dotknął nietoperza gołą ręką	lekarz (przychodnia, SOR, izba przyjęć)
martwy nietoperz albo nietoperz, który zachowuje się nienaturalnie	powiatowy lekarz weterynarii
kolonia nietoperzy na strychu, a planujesz remont lub ocieplenie	regionalna dyrekcja ochrony środowiska (RDOŚ)

Oficjalny wykaz ośrodków rehabilitacji zwierząt prowadzi Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. Jak go czytać, na co zwrócić uwagę i co powiedzieć przez telefon, opisujemy w artykule ranne dzikie zwierzę: ośrodki rehabilitacji. Przed wyjazdem zawsze zadzwoń i zapytaj, czy ośrodek przyjmuje nietoperze. Jeśli nie masz pewności, czy zwierzę w ogóle potrzebuje pomocy, zajrzyj do poradnika znalazłem dzikie zwierzę.

Jak pomóc nietoperzom przy domu?

• Zostaw im kryjówki. Nie zamykaj szczelin, w których mieszkają, i nie zatykaj okienek piwnicznych, przez które wlatują do zimowiska.
• Remont planuj z wyprzedzeniem. Sprawdź, czy na strychu albo w szczelinach ścian są nietoperze, zanim ekipa wejdzie na dach.
• Powieś budkę. Zastępuje szczeliny, które znikają przy remontach. Jak ją zrobić i gdzie zawiesić, opisuje poradnik budka dla nietoperzy.
• Siatki w oknach. Jeśli nietoperze często wlatują do mieszkania, siatka w oknie rozwiąże problem bez szkody dla nich.

Jak pomagamy w Fundacji NaszeZoo.pl?

Ogólnopolska Fundacja NaszeZoo.pl od 2015 roku pomaga bezdomnym zwierzętom. Prowadzimy w Poznaniu azyl dla kotów Kłaczkowo, przez dlaSchroniska.pl ułatwiamy przekazywanie darów schroniskom w całej Polsce i uczymy odpowiedzialnej opieki. Dzikie zwierzęta, w tym nietoperze, zostawiamy specjalistom z ośrodków rehabilitacji i zachęcamy, żeby wspierać ich pracę. Jeśli chcesz pomóc także psom i kotom, zobacz, jak możesz nas wesprzeć.

Nietoperz w domu: co zapamiętać

• Nietoperz w domu to zwykle zagubione młode albo zwierzę szukające zimowej kryjówki, nie zagrożenie.
• Ciepłym wieczorem otwórz okno, zgaś światło i wyjdź z pokoju. Zimą nie wypuszczaj nietoperza na mróz.
• Nie dotykaj go gołymi rękami. Po ugryzieniu, zadrapaniu albo kontakcie gołą ręką umyj skórę wodą z mydłem i od razu idź do lekarza.
• Wszystkie nietoperze są pod ścisłą ochroną: nie wolno ich łapać, wypłaszać, zamykać im kryjówek ani trzymać w domu. Rannego albo osłabionego nietoperza zabezpieczasz tylko po to, żeby przekazać go do ośrodka.
• Osłabionego nietoperza oddaj do ośrodka rehabilitacji zwierząt, a przed remontem strychu zapytaj RDOŚ.

Następny krok: znajdź w wykazie GDOŚ ośrodek rehabilitacji zwierząt w swoim województwie, który przyjmuje nietoperze, i zapisz jego numer w telefonie, zanim będzie potrzebny.

Stan przepisów: październik 2026.