Jak oswoić papugę? Plan krok po kroku dla falistej i nimfy

Ile trwa oswajanie papugi?

Oswajanie papugi to zwykle kwestia tygodni, a u ptaka dorosłego albo płochliwego — nawet kilku miesięcy. Młoda papużka falista albo nimfa od spokojnego hodowcy oswaja się najszybciej. Ptak z ogłoszenia, ze sklepu z dużą wolierą albo po złych doświadczeniach z rękami potrzebuje więcej czasu.

Tempo wyznacza ptak, nie kalendarz. Przechodzisz do następnego kroku dopiero wtedy, gdy papuga jest spokojna na obecnym. Ogólne zasady opieki nad tymi gatunkami zebraliśmy w poradnikach papużka falista — kompletny poradnik opieki i nimfa — kompletny poradnik opieki.

Dlaczego papuga boi się ręki?

Papuga to ptak ofiara. W naturze atakują ją drapieżniki z góry, więc dłoń sięgająca nad głową i łapiąca ciało wygląda jak schwytanie. Ucieczka na drugi koniec klatki, syk, otwarty dziób czy gwałtowne trzepotanie to normalna reakcja strachu, a nie „zły charakter”. Przyczyny gryzienia i sygnały ostrzegawcze opisuje papuga gryzie — jak tego oduczyć.

Dlatego oswajanie papugi polega na tym, żeby to ona podchodziła do Ciebie. Każde złapanie na siłę cofa Cię o kilka dni — ptak zapamiętuje rękę jako zagrożenie.

Pierwsze dni w nowym domu — czego nie robić?

Przez pierwsze dni papuga poznaje klatkę, odgłosy domu i ludzi. Ma mieć dużą klatkę z naturalnymi grzędami, karmę, wodę i spokój — jak ją urządzić, opisuje poradnik jaka klatka dla papugi. W tym czasie:

• nie wkładaj ręki do klatki poza karmieniem i sprzątaniem — rób to spokojnie, mówiąc półgłosem,
• nie wypuszczaj ptaka — złapanie spłoszonej papugi w pokoju to najgorszy możliwy start,
• nie pokazuj go gościom i dzieciom — wystarczy, że wszyscy normalnie żyją obok,
• bądź w pokoju — czytaj, pracuj, rozmawiaj przy klatce; ptak ma się przekonać, że człowiek jest nudny i bezpieczny.

Oswajanie zaczynasz, gdy papuga je przy Tobie, czyści pióra, śpiewa albo „gada” i nie rzuca się po klatce, kiedy podchodzisz. U wielu ptaków to kilka dni, u płochliwych dłużej.

Jak oswoić papugę — plan krok po kroku

Plan jest wspólny dla papużki falistej i nimfy. Sesje rób krótkie, kilka razy dziennie, najlepiej o stałych porach — dłuższa sesja raz w tygodniu daje mniej niż kilka minut codziennie.

1. Znajdź nagrodę, której papuga nie dostaje w misce. Najczęściej działa kłos prosa senegalskiego Vitapol — ptaki je uwielbiają, a podawane tylko w treningu zachowuje wartość. Zamiennikiem jest proso dla papug Herbal Pets.
2. Podawaj proso przez pręty. Trzymaj kłos nieruchomo od zewnątrz, nie patrz ptakowi w oczy. Gdy papuga skubie spokojnie, przejdź dalej.
3. Podawaj proso w otwartych drzwiczkach. Dłoń z kłosem trzymaj nisko, przy wejściu. Ptak sam decyduje, czy podejdzie.
4. Przesuwaj nagrodę bliżej dłoni. Najpierw końcówka długiego kłosa, potem coraz krótszy kawałek, aż papuga je tuż przy palcach.
5. Naucz polecenia „wejdź”. Przyłóż wyprostowany palec poziomo nad łapkami, tuż przy brzuszku, i powiedz „wejdź”. Gdy ptak postawi łapkę — nagroda. Nie podsuwaj palca od góry ani pod dziób.
6. Wydłużaj czas na palcu. Papuga siedzi na palcu przy klatce kilka sekund, potem dłużej. Odstawiaj ją na grzędę, zanim sama się zerwie.
7. Wyjdź z ręką z klatki dopiero na końcu. Papuga, która chętnie wchodzi na palec, może wyjść na nim do zabezpieczonego pokoju — to już etap wylotu.

Jeśli ptak się cofa, wracasz o krok. Zapisuj, co działa, bo postęp z dnia na dzień jest prawie niewidoczny.

Jak oswoić papużkę falistą, a jak nimfę?

Plan jest ten sam, różnią się szczegóły:

	Papużka falista	Nimfa
Wielkość	ok. 18 cm długości (z ogonem) i 30–40 g	ok. 30–33 cm długości (z ogonem) i 80–100 g
Jak okazuje strach	ucieka, przywiera do prętów, trzepocze	czub stoi pionowo, syczy, wykonuje „ataki nocne” — nagłe trzepotanie po ciemku
Jak okazuje spokój	czyści pióra, zgrzyta dziobem przed snem, „gada”	czub lekko uniesiony albo położony, nadstawia głowę do drapania
Ulubiony dotyk po oswojeniu	zwykle krótki, raczej przebywanie na palcu i ramieniu	często lubi drapanie po głowie i szyi pod piórami
Na co uważać	bardzo szybka, łatwo spłoszyć ruchem ręki	płochliwa w nocy — nocna lampka przy klatce pomaga

Nimfy dobrze reagują na trening z patyczkiem: ptak dotyka dziobem końca patyczka i dostaje nagrodę. To pomaga oswoić ptaka, który boi się dłoni, bo nagradzasz z bezpiecznej odległości. Jak prowadzić taki trening krok po kroku, opisuje trening papugi z patyczkiem.

Czy para papug da się oswoić?

Tak. Para papug zwykle jest mniej „przyklejona” do człowieka niż ptak pojedynczy, ale daje się oswoić tym samym planem — często szybciej, bo odważniejszy ptak pokazuje drugiemu, że ręka z prosem nie jest groźna. Samotność nie jest metodą oswajania: falista to co najmniej para — papużka falista to ptak stadny, a dla nimfy zalecane jest co najmniej para albo opiekun obecny w domu przez większość dnia — samotna nimfa łatwo popada w stres. Więcej o tym w poradniku czy papuga może żyć sama.

Z parą pracuj przy klatce z obiema papugami naraz albo z jedną, gdy druga jest w zasięgu wzroku. Nie rozdzielaj ptaków do osobnych pokoi „na czas oswajania”.

Czym jeszcze budować zaufanie?

Poza nagrodą z ręki pomaga wszystko, co papuga robi przy Tobie z przyjemnością:

• Wspólne jedzenie. Papugi to stadne zjadacze — zjedz przy klatce kawałek warzywa, a potem podaj ptakowi jego porcję.
• Szukanie jedzenia. Zabawka logiczna, jak Trixie Snack Toy, w którą przy ptaku chowasz proso, buduje dobre skojarzenia z Twoją obecnością. Inne propozycje w poradniku zabawki dla papug i w dziale zabawki dla ptaków.
• Głos. Mów do ptaka spokojnie i zawsze tymi samymi słowami przy tych samych czynnościach. Z czasem część papug zaczyna je powtarzać — ćwiczenia opisuje jak nauczyć papugę mówić.
• Stały rytm dnia. Papuga potrzebuje orientacyjnie 10–12 godzin ciemności i ciszy na dobę, o stałej porze. Niewyspany ptak jest nerwowy i gorzej się uczy.

Warto przy okazji przyzwyczaić papugę do ręcznika — to ułatwia każdą wizytę u lekarza (jak przyzwyczaić ptaka do ręcznika).

Papuga boi się nowych przedmiotów — jak wprowadzać zmiany w klatce?

Ostrożność wobec nowych rzeczy to u papugi norma, nie „dziwactwo”. Ptak ofiara żyje dłużej, gdy omija wszystko, czego nie zna. Dlatego nowa zabawka, inna miska czy przestawiona grzęda potrafią wystraszyć nawet oswojoną papugę: ptak siedzi w drugim końcu klatki, nie podchodzi do karmnika albo nagle trzepocze. Zmiany wprowadzasz tak samo jak oswajanie — małymi krokami, w tempie ptaka.

1. Jedna zmiana naraz. Nowa zabawka w tym tygodniu, nowa grzęda w następnym. Gdy zmienisz wszystko jednego dnia, papuga nie wie, czego się bać, i boi się całej klatki.
2. Najpierw obok klatki. Połóż nową rzecz na kilka dni przy klatce, w zasięgu wzroku ptaka, ale poza jego zasięgiem.
3. Pokaż, że to nic groźnego. Dotykaj przedmiotu przy papudze, „baw się” nim, połóż obok niego kłos prosa.
4. Potem przy krawędzi klatki. Zawieś zabawkę w rogu, z dala od ulubionej grzędy i miski — ptak sam zdecyduje, kiedy podejść.
5. Na końcu w docelowym miejscu. Dopiero gdy papuga spokojnie siada obok nowej rzeczy, przesuń ją tam, gdzie ma zostać.
6. Nowa miska obok starej. Starej nie zabieraj, dopóki nie zobaczysz, że ptak je z nowej. To samo przy zmianie karmy: nową mieszasz ze starą.
7. Klatka w tym samym miejscu. Przestawianie klatki po pokoju albo zmiana jej układu przy każdym sprzątaniu to dla ptaka ciągła przeprowadzka.

Gdy papuga dopiero zamieszkała w domu, z dokładaniem zabawek i grzęd poczekaj do końca adaptacji — plan na pierwszy tydzień jest w poradniku pierwsze dni ptaka w nowym domu.

Kiedy oswojoną papugę można wypuścić z klatki?

Gdy papuga chętnie wchodzi na palec i wraca na nim do klatki. Wtedy pierwszy wylot jest bezpieczny i nie kończy się łapaniem. Przed wypuszczeniem zabezpiecz pokój: zamknij okna, zasłoń lustra i duże szyby, sprawdź, czy w pokoju nie ma kota ani psa. Pełną listę opisuje poradnik jak bezpiecznie wypuszczać papugę z klatki. Nauka wchodzenia na palec przydaje się też wtedy, gdy papuga ucieknie z domu.

Dobrym miejscem na wspólny czas poza klatką jest stojak, jak drewniany plac zabaw Trixie, ustawiony obok krzesła opiekuna — ptak ma swoje miejsce, a Ty wiesz, gdzie go szukać.

Najczęstsze błędy przy oswajaniu papugi

• Łapanie ptaka w dłoń „żeby się przyzwyczaił”.
• Obcinanie lotek, żeby ptak „nie uciekał” — to decyzja wyłącznie z lekarzem weterynarii, nigdy sposób na oswajanie.
• Kara: krzyk, dmuchanie w dziób, uderzanie w klatkę.
• Zbyt długie sesje i kilka osób naraz.
• Proso i kolby w misce bez ograniczeń — ptak nie ma powodu podejść po nagrodę.
• Lusterko w klatce pojedynczego ptaka — papuga zaczyna traktować odbicie jak partnera i traci zainteresowanie człowiekiem.

Kiedy zachowanie papugi to sprawa dla weterynarza?

Jeśli oswojona papuga nagle przestaje wchodzić na palec, siedzi napuszona, śpi w dzień albo gryzie przy dotknięciu jednego miejsca — to nie „cofnięcie się” w oswajaniu, tylko możliwa choroba. Ptaki długo ukrywają objawy, dlatego przy takiej zmianie zadzwoń do lekarza: lekarz weterynarii, który leczy ptaki — przy objawach choroby tego samego dnia (ptaki długo ukrywają chorobę). Na co jeszcze patrzeć, opisuje poradnik chora papuga — objawy.

Jak oswoić papugę — co zapamiętać

• Oswajanie trwa tygodnie; ptak podchodzi pierwszy, ręka nie łapie.
• Pierwsze dni to tylko obecność przy klatce, bez wypuszczania.
• Nagroda tylko w treningu: proso senegalskie, podawane najpierw przez pręty, potem w drzwiczkach.
• Polecenie „wejdź”: palec poziomo przy brzuszku, nagroda za każdą łapkę.
• Para też się oswaja; samotność nie jest metodą.

Następny krok: dziś usiądź przy klatce z książką na kwadrans i niczego od ptaka nie chciej — jutro podaj pierwszy kłos prosa przez pręty.