Maści koni — gniada, kara, siwa, kasztanowata i inne

Maść konia to kolor jego sierści, grzywy, ogona i skóry. Podstawowe maści koni to gniada (brązowa z czarną grzywą, ogonem i dolnymi częściami nóg), kara (cała czarna), kasztanowata (ruda, bez czarnych włosów) i siwa — koń rodzi się ciemny i z wiekiem jaśnieje. Do tego dochodzą maści rozjaśnione (bułana, myszata, izabelowata) i maści we wzory (srokata, tarantowata, dereszowata). Poniżej tabela wszystkich maści i prosty sposób, jak rozpoznać maść konia krok po kroku.

Co to jest maść konia?

Maść, czyli umaszczenie, opisuje barwę całego konia: sierści na tułowiu, grzywy i ogona, dolnych części nóg, a często także skóry. Od maści odróżnia się odmiany, czyli białe znaczenia na głowie i nogach, takie jak gwiazdka czy białe pęciny. Maść i odmiany wpisuje się do paszportu konia, bo pomagają go rozpoznać — o dokumentach przy zakupie przeczytasz w poradniku pierwszy własny koń. Wszystko o codziennej opiece zbiera kompletny poradnik opieki nad koniem.

Maści koni — tabela

Najszybciej odróżnisz maści, patrząc na trzy miejsca naraz: tułów, grzywę z ogonem i dolne części nóg.

Maść	Sierść	Grzywa i ogon	Dolne części nóg
Gniada	brązowa, od jasnej po prawie czarną	czarne	czarne
Kara	czarna	czarne	czarne
Kasztanowata	ruda, od złotej po ciemnoczekoladową	w kolorze sierści albo jaśniejsze	rude, bez czarnych włosów
Siwa	szara, z wiekiem coraz jaśniejsza, na ciemnej skórze	jaśnieją razem z sierścią	jaśnieją z wiekiem
Bułana	żółtawa, piaskowa lub złocista	czarne	czarne
Myszata	szarobura, popielata	ciemne	ciemne
Izabelowata	złocista albo kremowa	jasne, niemal białe	jasne
Srokata	duże białe łaty na kolorowym tle	zależnie od łat	zależnie od łat
Tarantowata	ciemne cętki na jasnym tle albo odwrotnie	różne	różne
Dereszowata	białe włosy wymieszane z kolorowymi na tułowiu	ciemniejsze od tułowia	ciemniejsze od tułowia

Maść gniada — jak rozpoznać gniadego konia?

Koń gniady ma brązowy tułów, a grzywę, ogon i dolne części nóg czarne. To właśnie czarne nogi i czarna grzywa odróżniają go od konia kasztanowatego, który bywa w podobnym odcieniu brązu. Gniada maść ma wiele odcieni:

• jasnogniada — jasnobrązowa, czasem prawie złotawa, z czarną grzywą;
• gniada — klasyczny, ciepły brąz;
• ciemnogniada — ciemnobrązowa, wyraźnie ciemniejsza na grzbiecie;
• skarogniada — prawie czarna, ale z brązowymi włosami na pysku, wokół oczu, w słabiznach i na łokciach. Tak rozpoznasz ją od konia karego.

Maść kara i kasztanowata — czym się różnią od gniadej?

Koń kary jest czarny na całym ciele, łącznie z pyskiem i okolicą oczu. Latem sierść karego konia potrafi spłowieć od słońca i nabrać rdzawego odcienia, przez co bywa mylony z ciemnogniadym — wtedy pomaga obejrzenie pyska i boków.

Koń kasztanowaty jest rudy, od jasnozłotego po ciemnoczekoladowy, i nie ma czarnych włosów ani w grzywie, ani na nogach. Grzywa i ogon są w kolorze sierści albo jaśniejsze — kasztanowaty koń z jasną, płową grzywą to częsty widok u kuców i koni rasy haflinger. Odcienie kasztanowatej maści opisuje się podobnie jak gniadej: od jasnokasztanowatej, prawie złotej, przez klasyczny rudy kasztan, po ciemnokasztanowatą, w kolorze gorzkiej czekolady. Ciemnokasztanowatego konia łatwo pomylić z ciemnogniadym — znowu rozstrzygają nogi i grzywa.

Maść siwa — dlaczego siwy koń rodzi się ciemny?

Siwa maść to nie kolor, z którym koń przychodzi na świat, tylko proces siwienia. Źrebię rodzi się gniade, kare albo kasztanowate i z każdym rokiem ma w sierści więcej białych włosów. Po drodze często przechodzi fazę siwej jabłkowitej — z jaśniejszymi kręgami na ciemniejszym tle. W starszym wieku siwek bywa prawie zupełnie biały, czasem z drobnymi ciemnymi kropkami (tak zwana siwa hreczkowata).

Pod jasną sierścią siwy koń ma ciemną skórę — widać ją wokół oczu i na pysku. Dlatego koń, którego potocznie nazywamy białym, jest prawie zawsze koniem siwym. Siwienie się dziedziczy: siwe źrebię ma zwykle co najmniej jednego siwego rodzica.

Bułana, myszata i izabelowata — maści rozjaśnione

• Bułana — sierść żółtawa, piaskowa albo złocista, a grzywa, ogon i dolne części nóg czarne. Część koni bułanych ma ciemną pręgę wzdłuż grzbietu. Tak wygląda większość koni rasy fiordzkiej.
• Myszata — sierść szarobura, popielata, grzywa i nogi ciemne, zwykle z pręgą na grzbiecie, czasem z ciemnymi prążkami na nogach. To typowa maść konika polskiego.
• Izabelowata — sierść złocista albo kremowa i jasna, niemal biała grzywa z ogonem.

Srokata, tarantowata i dereszowata — maści we wzory

• Srokata — duże, nieregularne białe łaty na kolorowym tle: gniadym, karym albo kasztanowatym. Konia w łaty nazywa się srokaczem.
• Tarantowata — drobne ciemne cętki na jasnym tle (albo jasne na ciemnym), jak u dalmatyńczyka. Słyną z niej konie rasy appaloosa i knabstrup.
• Dereszowata — białe włosy wymieszane z kolorowymi na tułowiu, a głowa i nogi wyraźnie ciemniejsze. W odróżnieniu od siwej dereszowata maść zasadniczo nie jaśnieje z wiekiem.

Jak rozpoznać maść konia krok po kroku?

1. Spójrz na grzywę i ogon. Czarne przy brązowym tułowiu wskazują na gniadego, rude albo jasne przy rudym tułowiu — na kasztanowatego.
2. Obejrzyj dolne części nóg. Czarne „pończochy” mają konie gniade, kare i bułane; kasztanowaty nie ma na nogach czarnych włosów.
3. Przyjrzyj się pyskowi i okolicy oczu. Brązowe włosy na pysku czarnego konia zdradzają maść skarogniadą zamiast karej.
4. Sprawdź skórę. Ciemna skóra pod jasną sierścią to wskazówka, że koń jest siwy, a nie biały.
5. Zapytaj o wiek i zdjęcia źrebięcia. Młody koń, który z roku na rok jaśnieje, to siwek.
6. Zajrzyj do paszportu. Maść wpisana przy rejestracji źrebięcia bywa jednak inna niż dzisiejsza — zwłaszcza u siwków.

Skąd się bierze maść konia?

Za kolor sierści odpowiadają dwa barwniki: czarny i rudy. Koń kasztanowaty nie ma czarnego barwnika w sierści, dlatego dwoje kasztanowatych rodziców ma zwykle kasztanowate źrebię. U konia gniadego czarny barwnik zostaje „zamknięty” w grzywie, ogonie i na nogach, a u karego pokrywa całe ciało. Na te trzy maści podstawowe nakładają się geny rozjaśniające (dające maść bułaną, izabelowatą czy myszatą), geny wzorów (srokata, tarantowata) i gen siwienia. W razie wątpliwości maść można potwierdzić badaniem genetycznym.

Odmiany, czyli białe znaczenia na głowie i nogach

Odmiany nie zmieniają maści, ale pomagają odróżnić konia od innych. Najczęściej spotkasz:

• na głowie: gwiazdkę (biała plamka na czole), strzałkę (wąski pas wzdłuż nosa), łysinę (szeroki biały pas od czoła do chrap) i białą plamę na chrapach;
• na nogach: białą koronkę tuż nad kopytem, białą pęcinę, a wyżej białe „skarpetki” i „pończochy”, sięgające czasem do stawu nadgarstkowego albo skokowego.

W paszporcie odmiany zaznacza się na rysunku sylwetki konia, razem z zawirowaniami włosów, i opisuje słownie. Dzięki temu konia da się rozpoznać nawet wtedy, gdy kilka zwierząt w stajni ma tę samą maść.

Czy maść wpływa na charakter i zdrowie konia?

Na charakter — nie ma na to dowodów. Powiedzonka o „narowistych kasztankach” to stajenny folklor; temperament zależy od rasy, wychowania i doświadczeń konia, nie od koloru sierści.

Na zdrowie maść ma wpływ w kilku miejscach. Konie siwe w starszym wieku częściej mają barwnikowe guzki skóry, najczęściej pod ogonem, wokół odbytu i na wargach — dlatego przy codziennej pielęgnacji konia oglądaj te okolice. Różowa skóra pod białymi odmianami, zwłaszcza na chrapach i pęcinach, łatwiej ulega oparzeniom słonecznym i podrażnieniom. Każdą nową zmianę na skórze pokaż lekarzowi weterynarii.

Maść a imię konia

Maść to jedna z najczęstszych inspiracji przy wyborze imienia — Kasztan dla kasztanowatego, Kruk dla karego, Szron dla siwka. Gotowe propozycje dla każdej maści, a także dla klaczy, ogiera i kuca, znajdziesz w poradniku imiona dla koni. A jak długo będziesz patrzeć na tę samą sierść, mówi tekst ile żyje koń. Akcesoria i preparaty do pielęgnacji sierści koni kompletujemy w osobnym dziale dla koni.