Demencja u psa i kota seniora - nocne krążenie, wycie i jak urządzić dom

Co to jest demencja u psa i kota?

Demencja u psa i kota to potoczna nazwa zespołu dysfunkcji poznawczych - postępujących zmian w starzejącym się mózgu, które zaburzają orientację, pamięć wyuczonych nawyków i rytm snu. Lekarze weterynarii traktują ją jak chorobę, a nie „zwykłą starość”: ma swoje objawy, wymaga wykluczenia innych przyczyn i da się łagodzić jej skutki.

Zmiany dotyczą zwierząt w wieku seniora. U psa granica zależy od wielkości - u małych ras to zwykle ok. 10.–11. roku życia, u olbrzymich już ok. 6. roku. O starzeniu się psa szerzej piszemy w poradniku jak zadbać o psiego seniora, a o kocie po 7. roku życia - w tekście kot senior - dieta i zdrowie. Objawy narastają zwykle powoli, przez miesiące, dlatego opiekunowie długo tłumaczą je wiekiem.

Demencja u psa - objawy, które łatwo wziąć za starość

Weterynarze najczęściej wymieniają:

• dezorientacja - pies zatrzymuje się w pół drogi, wchodzi w kąt, gubi się w znanym mieszkaniu
• odwrócony rytm dobowy - chodzenie i skomlenie w nocy, przesypianie dnia
• brak reakcji na znane komendy i na własne imię
• zmiana relacji z domownikami - pies przestaje witać albo odwrotnie: nie odstępuje na krok
• załatwianie się w domu u psa, który od lat był czysty
• bezcelowe krążenie i wpatrywanie się w ścianę

Do tego dochodzą zmiany, które opiekunowie opisują jako „nowy charakter”: niepokój po zmroku, wycie albo szczekanie bez widocznego powodu, lęk w miejscach, które pies znał od lat, zapominanie, po co podszedł do drzwi. Pojedynczy objaw niczego nie przesądza - liczy się to, że kilka zmian narasta jednocześnie.

Demencja u kota - po czym ją poznać?

U kota obraz jest podobny, ale objawy bywają cichsze. Najbardziej rzucają się w oczy: głośne, przeciągłe miauczenie w nocy, błąkanie się po mieszkaniu, załatwianie się obok kuwety, mniej dokładne mycie i zmiana kontaktu z domownikami - kot przestaje przychodzić albo przeciwnie, domaga się bliskości bez przerwy. Jak radzić sobie z nocnym miauczeniem, opisujemy w tekście kot miauczy w nocy.

U starszego kota te same objawy dają też choroby, które są częste w tym wieku: nadczynność tarczycy u kota, nadciśnienie, choroby nerek i ból stawów. Kot długo ukrywa ból i chorobę. Gdy objawy są już widoczne, choroba zwykle trwa od jakiegoś czasu - dlatego u kota nie czeka się „do jutra”, czy przejdzie.

Demencja czy inna choroba? Co sprawdzi lekarz

Każdy z objawów demencji bywa też skutkiem bólu, chorób nerek, cukrzycy, nadciśnienia, utraty wzroku albo słuchu. Dlatego kolejność jest zawsze taka sama - najpierw badanie, potem wnioski. Demencję rozpoznaje się, gdy lekarz wykluczy inne przyczyny. Przygotuj się na:

• badanie ogólne z oceną bólu, wzroku i słuchu,
• badanie krwi i moczu, a u kota także oznaczenie hormonów tarczycy,
• pomiar ciśnienia krwi,
• pytania o rytm dnia: kiedy pies lub kot śpi, ile razy wstaje w nocy, gdzie się załatwia.

Najwięcej pomaga lekarzowi dziennik z ostatnich tygodni: co i kiedy się zmieniło, kiedy zwierzę krąży, czy coś je uspokaja. Kilka krótkich nagrań nocnego zachowania na telefonie mówi więcej niż opis z pamięci.

Kiedy jechać do lekarza od razu?

Demencja rozwija się powoli. Nagła zmiana to inny problem i inna pilność:

Co widzisz	Kiedy do lekarza
zmiany narastają tygodniami: nocne krążenie, gubienie się, wpadki w domu	umów wizytę w ciągu kilku dni
pies lub kot nagle przekrzywia głowę, zatacza się, przewraca, oczy szybko drgają	od razu
drgawki trwające dłużej niż 5 minut, kolejny atak tego samego dnia albo pierwszy atak w życiu	od razu
pies nie może wstać, pies lub kot nagle przestał widzieć i obija się o meble	od razu
oddychanie z otwartym pyskiem albo z wysiłkiem brzucha - u kota to zawsze stan nagły; kot (zwłaszcza kocur) próbuje oddać mocz i nic nie leci albo kapie po kropli	od razu

Nocne krążenie i wycie - jak pomóc psu przespać noc

Odwrócony rytm dobowy męczy najbardziej - i zwierzę, i domowników. Nie wyleczysz go jednym trikiem, ale te kroki zwykle pomagają:

1. Trzymaj stały rytm dnia. Posiłki, spacery i pora snu codziennie o tych samych godzinach - przewidywalność uspokaja.
2. Zmęcz psa w dzień. Więcej aktywności przed południem i po południu, mniej drzemek. Starszego psa najlepiej męczy praca nosem - opisuje ją poradnik spacer węchowy.
3. Wyjdź późnym wieczorem. Ostatni spacer tuż przed snem zmniejsza nocne potrzeby i niepokój.
4. Zostaw nocne światło. Mała lampka w korytarzu i przy legowisku pomaga orientować się po ciemku, zwłaszcza psu, który gorzej widzi.
5. Śpij blisko. Legowisko w sypialni albo przy drzwiach sypialni - pies, który słyszy domowników, rzadziej krąży i wyje.
6. Budź dotykiem, nie głosem. Spokojne położenie dłoni na grzbiecie zamiast wołania z drugiego pokoju.
7. Nie karz. Wycie i krążenie to objaw, nie złośliwość - kara pogłębia lęk. Inne przyczyny wycia opisuje tekst dlaczego pies wyje.

Jeśli mimo tych zmian pies albo kot nie śpi kolejne noce, powiedz o tym lekarzowi - przewlekły brak snu to ważna informacja do planu leczenia.

Jak urządzić dom psu i kotu z demencją?

Zwierzę z demencją porusza się po mieszkaniu z pamięci, która zaczyna zawodzić. Dom ma mu to ułatwiać:

• Nie przestawiaj mebli i trzymaj wolne przejścia - nowy układ to dla seniora labirynt.
• Zastaw pułapki. Szpary za kanapą, kąty za szafą i przestrzeń pod stołem, w których pies utyka, bo nie umie się wycofać; schody zabezpiecz bramką.
• Rozłóż dywaniki z gumowanym spodem na śliskich panelach i płytkach.
• Daj stałe, wygodne miejsce do spania. Płaskie legowisko dla psa z niskim wejściem, zawsze w tym samym miejscu - jak wybrać posłanie z pianką dla seniora, piszemy w tekście legowisko ortopedyczne dla psa.
• Przygotuj się na wpadki. Chłonne podkłady higieniczne Barry King pod posłaniem i przy drzwiach, a na noc majtki dla psa albo pieluchy Barry King dla dorosłego psa. Każdą nową „wpadkę” zgłoś lekarzowi - bywa objawem choroby pęcherza albo nerek.
• Kot: kuweta bez progu i blisko. Niska, odkryta kuweta dla kota na każdym piętrze, z dala od misek, i ciche, ciepłe legowisko dla kota w stałym miejscu. Więcej kuwet niż zwykle zmniejsza liczbę wpadek.

Zajęcie dla głowy - zabawy, które pomagają seniorowi

Mózg seniora korzysta z nowych bodźców - wzbogacanie codzienności wiąże się z łagodniejszym przebiegiem zmian. Nie chodzi o wysiłek, tylko o krótkie, łatwe zadania:

• Szukanie jedzenia nosem - część porcji schowana w macie węchowej, np. Trixie Sniffing Carpet.
• Proste łamigłówki z przysmakiem w środku, na najniższym poziomie trudności, np. Trixie Poker Box. Liczy się sukces, nie wyzwanie.
• Krótkie sesje nauki - 2–3 minuty przypominania znanej komendy albo nowej, bardzo łatwej sztuczki, zakończone nagrodą.
• Nowe trasy spacerowe w spokojnym tempie - nowe zapachy to dla psiego mózgu duża dawka bodźców.
• U kota: krótka zabawa wędką, karmienie z zabawek na przysmaki, okno z widokiem na podwórko.

Leczenie i dieta - co może zaproponować lekarz?

Demencji nie da się cofnąć, ale u wielu zwierząt da się złagodzić objawy i spowolnić ich narastanie. Lekarz, po wykluczeniu innych chorób, może zaproponować leczenie, karmę dla seniorów wzbogaconą m.in. w przeciwutleniacze i kwasy omega-3 albo dodatek do diety - o każdej z tych rzeczy, ich wyborze i ilości decyduje on, nie etykieta. Czym różnią się źródła omega-3, wyjaśniamy w tekście olej z łososia dla psa. Żadnych leków dla ludzi na własną rękę - dla psa, a zwłaszcza dla kota, część z nich jest trująca.

Demencja u psa i kota - co zapamiętać

• Demencja to zespół dysfunkcji poznawczych - choroba starzejącego się mózgu, a nie „taki wiek”.
• Typowe objawy: dezorientacja, nocne krążenie i wycie albo miauczenie, wpadki w domu, zmiana relacji z domownikami.
• Te same objawy dają ból, choroby nerek, tarczycy, nadciśnienie i utrata wzroku - najpierw badanie, potem wnioski.
• Nagłe zataczanie, przekrzywiona głowa, drgawki albo nagła ślepota - do lekarza od razu.
• Pomaga stały rytm dnia, nocne światło, dom bez pułapek i codzienne krótkie zadania dla nosa i głowy.

Następny krok: przez tydzień zapisuj, o której Twój senior zasypia, ile razy wstaje w nocy i co wtedy robi - z tym dziennikiem umów wizytę u lekarza weterynarii.