Gupik — hodowla, rozmnażanie i dlaczego jest ich coraz więcej

Gupik — najważniejsze informacje o gatunku

Gupik (Poecilia reticulata) to mała, kolorowa żyworódka z ciepłych wód Ameryki Południowej, jedna z najpopularniejszych ryb akwariowych. Jest odporny i łatwy w karmieniu, dlatego poleca się go na start — obok platek, danio i kirysków, o których piszemy w poradniku ryby dla początkujących. Całość podstaw — sprzęt, dojrzewanie wody, obsada — zebraliśmy w tekście akwarystyka dla początkujących.

Cecha	Gupik — orientacyjnie
Dorosła długość	3–6 cm (samice większe od samców)
Temperatura wody	22–28 °C
pH i twardość	ok. 7–8, woda średnio twarda do twardej
Akwarium	od ok. 54 l, z grzałką i filtrem
Grupa	same samce albo 1 samiec na 2–3 samice
Strefa pływania	górna część zbiornika
Długość życia	zwykle 2–3 lata

Wartości są orientacyjne — gupiki z różnych hodowli przywykają do nieco innej wody. Gdy kupujesz ryby, zapytaj sprzedawcę, w jakiej temperaturze i twardości wody pływały.

Jak odróżnić samca od samicy gupika?

• Samiec jest mniejszy i smuklejszy, ma duży, kolorowy ogon. Jego płetwa odbytowa jest przekształcona w wąski, wydłużony narząd kopulacyjny (gonopodium) — to najpewniejsza cecha.
• Samica jest większa, pełniejsza i zwykle skromniej ubarwiona, z szarym lub oliwkowym ciałem. Ma zwykłą, trójkątną płetwę odbytową, a nad nią ciemną plamkę na brzuchu, która wyraźnieje, gdy samica nosi młode.

U młodych ryb różnice widać dopiero po kilku tygodniach. W odmianach hodowlanych samice także bywają kolorowe, więc patrz przede wszystkim na płetwę odbytową.

Jakie są odmiany gupików?

Gupiki hoduje się od dziesięcioleci, dlatego odmian jest bardzo wiele. Hodowcy rozróżniają je głównie po kształcie płetwy ogonowej i po ubarwieniu:

• Kształt ogona — szeroki, trójkątny ogon typu delta, ogony mieczykowe z wydłużonym górnym, dolnym albo obydwoma brzegami, ogon lirowaty, a także skromniejsze ogony okrągłe.
• Ubarwienie — odmiany jednobarwne, odmiany z ciemną tylną połową ciała (tzw. tuxedo), z deseniem przypominającym wężową skórę (tzw. kobra) albo z mozaiką na ogonie, a także albinotyczne o czerwonych oczach.

Im bardziej wyszukana odmiana i większy ogon, tym zwykle delikatniejsza ryba i słabszy pływak. Na pierwsze akwarium lepiej wybrać gupiki o średniej wielkości ogonach od sprawdzonego hodowcy.

Skąd wziąć gupiki i jak je wpuścić do akwarium?

Gupiki kupisz w sklepie akwarystycznym albo u hodowcy — żywych ryb nie mamy w ofercie. Wybieraj ryby aktywne, z całymi, rozłożonymi płetwami, ze zbiornika bez martwych i osowiałych sztuk. Do domu wieź je w ocieplonej torbie i wpuść po spokojnym wyrównaniu temperatury i wody, tak jak opisuje aklimatyzacja nowych ryb. Przez pierwsze dni nowe gupiki bywają bledsze i chowają się w roślinach — to normalna reakcja na przeprowadzkę.

Akwarium dla gupików — jakie warunki?

Grupa gupików potrzebuje akwarium od ok. 54 l — większy zbiornik łatwiej utrzymać w równowadze, zwłaszcza gdy pojawi się narybek. Ile ryb zmieści konkretny litraż, liczy poradnik ile ryb w akwarium.

• Grzałka i termometr. Gupik to ryba tropikalna — trzymaj stałą temperaturę w zakresie 22–28 °C. Do akwarium kilkudziesięciu litrów pasuje grzałka Marina — moc dobierz do litrażu według poradnika jaka grzałka do akwarium. Temperaturę sprawdzaj cyfrowym termometrem Marina LCD.
• Filtr o łagodnym przepływie. Samce z dużymi ogonami słabo pływają pod prąd. Wylot skieruj na szybę albo taflę, a wlot osłoń gąbką, żeby nie wciągał młodych. Rodzaje filtrów porównuje jaki filtr do akwarium.
• Gęste rośliny — dają samicom schronienie przed natarczywymi samcami, a młodym kryjówkę.
• Twardsza woda. Gupiki lepiej czują się w wodzie średnio twarda do twardej niż w bardzo miękkiej i kwaśnej. Jak sprawdzić i stabilizować parametry, opisuje parametry wody w akwarium.
• Dojrzała woda. Ryby wpuszczasz dopiero po dojrzewaniu akwarium, a nowe sztuki — po spokojnej aklimatyzacji.

Czym karmić gupiki?

Gupiki są wszystkożerne i zbierają pokarm głównie z powierzchni. Karm je 1–2 razy dziennie porcją, którą zjedzą w 2–3 minuty: drobne płatki albo mikrogranulat jako podstawa, od czasu do czasu mrożony pokarm zwierzęcy, np. rozwielitki. Przekarmianie szybko psuje wodę w małym akwarium — porcje i rodzaje pokarmu opisuje jak karmić ryby akwariowe.

Gupiki chętnie skubią też glony i miękki nalot z liści, dlatego pokarm z dodatkiem roślinnym, np. płatki ze spiruliną, dobrze urozmaica ich dietę. Młode gupiki jedzą częściej i drobniej niż dorosłe — ile i czym je karmić, opisujemy przy narybku. Gdy karmisz gupiki o stałej porze, łatwo zauważysz rybę, która nie wypływa po jedzenie — to często pierwszy sygnał, że coś jest nie tak.

Rozmnażanie gupików — dlaczego jest ich coraz więcej?

Gupik jest żyworódką: samica nie składa ikry, tylko rodzi w pełni ukształtowane młode, które od pierwszych chwil pływają i jedzą. Ciąża trwa zwykle ok. 4 tygodni, a jeden poród to zwykle od kilkunastu do kilkudziesięciu młodych. Do tego jedno krycie wystarcza samicy na kilka kolejnych miotów, więc samica rodzi co kilka tygodni nawet wtedy, gdy samca już w akwarium nie ma.

Młode dojrzewają po ok. 2–3 miesiącach. Dorosłe ryby zjadają część narybku, ale w zarośniętym zbiorniku wiele młodych przeżywa. Stąd typowa historia: kilka gupików kupionych wiosną jesienią zamienia się w gromadę, której akwarium nie mieści.

Samicę tuż przed porodem poznasz po mocno zaokrąglonym, „kanciastym” z przodu brzuchu i wyraźnej, ciemnej plamce ciążowej. Jeśli chcesz uratować młode, przygotuj gęste rośliny albo kotnik — jak to zrobić i jak karmić narybek, opisujemy w poradniku kotnik i narybek. Do odseparowania samicy albo młodych w tym samym akwarium służy np. Marina Kotnik 2w1 albo Marina Multi Breeder z dzielnikiem na dwie części.

Jak ograniczyć rozmnażanie gupików?

• Same samce. Najprostsze rozwiązanie, gdy nie planujesz hodowli — samce są przy tym najbardziej kolorowe. Pamiętaj, że samica kupiona „na próbę” może już nosić młode.
• Proporcja płci. Gdy trzymasz obie płcie, pilnuj układu 1 samiec na 2–3 samice — samce nieustannie zalecają się do samic i jedna samica nie ma chwili spokoju.
• Plan na młode. Zanim narybek dorośnie, umów się ze sklepem akwarystycznym albo innym akwarystą, kto przejmie nadmiar — jak to zrobić, opisuje oddanie ryb zamiast wypuszczenia.
• Bez kryjówek dla narybku część młodych zjedzą dorosłe ryby — to naturalne ograniczenie, ale nie licz, że zatrzyma przyrost w gęsto zarośniętym akwarium.

Z kim gupik może mieszkać w akwarium?

Najlepszym towarzystwem dla gupika są małe, spokojne ryby o podobnych wymaganiach — dobrze dogaduje się z platkami i kiryskami. Nie łącz go z rybami, które zmieszczą go w pyszczku, ani z gatunkami skubiącymi płetwy — długi ogon samca to dla nich łatwy cel. Samiec bojownika potrafi atakować kolorowe samce gupików. Krewetki znoszą towarzystwo gupików, ale ich młode bywają zjadane. Zasady łączenia gatunków opisuje jakie ryby razem w akwarium, a pokrewne żyworódki — molinezje, mieczyki i platki.

Zdrowie gupików — na co uważać?

Gupiki z masowych hodowli bywają mniej odporne niż ryby od lokalnego hodowcy, a mocno uszlachetnione odmiany z bardzo dużymi ogonami — delikatniejsze. Kupuj ryby aktywne, z całymi, rozłożonymi płetwami, ze zbiornika bez martwych i osowiałych sztuk. Sklejone lub postrzępione płetwy, białe kropki, nalot czy ryba stojąca w kącie to sygnał, żeby zbadać wodę i skonsultować się z lekarzem weterynarii zajmującym się rybami. Objawy opisuje choroby ryb akwariowych.

W mieszanej grupie obserwuj też samice. Ciągłe porody i natarczywe samce wyczerpują je — samica, która chudnie, chowa się i nie je, potrzebuje spokoju: więcej roślin i mniej samców, a gdy stan się nie poprawia — konsultacji z lekarzem.

Gupik — co zapamiętać

• Gupik: 3–6 cm, 22–28 °C, woda średnio twarda do twardej, akwarium ok. 54 l, żyje zwykle 2–3 lata.
• Samica rodzi młode co kilka tygodnie, a jedno krycie wystarcza jej na kilka miotów.
• Bez planu na narybek wybierz same samce.
• Filtr z łagodnym przepływem, grzałka i gęste rośliny to podstawa akwarium dla gupików.
• Nadmiaru gupików nigdy nie wypuszczaj do stawu ani rzeki — oddaj go akwaryście.

Następny krok: zdecyduj przed zakupem, czy chcesz hodować młode. Jeśli tak — przygotuj gęste rośliny albo kotnik z działu akcesoria akwarystyczne; jeśli nie — kup same samce.