Papuga w okresie godowym: hormony, drażliwość i jak pomóc

Papuga w okresie godowym robi się drażliwa: częściej gryzie, broni klatki i „swojego” człowieka, zwraca pokarm na dłoń albo zabawkę, ociera się o grzędę i szuka zakamarków. To działanie hormonów, nie zły charakter, i zwykle przechodzi po kilku tygodniach. Pomaga dłuższa noc (10–12 godzin ciemności), brak budek i lusterek, głaskanie tylko po głowie i więcej zajęcia. Samica napuszona na dnie klatki, która się napina, jedzie do lekarza od razu.

Kiedy papuga ma okres godowy?

W naturze papugi przystępują do lęgów, gdy dni są długie, jest ciepło i jedzenia jest pod dostatkiem. W mieszkaniu najczęściej widać to wiosną, ale sezon potrafi trwać miesiącami albo wracać kilka razy w roku, bo światło do późnego wieczoru, stałe ciepło i pełna miska działają na ptaka jak wieczna wiosna. Małe papugi, takie jak papużka falista czy nimfa, dojrzewają zwykle w pierwszym roku życia, a duże papugi po kilku latach.

Sezon wydłuża też jedzenie. Codzienna karma jajeczna, gotowane ziarno i miękkie przysmaki to dla ptaka znak obfitości, czyli dobry czas na pisklęta. Podstawą menu w sezonie, tak samo jak przez cały rok, ma być karma dla papug pełnoporcjowa dobrana do gatunku i świeże warzywa.

Hormony u papugi: objawy okresu godowego

• Drażliwość i gryzienie: także u ptaka, który dotąd chętnie wchodził na rękę.
• Obrona klatki, miski albo jednej osoby: papuga atakuje rękę w klatce albo partnera ulubionego domownika.
• Zwracanie pokarmu na dłoń, lusterko albo zabawkę, z kiwaniem głową: tak papuga „karmi” partnera.
• Ocieranie się podbrzuszem o grzędę, zabawkę albo dłoń i unoszenie ogona.
• Szukanie gniazda: wciskanie się w kąty, szuflady i kartony, darcie papieru (zwłaszcza samice).
• Więcej hałasu: głośniejsze nawoływanie, u samca papużki falistej bardzo intensywny śpiew i stukanie dziobem.

U samicy papużki falistej woskówka nad dziobem robi się brązowa i chropowata, a samica może zacząć znosić jaja, także bez samca.

Zwracanie pokarmu czy wymioty: jak odróżnić?

Papuga w okresie godowym zwraca ziarno spokojnie: kiwa głową i podaje pokarm na konkretny przedmiot albo dłoń, a potem zachowuje się normalnie. Wymioty wyglądają inaczej: papuga potrząsa głową na boki i rozrzuca pokarm, który ląduje na klatce i oblepia pióra na głowie, a sam ptak bywa napuszony i osowiały. Spokojne kiwanie głową przy podawaniu pokarmu to jeszcze nie wymioty. Wymioty to powód, by tego samego dnia jechać do lekarza od ptaków, a gdy nie masz pewności, co widzisz, też zadzwoń tego samego dnia; pełną listę objawów choroby zbiera chora papuga, objawy.

Co nakręca hormony papugi?

• Długi dzień: światło i hałas do późnego wieczoru.
• Miejsce na gniazdo: budka, domek, koszyczek, karton, szuflada, kąt za szafą.
• Partner, także zastępczy: lusterko, zabawka albo człowiek, który głaszcze ptaka po grzbiecie i pod skrzydłami.
• Obfite, miękkie jedzenie: codzienna karma jajeczna, ciepłe jedzenie podawane z ręki albo z ust.

Te same bodźce wywołują znoszenie jaj; co robić z samicą, która je składa, opisuje poradnik samica znosi jaja bez samca.

Jak pomóc papudze w okresie godowym: krok po kroku

1. Wydłuż noc. Papuga potrzebuje orientacyjnie 10–12 godzin ciemności i ciszy na dobę, o stałej porze. Zgaś światło i wycisz pokój wcześniej niż zwykle; jak przygotować klatkę na noc, opisuje czy przykrywać klatkę papugi na noc.
2. Usuń z klatki wszystko, co przypomina gniazdo. Budkę, domek, koszyczek, kłębki siana i papieru, a także lusterko.
3. Głaszcz tylko głowę i kark. Dotyk grzbietu, boków i okolic pod skrzydłami to dla papugi sygnał do lęgów.
4. Nie nagradzaj zwracania pokarmu. Gdy papuga zaczyna „karmić” dłoń, spokojnie odstaw ją na grzędę i zajmij się czymś innym.
5. Daj więcej zajęcia. Codzienny wylot i zabawki dla papug do szukania jedzenia odciągają uwagę od lęgów, na przykład drewniana łamigłówka Trixie Snack Toy albo drewniany pojemnik na przysmaki Trixie.
6. Przestaw wnętrze klatki. Niewielka zmiana miejsca grzęd i zabawek co kilka tygodni utrudnia ptakowi „zajęcie terytorium”.
7. Pilnuj diety i wapnia. Na co dzień karma pełnoporcjowa i warzywa, karma jajeczna rzadko i w małej porcji, sepia albo kostka wapienna stale w klatce.

Wapń jest szczególnie ważny dla samic. Tanie kostki mineralne dla ptaków, na przykład Vitapol Kostka wapienna, zawieś przy grzędzie, nie nad miską z wodą.

Papuga gryzie i atakuje wiosną: co robić?

Nie wkładaj ręki do klatki, której papuga broni: otwórz drzwiczki i pozwól jej wyjść samej, a na rękę zapraszaj patyczkiem poza klatką. Nagrody i przysmaki niech dają wszyscy domownicy, nie tylko „ulubiona” osoba. Jak oswoić papugę z nowym partnerem albo współlokatorem, opisuje papuga zazdrosna. Jeśli w klatce mieszka para, w sezonie częściej dochodzi do sprzeczek. Kiedy rozdzielić ptaki, opisuje dwie papugi się kłócą, a sposoby na gryzienie zbiera papuga gryzie.

Kiedy hormony to sprawa dla lekarza?

• Od razu: samica napuszona na dnie klatki, która się napina, porusza ogonem w rytm oddechu albo przestała robić odchody (możliwe zatrzymanie jaja).
• Tego samego dnia: wymioty, papuga napuszona i osowiała, nie je.
• W najbliższych dniach: samica znosi jaja seriami, papuga wyrywa pióra (papuga wyrywa pióra) albo zachowania lęgowe trwają miesiącami mimo zmian w domu.

Przy przewlekłych kłopotach hormonalnych lekarz weterynarii, który leczy ptaki, oceni stan papugi i zdecyduje, czy potrzebne jest leczenie. Domowych sposobów i preparatów „na uspokojenie” nie stosuj.

Papuga w okresie godowym: co zapamiętać

• Drażliwość, gryzienie, zwracanie pokarmu i szukanie gniazda to hormony, nie charakter.
• Najwięcej zmienia dłuższa noc: 10–12 godzin ciemności i ciszy o stałej porze.
• Bez budek, lusterek i zakamarków; głaskanie tylko po głowie i karku.
• Wymioty to nie zwracanie pokarmu: tego samego dnia do lekarza.
• Samica napuszona na dnie, która się napina: do lekarza od razu.

Następny krok: ustal dziś godzinę, o której gasisz światło przy klatce, i wyjmij z niej wszystko, co przypomina gniazdo.