Czy akwarium potrzebuje napowietrzacza? Pompka, kamień i kiedy to konieczne

Skąd ryby biorą tlen w akwarium?

Tlen dostaje się do wody przez jej powierzchnię, a dwutlenek węgla tą samą drogą z niej uchodzi. Im bardziej ruchoma powierzchnia, tym sprawniej zachodzi ta wymiana. Dlatego najważniejsze jest marszczenie tafli wody, a nie same bąbelki — pęcherzyki z napowietrzacza oddają do wody niewiele tlenu bezpośrednio; głównie wprawiają wodę w ruch i podnoszą ją do powierzchni.

W typowym akwarium tę pracę wykonuje filtr: jego wylot skierowany tuż pod powierzchnię albo deszczownica lekko porusza wodę. Jak ustawić filtr, opisuje poradnik jaki filtr do akwarium.

Kiedy napowietrzacz do akwarium jest potrzebny?

• Ciepła woda. Im cieplejsza woda, tym mniej tlenu się w niej rozpuszcza. Latem, przy temperaturze wyraźnie wyższej niż zwykle, napowietrzanie to tania asekuracja. Temperaturę kontroluj termometrem — o grzałce i termometrze pisze poradnik jaka grzałka do akwarium. Co jeszcze robić w upalne dni, krok po kroku opisuje akwarium w upał.
• Dużo ryb albo duże ryby. Gęsta obsada zużywa więcej tlenu, niż daje spokojna powierzchnia.
• Filtr nie porusza powierzchni. Wylot zanurzony głęboko, kożuch albo tłusta warstewka na tafli — wymiana gazów prawie stoi.
• Filtr gąbkowy. Tu pompka powietrza jest napędem filtra — bez niej filtr nie działa. Taki filtr często pracuje w akwarium dla krewetek.
• Awaria filtra albo prądu. Gdy filtr stoi, pompka (także na baterie) utrzymuje ruch wody — co wtedy sprawdzić w filtrze, opisuje filtr kubełkowy nie zasysa.
• Leczenie ryb. Jeśli lekarz weterynarii zaleci kurację, zapytaj, czy na jej czas włączyć dodatkowe napowietrzanie.
• Noc w gęsto zarośniętym akwarium z dozowaniem CO2. W nocy rośliny nie produkują tlenu, a zużywają go — część akwarystów włącza wtedy napowietrzacz z wyłącznikiem czasowym.

Po czym poznać, że w akwarium brakuje tlenu?

Niedobór tlenu narasta zwykle w nocy i nad ranem, gdy rośliny nie produkują tlenu, a wszystkie organizmy w akwarium nadal go zużywają. Zwróć uwagę, czy:

• ryby gromadzą się tuż pod powierzchnią albo przy wylocie filtra i „łapią” powietrze pyszczkiem,
• skrzela pracują szybciej niż zwykle, a ryby są ospałe i nie interesują się pokarmem,
• ryby denne wypływają wyżej niż zwykle, a krewetki wspinają się po roślinach i szybach ku powierzchni,
• objawy są najsilniejsze rano, a słabną w ciągu dnia przy włączonym świetle.

Takie same zachowanie może jednak wywołać zatrucie amoniakiem albo azotynami — dlatego samo dołożenie napowietrzacza nie zwalnia z ustalenia przyczyny.

Którym akwariom napowietrzacz służy najbardziej?

• Akwarium ze złotymi rybkami. To duże ryby, które dużo jedzą i brudzą, więc zużywają sporo tlenu — o ich potrzebach pisze poradnik złota rybka. Welony mają jednak delikatne płetwy, dlatego bąbelki ustaw łagodnie, bez silnego nurtu.
• Akwarium z krewetkami i narybkiem. Filtr gąbkowy na powietrze daje tu jednocześnie filtrację i ruch wody, a nie wciąga drobnych zwierząt.
• Zbiornik kwarantanny albo tymczasowy. Zwykle stoi w nim prosty filtr gąbkowy, więc pompka jest niezbędna.
• Transport i przeprowadzka. Pompka na baterie w wiadrze albo pojemniku z rybami utrzymuje ruch wody przez całą drogę.

Kiedy lepiej nie przesadzać z napowietrzaniem?

• Akwarium roślinne z CO2. Silne napowietrzanie w dzień wypędza z wody dwutlenek węgla, którego potrzebują rośliny — szczegóły w poradniku CO2 w akwarium.
• Ryby lubiące spokojną wodę. Bojownik i welony źle znoszą silny ruch wody — przy akwarium dla bojownika napowietrzacz zwykle nie jest potrzebny, a jeśli już, to delikatny.
• Sypialnia. Pompka membranowa brzęczy, a bąbelki pękające przy powierzchni słychać nocą.

Z czego składa się zestaw do napowietrzania?

Element	Do czego służy	Na co uważać
Pompka membranowa	tłoczy powietrze z pokoju do wężyka	dobierz do litrażu i głębokości; membrana z czasem się zużywa
Wężyk powietrzny	prowadzi powietrze do akwarium	zwykle standard 4/6 mm; nie może być zagięty
Zawór zwrotny	nie pozwala wodzie spłynąć do pompki po wyłączeniu prądu	montujesz go na wężyku, strzałką w stronę akwarium
Zaworek regulacyjny / trójnik	reguluje siłę bąbelków, dzieli powietrze na dwa wyjścia	przydatny, gdy pompka jest za silna
Kamień napowietrzający	rozbija powietrze na drobne pęcherzyki	z czasem zarasta i trzeba go wymienić

Jak zamontować napowietrzacz — krok po kroku

1. Ustaw pompkę wyżej niż lustro wody — na półce, na pokrywie albo zawieszoną na ścianie. Jeśli musi stać niżej, koniecznie załóż zawór zwrotny.
2. Załóż zawór zwrotny na wężyk, strzałką w stronę akwarium. Po wyłączeniu prądu woda nie cofnie się wężykiem do pompki i na podłogę.
3. Połóż kamień na dnie, z dala od wlotu filtra — inaczej filtr będzie zasysał pęcherzyki.
4. Przewód zasilający poprowadź z pętlą skierowaną w dół pod gniazdkiem, jak przy każdym urządzeniu akwarystycznym.
5. Włącz pompkę i ustaw siłę bąbelków zaworkiem — powierzchnia ma się marszczyć, ale ryby nie mogą walczyć z nurtem.

Napowietrzacz czy dysza w filtrze?

Wiele filtrów wewnętrznych ma na wylocie dyszę, do której podłączasz wężyk powietrza albo która sama zasysa powietrze z rurki wystającej nad wodę. Woda wychodzi wtedy z filtra razem z drobnymi pęcherzykami i mocno porusza powierzchnię. Dla wielu akwariów to wystarczy i nie potrzeba osobnego kamienia. Taką dyszę ma na przykład filtr wewnętrzny Fluval U3 (według karty produktu).

Osobny kamień daje większą swobodę: możesz położyć go w drugim końcu akwarium, tam gdzie woda stoi, i włączać niezależnie od filtra — choćby na noc albo w upał. W dużym akwarium sprawdzają się dwa kamienie albo jeden długi, połączone trójnikiem z jedną pompką.

Ozdoby napowietrzające i kurtyny powietrzne — czy są dobre dla ryb?

Ozdoba napowietrzająca to dekoracja (skrzynia, nurek, amfora, płaszczka), do której podłączasz wężyk z pompki — powietrze wychodzi z niej bąbelkami albo porusza jej ruchomą częścią. Kurtyna powietrzna to długi kamień albo listwa, z której wzdłuż tylnej szyby unosi się ściana drobnych pęcherzyków. Dla ryb oba rozwiązania działają jak zwykły kamień: poruszają wodę i marszczą powierzchnię. Są więc w porządku — jeśli pasują do mieszkańców zbiornika.

• Zostaw spokojną strefę. Kurtyna na całą długość zbiornika to dla bojownika, welonów i drobnych ryb ciągła walka z nurtem. Bąbelki ustaw łagodnie i tak, żeby część akwarium miała spokojną wodę.
• Sprawdź otwory i krawędzie. Małe ryby i krewetki potrafią wpłynąć w wąski otwór ozdoby i utknąć, a długie płetwy rozdzierają się o ostre brzegi. Przejedź palcem po krawędziach, zanim włożysz ozdobę do wody.
• Tylko dekoracje do akwarium. Malowane figurki z marketu i ozdoby z metalem mogą oddawać do wody szkodliwe substancje.
• Czyść ruchome części. W otwieranych skrzyniach i pod klapkami zbiera się osad, który z czasem blokuje mechanizm i brudzi wodę.
• W akwarium roślinnym z CO2 — oszczędnie. Kurtyna wypędza dwutlenek węgla tak samo jak każde mocne napowietrzanie.

Przykład z naszej oferty: Trixie dekoracja Płaszczka z wylotem powietrza — figurka z żywicy, którą według karty produktu podłączasz do pompki powietrza. Dla kogo: akwarium, w którym i tak chcesz dodatkowego ruchu wody. Na co uważać: to dodatek, a nie zamiennik filtra; pompka i zawór zwrotny obowiązują tak samo jak przy kamieniu. Inne dekoracje są w dziale dekoracje do akwarium.

Jaka pompka do jakiego akwarium?

Producenci podają wydajność pompki w litrach powietrza na godzinę i zakres akwarium. Wybieraj z zapasem: w głębokim akwarium pompka musi pokonać większy słup wody, więc bąbelków jest mniej. Kilka pompek z naszej oferty (zakresy z kart produktów):

• Marina Air Pump 50 — do akwariów do 60 l. Dla kogo: małe akwarium albo napęd filtra gąbkowego. Na co uważać: do dużych akwariów za słaba.
• Marina Air Pump 200 — do akwariów do 225 l. Dla kogo: średnie akwaria i dwa wyjścia przez trójnik. Na co uważać: postaw ją na miękkiej podkładce, żeby nie brzęczała.
• Marina pompka na baterie — awaryjna i do transportu ryb. Dla kogo: na wypadek braku prądu (co wtedy robić, opisuje awaria prądu a akwarium) i przeprowadzki. Na co uważać: baterie kup od razu i trzymaj przy pompce — to podstawa apteczki akwarysty.
• kamień napowietrzający Marina — prosty walec dający drobne pęcherzyki. Dla kogo: do każdej pompki. Na co uważać: zarośnięty kamień wymień na nowy.
• wężyk powietrzny Marina — przezroczysty, do połączeń 4 i 6 mm. Na co uważać: odetnij tyle, żeby nie tworzył pętli w wodzie.

Pozostałe pompki, kamienie i zestawy naprawcze znajdziesz w dziale napowietrzanie akwarium.

Napowietrzacz hałasuje albo daje mało bąbelków — co zrobić?

• Brzęczy i drży — pompka stoi na twardej półce. Postaw ją na gąbce albo gumowej podkładce, zawieś na wężyku albo przestaw na miękkie podłoże.
• Coraz słabsze bąbelki i głośniejsza praca — zużyta membrana. Nie kupuj od razu nowej pompki: do pompek Marina są zestawy naprawcze z membraną — dobierz zestaw do numeru swojej pompki.
• Bąbelki tylko z jednej strony kamienia — kamień zarósł osadem. Wymień go na nowy.
• Bąbelków nie ma wcale — sprawdź, czy wężyk nie jest zagięty i czy zawór zwrotny nie jest założony odwrotnie.

Napowietrzanie akwarium — co zapamiętać

• Akwarium z filtrem poruszającym powierzchnię wody i umiarkowaną obsadą zwykle nie potrzebuje napowietrzacza.
• Napowietrzacz przydaje się w upał, przy dużej obsadzie, z filtrem gąbkowym i przy awarii filtra.
• Pompka nad lustrem wody albo zawór zwrotny na wężyku — zawsze.
• W akwarium roślinnym z CO2 i u bojownika napowietrzanie ograniczaj.
• Głośna i słaba pompka to zwykle zużyta membrana — wymienisz ją bez kupowania nowej pompki.

Następny krok: spójrz na powierzchnię wody w swoim akwarium. Jeśli jest gładka jak lustro, skieruj wylot filtra wyżej albo dobierz pompkę w dziale pompki i kamienie napowietrzające. Zakres temperatur sprawdzisz termometrem z działu ogrzewanie i temperatura.