Ryby łapią powietrze przy powierzchni — brak tlenu czy zatrucie?

Dlaczego ryby pływają przy powierzchni?

Ryby pływające przy powierzchni i łapiące powietrze pyszczkiem najczęściej mają za mało tlenu w wodzie albo są podtrute amoniakiem lub azotynami. Woda tuż pod taflą ma najwięcej tlenu, więc ryba w kłopotach podpływa tam instynktownie. Oba problemy dają podobny obraz, dlatego pierwsza pomoc jest wspólna — wymiana części wody i mocniejszy ruch tafli pomagają w obu przypadkach.

Przy okazji sprawdź, czy akwarium nie jest przerybione — ile ryb mieści zbiornik, opisuje poradnik ile ryb w akwarium.

Brak tlenu czy zatrucie — jak odróżnić?

Co widzisz	Częsta przyczyna	Na co patrzeć
Wszystkie ryby przy tafli, gorzej rano lub po upalnym dniu	za mało tlenu	temperatura wody, nieruchoma tafla, zatkany filtr
Ryby przy tafli w nowym akwarium albo po dosadzeniu ryb	amoniak lub azotyny	wiek zbiornika, liczba ryb, resztki jedzenia
Szybkie ruchy skrzeli, ryby osowiałe, płetwy złożone	zatrucie albo choroba	wynik testu wody; gdy woda jest w normie — lekarz
Jedna ryba przy tafli, reszta normalnie	problem tej ryby	obserwacja; objawy na ciele — lekarz

Pewność daje dopiero test wody na amoniak i azotyny. Skąd się biorą w akwarium i jakie stężenie jest groźne, wyjaśnia amoniak i azotyny w akwarium. Jeśli ryby padają w zbiorniku założonym kilka tygodni temu, przeczytaj też dlaczego ryby umierają w nowym akwarium.

Kiedy ryba przy powierzchni to norma?

• Bojownik i gurami mają narząd labiryntowy i co jakiś czas spokojnie łykają powietrze z powierzchni — to ich normalny sposób oddychania. Dlaczego bojowniki i gurami oddychają powietrzem, wyjaśnia ryby labiryntowe — bojowniki, gurami i prętniki.
• Ryby górnej strefy, np. gupiki czy danio, większość czasu spędzają wysoko i zbierają pokarm z tafli.
• Czekanie na jedzenie — ryby przyzwyczajone do karmienia o stałej porze ustawiają się przy tafli, gdy podchodzisz do akwarium.

Alarmem jest zmiana zachowania: ryby, które zwykle pływają w toni lub przy dnie, nagle zbierają się przy powierzchni i szybko poruszają skrzelami.

Co zrobić, gdy ryby łapią powietrze — krok po kroku

1. Porusz taflę wody. Ustaw wylot filtra tak, żeby marszczył powierzchnię, albo włącz napowietrzacz. Wymiana gazów zachodzi na tafli — ruch wody ważniejszy jest niż same pęcherzyki.
2. Sprawdź filtr i prąd. Filtr, który stanął albo jest zatkany, przestaje mieszać wodę. Jak go bezpiecznie przepłukać, opisuje czyszczenie filtra akwariowego, a gdy kubełek po myciu nie rusza — filtr kubełkowy nie zasysa.
3. Zmierz temperaturę. Ciepła woda zatrzymuje mniej tlenu. Jeśli jest wyraźnie cieplej niż zwykle, sprawdź grzałkę.
4. Podmień część wody. Zwykle 30–50%, wodą uzdatnioną i o tej samej temperaturze.
5. Wstrzymaj karmienie na dzień i usuń resztki jedzenia oraz martwe ryby — rozkład zużywa tlen i podnosi amoniak.
6. Zbadaj wodę na amoniak i azotyny. Gdy test je pokazuje, postępuj jak w tekście azotyny w akwarium.

Skąd bierze się brak tlenu w akwarium?

• Upał — w ciepłej wodzie jest mniej tlenu, a ryby zużywają go więcej; jak schłodzić akwarium, opisuje akwarium w upał.
• Nieruchoma tafla — filtr odwrócony w dół, kożuch na powierzchni albo pokrywa szczelnie przykryta folią.
• Za dużo ryb w stosunku do litrażu i wydajności filtra.
• Noc w gęsto zarośniętym zbiorniku — po zgaszeniu światła rośliny też zużywają tlen, dlatego problem bywa najwyraźniejszy rano.
• Awaria prądu — filtr i napowietrzacz stoją, a woda szybko traci tlen, zwłaszcza w małym akwarium. Plan na pierwsze godziny i odbudowę bakterii opisuje brak prądu w akwarium.
• Nadmiar CO2 w akwariach z instalacją do nawożenia roślin dwutlenkiem węgla — objawy i pierwszą pomoc opisuje poradnik CO2 do akwarium.

Napowietrzanie akwarium — co mieć pod ręką

Napowietrzacz nie zastąpi sprawnego filtra, ale w sytuacji awaryjnej szybko dotlenia wodę. Prosty zestaw to pompka, wężyk i kamień. Do małego i średniego akwarium wystarczy pompka Marina Air Pump 50, do większego zbiornika Marina Air Pump 200. Do tego wężyk Marina i kamień napowietrzający Marina Longstone, który daje drobne pęcherzyki na długim odcinku.

Na wypadek braku prądu albo transportu ryb przyda się pompka napowietrzająca Marina na baterie. Pompkę stawiaj powyżej tafli wody albo dołóż zawór zwrotny, żeby po wyłączeniu woda nie cofnęła się wężykiem. Pozostałe pompki, kamienie i części zamienne znajdziesz w dziale napowietrzanie akwarium, a o tym, kiedy napowietrzacz jest potrzebny na stałe, piszemy w poradniku czy akwarium potrzebuje napowietrzacza.

Ryby przy powierzchni — co zapamiętać

• Ryby łapiące powietrze przy tafli to zwykle brak tlenu albo amoniak i azotyny w wodzie.
• Pierwsza pomoc: ruch tafli, kontrola filtra i temperatury, podmiana części wody, przerwa w karmieniu.
• Bojownik i gurami łykają powietrze z powierzchni naturalnie — alarmem jest nagła zmiana zachowania.
• Test wody rozstrzyga, czy to zatrucie; objawy na ciele ryb to sprawa dla lekarza.

Następny krok: gdy ryby się uspokoją, policz obsadę i sprawdź, czy filtr pasuje do litrażu — jaki filtr do akwarium wybrać, a sprzęt grzewczy i termometry są w dziale ogrzewanie i temperatura.