Odmrożenia u psa i kota: objawy, pierwsza pomoc, ochrona

Odmrożenia u psa i kota dotyczą najczęściej koniuszków uszu, opuszek łap, ogona i innych wystających części ciała, które najszybciej tracą ciepło na mrozie. Odmrożona skóra jest najpierw blada, szara i chłodna, a po ogrzaniu robi się czerwona, obrzęknięta i bolesna. To co innego niż wychłodzenie całego ciała. Pierwsza pomoc jest łagodna: okryj zwierzę, ogrzewaj je stopniowo i NIE rozcieraj odmrożonych miejsc, a zakres uszkodzenia niech oceni lekarz.

Czym różnią się odmrożenia od wychłodzenia?

To dwa osobne problemy, które często chodzą w parze, ale wymagają innej uwagi:

• Odmrożenie to miejscowe uszkodzenie skóry i tkanek na mrozie, zwykle na koniuszkach uszu, opuszkach łap, ogonie i mosznie. Reszta ciała może być jeszcze ciepła.
• Wychłodzenie, czyli hipotermia, to spadek temperatury CAŁEGO ciała. Zwierzę drży, szuka ciepła, a w cięższej fazie staje się senne i przestaje drżeć.

Hipotermia jest groźniejsza dla życia i wymaga innej reakcji, dlatego opisaliśmy ją osobno w poradniku wychłodzenie u psa i kota. Jeśli zwierzę jest wychłodzone na całym ciele, zajmij się najpierw tym, a odmrożeniami przy okazji. Oba zagrożenia pojawiają się w tych samych sytuacjach: długi spacer na mrozie, przemoczona sierść, zimny wiatr.

Jak wyglądają odmrożenia u psa i kota?

Odmrożenie rozwija się etapami, a najgroźniej wygląda dopiero po kilku dniach. Zwróć uwagę na wystające części ciała:

• Na początku: skóra jest blada albo szara, chłodna w dotyku, czasem twarda; zwierzę może nie dawać po sobie poznać bólu.
• Po ogrzaniu: miejsce robi się czerwone, obrzęknięte i bolesne, pies albo kot zaczyna je lizać i chronić.
• Po kilku dniach: skóra bywa, że ciemnieje, łuszczy się albo pojawiają się pęcherze. To znak głębszego uszkodzenia, które ocenia lekarz.

Zmarznięte, bolesne łapy to częsty powód, dla którego pies kuleje albo nie chce iść dalej. Na mrozie dochodzi do tego podrażnienie od soli drogowej, które łatwo pomylić z odmrożeniem, a które opisujemy w tekście sól drogowa a łapy psa.

Zimą pod łapy wchodzi też lód i ubity śnieg, który klei się w twarde kulki między palcami, zwłaszcza u psów z dłuższą sierścią na łapach. Takie kulki uwierają, utrudniają chód i wydłużają kontakt skóry z zimnem. Po spacerze rozgarnij sierść między palcami i wykrusz albo rozpuść lód w letniej wodzie, a nadmiar włosa między opuszkami warto na zimę skrócić.

Dlaczego marzną właśnie koniuszki? Uszy, ogon i opuszki mają dużą powierzchnię w stosunku do swojej masy i są najdalej od tułowia, więc orientacyjnie tracą ciepło najszybciej, a organizm w pierwszej kolejności ogranicza w nich krążenie, żeby chronić ważne narządy. To naturalny mechanizm, ale to właśnie on sprawia, że wystające części są najbardziej narażone.

Pierwsza pomoc przy odmrożeniu krok po kroku

Przy odmrożeniu łatwo zaszkodzić zbyt energiczną pomocą. Trzymaj się spokojnej kolejności, tej samej co przy wychłodzeniu:

1. Przenieś zwierzę w ciepło. Wejdź do domu albo do ogrzanego pomieszczenia, z dala od wiatru i śniegu.
2. Osusz i okryj. Delikatnie osusz mokrą sierść ręcznikiem i owiń zwierzę suchym, miękkim kocem. Ogrzewaj CAŁE ciało stopniowo, nie tylko odmrożone miejsce.
3. Nie rozcieraj i nie grzej gorącem. Nie pocieraj odmrożonej skóry, nie nacieraj jej śniegiem, nie polewaj gorącą wodą i nie używaj suszarki. Gwałtowne ogrzanie i tarcie pogłębiają uszkodzenie.
4. Nie smaruj niczym na własną rękę. Żadnych maści, oliwy ani domowych sposobów. Jeśli skóra pęka albo pojawiają się pęcherze, tym bardziej zostaw to lekarzowi.
5. Umów wizytę tego samego dnia. Zakres odmrożenia widać dopiero po czasie, a bolesną, ciemniejącą albo pękającą skórę ocenia weterynarz. Przy wątpliwościach zadzwoń i opisz, co widzisz.

Dlaczego powoli? Gwałtowne ogrzanie przemarzniętej, słabo ukrwionej tkanki i jej rozcieranie dokładają uszkodzeń, których chcesz uniknąć. Ciepło ma wracać tak, jak uciekało: stopniowo i do całego ciała, a nie punktowo do jednego ucha czy łapy. Dobrze działa ciepło Twojego ciała i suchy koc, gorzej wszystko, co nagłe i gorące.

Które psy i koty marzną najszybciej?

Nie każde zwierzę jest tak samo narażone. Szczególnej uwagi zimą wymagają:

• psy małe i o krótkiej sierści, które szybko tracą ciepło,
• rasy bez sierści albo z bardzo rzadką okrywą, o których piszemy w poradniku psy bez sierści,
• seniory oraz szczenięta i kocięta, które gorzej utrzymują temperaturę ciała,
• zwierzęta chore, wychudzone albo po zabiegu,
• koty, które wychodzą na mróz, oraz koty wolno żyjące bez ciepłego schronienia.

Że psu jest już za zimno, poznasz na spacerze wcześniej, niż dojdzie do odmrożenia: pies przystaje, kuli grzbiet, podnosi na przemian łapy, drży i prosi się do domu. To sygnał, żeby zawrócić, a nie zdobywać kolejne kilometry. Zignorowane, przechodzi właśnie w zmarznięte, bolesne łapy i uszy.

Małe i krótkowłose psy wyraźnie zyskują na ciepłym okryciu: dobrze dopasowana kurtka dla psa albo sweterek skracają wychłodzenie w czasie spaceru. Czy Twojemu psu jest zimno, pomaga ocenić tekst czy psu jest zimno. U kotów zamiast ubranka lepiej zadbać o ciepłe wnętrze, co opisujemy w poradniku kot zimą w mieszkaniu.

Jak chronić psa i kota przed odmrożeniem?

Odmrożeniom łatwiej zapobiec, niż je leczyć, a większość sposobów nic nie kosztuje albo kosztuje niewiele. Zimą pomaga kilka prostych, powtarzalnych nawyków, które warto wdrożyć od pierwszych mrozów:

1. Skróć spacery przy dużym mrozie. Zamiast jednego długiego wyjścia zrób kilka krótkich. Przy silnym wietrze i mrozie pies załatwia się i wraca do ciepła.
2. Chroń łapy. Przed spacerem wetrzyj w opuszki ochronny balsam do łap Beaphar Feet Balsam albo tańszy krem pielęgnacyjny do łap, a po powrocie przemyj łapy letnią wodą i osusz je między palcami. Więcej o pielęgnacji łap zimą znajdziesz w poradniku jak dbać o łapy psa zimą.
3. Rozważ butki. Psu, który marznie w łapy albo chodzi po soli, pomagają ochronne buty Trixie Walker. Jak dobrać rozmiar i przyzwyczaić psa do chodzenia w nich, tłumaczy tekst buty dla psa.
4. Ubierz zmarzlaka. Dla małych, krótkowłosych i bezwłosych psów ciepła kurtka z polaru dla psa to nie fanaberia, ale realna ochrona przed zimnem. Jak dobrać rozmiar, podpowiada poradnik ubranka dla psa.
5. Osuszaj po spacerze. Mokra sierść i łapy wychładzają się najszybciej. Po powrocie osusz zwierzę, zwłaszcza łapy, brzuch i okolice uszu.

U kota ochrona wygląda inaczej, bo kot zwykle nie chodzi w butkach ani ubranku. Najwięcej daje mu ciepłe, osłonięte od wiatru schronienie oraz ograniczenie wyjść w największy mróz. Koniuszki uszu i łapy kota wychodzącego oglądaj po powrocie tak samo jak u psa, a kotu wolno żyjącemu pomaga ocieplona budka z wąskim wejściem.

Balsamy, kremy i butki znajdziesz w dziale pielęgnacji łap i pazurów. Pamiętaj, że najlepszą ochroną wciąż jest zdrowy rozsądek: w mroźny, wietrzny dzień krótki spacer i ciepły dom chronią lepiej niż jakikolwiek sprzęt.

Odmrożenia u psa i kota: co zapamiętać

• Odmrożenia dotyczą koniuszków uszu, łap i ogona; skóra jest najpierw blada i chłodna, a po ogrzaniu czerwona i bolesna.
• To co innego niż wychłodzenie całego ciała, które jest groźniejsze dla życia i wymaga osobnej reakcji.
• Pierwsza pomoc: okryj, ogrzewaj całe ciało stopniowo, NIE rozcieraj, NIE nacieraj śniegiem i NIE grzej gorącą wodą.
• Bolesną, ciemniejącą albo pękającą skórę ocenia weterynarz, najlepiej tego samego dnia.
• Najbardziej narażone są psy małe, krótkowłose i bezwłose, seniory, szczenięta oraz koty wychodzące; chronią je krótsze spacery, buty, balsam i ubranko.

Następny krok: przy dzisiejszym spacerze sprawdź po powrocie uszy i łapy swojego psa lub kota, a jeśli marznie, dobierz mu na kolejne wyjście butki albo ciepłe okrycie.