Osteochondroza (OCD) u psa, kulawizna u szczeniaka dużej rasy

Co to jest osteochondroza (OCD) u psa?

Osteochondroza u psa to choroba chrząstki stawowej młodych, szybko rosnących psów dużych i olbrzymich ras. Chrząstka w stawie nie dojrzewa prawidłowo, pogrubia się i pęka, a oderwany fragment (nazywany czasem myszą stawową) drażni staw i powoduje ból oraz kulawiznę. Najczęściej dotyczy barku, rzadziej łokcia, kolana i stawu skokowego. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle między czwartym a ósmym miesiącem życia.

Skrót OCD pochodzi od osteochondritis dissecans, czyli postaci osteochondrozy, w której fragment chrząstki już się oddzielił. Dla opiekuna różnica jest mniej istotna niż jeden fakt: to problem rosnącego szczeniaka dużej rasy, a nie „zwykłe” skręcenie, które samo przejdzie.

Osteochondroza a dysplazja, czym się różnią?

Oba problemy dotyczą stawów młodego psa dużej rasy i bywają mylone, ale to co innego. dysplazja u psa to nieprawidłowe ukształtowanie całego stawu (biodrowego albo łokciowego), przez które staw jest luźny i źle do siebie pasuje. Osteochondroza to uszkodzenie samej chrząstki pokrywającej powierzchnię stawu. W łokciu potrafią wystąpić razem, ale to dwie osobne nieprawidłowości.

Cecha	Dysplazja	Osteochondroza (OCD)
Co jest uszkodzone	ukształtowanie i dopasowanie stawu	chrząstka na powierzchni stawu
Typowy staw	biodro, łokieć	bark, łokieć, kolano, staw skokowy
Wiek pierwszych objawów	od szczenięcia do starości	zwykle 4 do 8 miesięcy
Główny objaw	kołyszący chód, kłopot ze wstawaniem	kulawizna, często jednej przedniej łapy

Ogólne zasady opieki nad stawami psa (waga, ruch, suplementy) są wspólne dla obu chorób i zebraliśmy je w tekście stawy psa. Osteochondroza ma jednak swoją specyfikę: dotyczy konkretnie okresu wzrostu.

Objawy osteochondrozy u psa

OCD najczęściej zdradza kulawizna u rosnącego psa. Zwróć uwagę na:

• kulawiznę, która nasila się po wysiłku i po odpoczynku, a nie mija w kilka dni,
• utykanie zwykle na jedną przednią łapę (przy zmianie w barku) albo sztywny chód,
• niechęć do biegania, skakania i wchodzenia po schodach,
• sztywność po wstaniu, rozruszanie się dopiero po chwili,
• czasem wyczuwalny ból lub obrzęk stawu, gdy pies pozwala go dotknąć,
• pogorszenie po długim, intensywnym spacerze albo szaleństwie na dworze.

U młodego psa łatwo zrzucić kulawiznę na „zbił się w zabawie”. Jeśli jednak utykanie wraca albo trwa dłużej niż kilka dni, to sygnał do wizyty, bo im wcześniej lekarz oceni staw, tym więcej można zrobić.

Które psy chorują na osteochondrozę?

OCD to choroba wzrostu, więc jej grupy ryzyka są dość przewidywalne:

• szczenięta dużych i olbrzymich ras w okresie najszybszego wzrostu,
• psy rosnące zbyt szybko, przekarmiane albo z nadwagą,
• psy na zbyt energetycznej diecie lub z nadmiarem wapnia w okresie wzrostu,
• młode psy obciążane dużym wysiłkiem, skokami i bieganiem po twardym podłożu,
• częściej samce niż samice.

Wiele z tych czynników jest w rękach opiekuna. Dieta i tempo wzrostu szczeniaka dużej rasy robią realną różnicę, dlatego warto je prowadzić świadomie od początku (pomaga w tym poradnik czym karmić szczeniaka).

Jak lekarz rozpoznaje i leczy osteochondrozę?

Rozpoznanie stawia weterynarz na podstawie badania ortopedycznego i zdjęć stawu, czasem dodatkowych badań obrazowych. Zdarza się, że zmiana dotyczy obu kończyn naraz, dlatego lekarz ogląda nie tylko tę łapę, na którą pies wyraźnie utyka. Sposób leczenia zależy od stawu, wielkości zmiany i tego, czy fragment chrząstki już się oderwał. Część psów prowadzi się zachowawczo (odpoczynek, kontrola wagi, dobrany ruch i wsparcie stawów), u części potrzebny jest zabieg usunięcia wolnego fragmentu, dziś często małoinwazyjny. O tym, która droga jest właściwa, decyduje lekarz po ocenie konkretnego przypadku.

Przy bólu lekarz dobiera leczenie przeciwbólowe dla konkretnego psa. Żadnych leków dla ludzi na własną rękę: dla psa, a zwłaszcza dla kota, część z nich jest trująca. Twoja rola w domu to konsekwencja w ograniczeniu ruchu i pilnowaniu wagi, bo to one odciążają chory staw.

Po zabiegu albo w okresie prowadzenia zachowawczego pies zwykle potrzebuje kilku tygodni spokoju i stopniowego wracania do ruchu według planu z gabinetu. To czas, w którym najłatwiej popełnić błąd: pies czuje się lepiej, więc chce biegać, a opiekun mu ulega. Tymczasem zbyt wczesny powrót do pełnej aktywności potrafi zniweczyć efekt leczenia. Dlatego tempo powrotu do spacerów i zabaw ustala się z lekarzem, a nie z samopoczuciem psa.

Jak wspierać stawy psa z osteochondrozą w domu

Dom psa z OCD ma odciążać stawy i ograniczać skoki. Największą różnicę robią trzy rzeczy: prawidłowa waga, dobrany ruch i wygodne miejsce do leżenia. Każdy dodatkowy kilogram to dodatkowe obciążenie chorego stawu przy każdym kroku, dlatego u psa z OCD pilnowanie wagi jest ważniejsze niż jakikolwiek suplement. Jak czytać kondycję i nie dopuścić do nadwagi, opisuje poradnik nadwaga u psa.

• wygodne, grube legowisko dla psa, najlepiej ortopedyczne, które odciąża staw podczas leżenia, na przykład legowisko ortopedyczne Trixie Lino,
• Versele-Laga Oropharma Opti Joint, preparat na stawy do podawania z karmą, jeśli zaleci go lekarz,
• INABA Churu Bites Joint Support, miękki przysmak wspierający stawy, wygodny do nauki i nagradzania,
• Schesir Monoprotein Hip and Joint, mokra karma z dodatkami na stawy, przydatna u psa wybrednego.

Suplementy i karmy z dodatkami na stawy są wsparciem, nie lekiem: nie cofają uszkodzenia chrząstki i nie zastępują zaleceń lekarza. Kiedy naprawdę mają sens i jak je dobierać, wyjaśnia tekst o stawach psa. Pomaga też ograniczenie skoków z kanapy i na schody, na przykład przez schody dla psa przy ulubionym meblu.

Jak zmniejszyć ryzyko osteochondrozy u szczeniaka dużej rasy

OCD jest w dużej mierze chorobą tempa wzrostu, więc profilaktyka zaczyna się od miski i spaceru:

1. Karm karmą dla szczeniąt dużych ras. Mają kontrolowaną energię i wapń, tak by szczeniak rósł równo, a nie najszybciej jak się da.
2. Nie przekarmiaj i pilnuj wagi. Pulchny szczeniak dużej rasy to obciążenie dla rosnących stawów, nie oznaka zdrowia.
3. Dawkuj ruch rozsądnie. Spokojne spacery tak, długie bieganie, skoki i aport z twardego podłoża u rosnącego psa ograniczaj.
4. Unikaj śliskich podłóg i wysokich skoków. Chodniki i dywany pomagają, a wskakiwanie na kanapę zastąp schodkami albo rampą.
5. Obserwuj chód. Powtarzająca się kulawizna u szczeniaka to sygnał do wizyty, nie do czekania, aż samo przejdzie.

Czy pies z osteochondrozą wyzdrowieje?

Rokowanie zależy od stawu i od tego, jak duże jest uszkodzenie chrząstki. Przy zmianach w barku, wykrytych wcześnie i dobrze prowadzonych, wiele psów wraca do sprawnego, aktywnego życia. Trudniejsze bywają zmiany w łokciu, które częściej prowadzą do wcześniejszych zmian zwyrodnieniowych stawu. W każdym z tych scenariuszy prawidłowa waga przez całe życie i rozsądnie dawkowany ruch opóźniają kłopoty ze stawami.

Warto też pamiętać, że pies, który raz miał problem ze stawem w okresie wzrostu, przez resztę życia potrzebuje nieco więcej uwagi: wygodnego legowiska, kontroli wagi i ruchu bez gwałtownych przeciążeń. To nie wyrok na kanapę, tylko kilka stałych nawyków, które razem robią dużą różnicę.

Osteochondroza u psa, co zapamiętać

• OCD to choroba chrząstki stawowej młodych psów dużych i olbrzymich ras, zwykle 4 do 8 miesięcy.
• Główny objaw to kulawizna, która nie mija po kilku dniach i nasila się po wysiłku.
• To nie to samo co dysplazja: OCD uszkadza chrząstkę, dysplazja dotyczy ukształtowania stawu.
• Rozpoznanie i wybór leczenia (zachowawcze albo zabieg) należą do weterynarza.
• Największą różnicę w domu robią prawidłowa waga, dobrany ruch i wygodne, ortopedyczne legowisko.

Następny krok: jeśli Twój młody duży pies utyka dłużej niż kilka dni, ogranicz bieganie i skoki i umów wizytę ortopedyczną. Zapisz, która łapa i kiedy kuleje, bo to pomoże lekarzowi.