Dysplazja u psa — objawy u szczeniaka i dorosłego psa, życie z chorymi stawami

Co to jest dysplazja u psa?

Dysplazja u psa to rozwojowa wada stawu: główka kości i panewka nie pasują do siebie dokładnie, więc staw jest luźny i przy każdym kroku ściera się nierówno. Z czasem prowadzi to do stanu zapalnego i zwyrodnienia stawu, a więc do bólu i kulawizny. Najczęściej dotyczy stawów biodrowych (dysplazja stawów biodrowych) i łokciowych — u jednego psa może występować w obu.

Psy z dysplazją rodzą się z prawidłowymi stawami — wada rozwija się w czasie wzrostu. Decydują o niej przede wszystkim geny, a na to, jak bardzo się nasili, wpływają m.in. zbyt szybki wzrost, nadwaga i przeciążenia w okresie dorastania. Choroba dotyczy głównie psów dużych i olbrzymich ras, np. labradora, golden retrievera, owczarka niemieckiego, berneńskiego psa pasterskiego, rottweilera czy nowofundlanda, ale zdarza się też u mieszańców i psów średnich.

Objawy dysplazji u szczeniaka

U psów z ciężką postacią pierwsze objawy widać zwykle w okresie szybkiego wzrostu, orientacyjnie między 4. a 12. miesiącem życia. Zwróć uwagę, gdy szczeniak:

• biega „jak królik” — odbija się obiema tylnymi łapami naraz zamiast stawiać je na przemian,
• siada bokiem, z jedną tylną łapą wysuniętą w bok, i szybko kładzie się na spacerze,
• kołysze biodrami przy chodzie albo ma wąsko ustawione tylne łapy,
• wolno wstaje po drzemce, niechętnie wchodzi po schodach i skacze,
• kuleje na przednią łapę albo stawia przednie łapy wykręcone na zewnątrz — to może sygnalizować problem z łokciem.

Każdy z tych objawów to powód do wizyty u lekarza weterynarii, nie do czekania, „aż wyrośnie”. Wczesne rozpoznanie daje więcej możliwości leczenia — część z nich ma sens tylko u młodego psa.

Dysplazja u dorosłego i starszego psa

Łagodna dysplazja może latami nie dawać wyraźnych objawów, a ujawnić się dopiero razem ze zwyrodnieniem stawów. Opiekunowie często biorą to za zwykłe starzenie się, tymczasem psa po prostu boli. Typowe sygnały:

• sztywność po odpoczynku, która „rozchodzi się” po kilku minutach spaceru,
• krótsze spacery, siadanie i zostawanie w tyle,
• chudsze uda i pośladki — mięśnie tylnych łap zanikają, bo pies je odciąża,
• niechęć do wskakiwania na kanapę i do bagażnika, ślizganie się na panelach,
• drażliwość przy dotykaniu bioder, wylizywanie okolicy stawu, niechęć do kucania przy wypróżnianiu (o tym, czym grozi wstrzymywanie stolca, piszemy w tekście zatwardzenie u psa).

Jak odczytać ból z postawy i zachowania psa, opisuje poradnik ból i stres u psa, a na co jeszcze zwracać uwagę u starszego psa — jak zadbać o psiego seniora.

Dysplazja bioder czy łokci — czym się różnią?

Obie postacie mają podobną przyczynę, ale objawy widać na innych łapach. U psów niektórych ras występują jednocześnie.

	Dysplazja stawów biodrowych	Dysplazja stawów łokciowych
Które łapy	tylne	przednie
Co widać	kołysanie biodrami, bieg skokami obiema tylnymi łapami, siadanie bokiem, kłopot ze wstawaniem	kulawizna przedniej łapy, łapy wykręcone na zewnątrz, kiwanie głową przy kroku na chorą łapę
Kiedy najczęściej	od okresu wzrostu do starości, często dopiero razem ze zwyrodnieniem	zwykle już u młodego, rosnącego psa
Co pomaga w domu	schodki, rampa, płaskie legowisko, wsparcie tyłu przy wstawaniu	miękkie podłoże na spacerach i brak zeskoków, przy których pies ląduje na przednich łapach

Kulawizna młodego psa nie zawsze oznacza dysplazję — podobnie wyglądają urazy, zapalenia i inne choroby rosnących kości. Dlatego rozpoznanie stawia lekarz po badaniu, a nie opis objawów z internetu.

Jak lekarz rozpoznaje dysplazję?

Dysplazję rozpoznaje lekarz weterynarii na podstawie badania ortopedycznego i zdjęć rentgenowskich, zwykle wykonywanych w sedacji, żeby pies był rozluźniony i dało się go prawidłowo ułożyć. Na tej podstawie ocenia stopień zmian i proponuje leczenie — zachowawcze (kontrola masy ciała, dobrany ruch, rehabilitacja, leczenie bólu) albo zabieg chirurgiczny. O tym, która droga jest właściwa, decyduje lekarz po badaniu konkretnego psa.

Jeśli dopiero wybierasz szczeniaka dużej rasy, zapytaj hodowcę o wyniki badań stawów rodziców. Prześwietlenia w kierunku dysplazji psów hodowlanych wykonuje się zwykle po ukończeniu przez nie roku.

Jak żyć z psem z dysplazją? Ruch i waga

U większości psów leczenie zachowawcze opiera się na dwóch rzeczach, na które masz wpływ codziennie: masie ciała i rodzaju ruchu.

1. Trzymaj psa szczupłego. Każdy nadmiarowy kilogram dociąża chore stawy przy każdym kroku. Żebra mają być wyczuwalne bez naciskania — jak to sprawdzić, pokazuje poradnik ile powinien ważyć pies i jak rozpoznać nadwagę.
2. Wychodź częściej, a krócej. Kilka spokojnych spacerów dziennie służy stawom lepiej niż jedna długa wyprawa w weekend.
3. Wybieraj miękkie podłoże. Trawa, leśna ścieżka i ubita ziemia zamiast asfaltu i chodnika.
4. Zrezygnuj z gwałtownych zabaw. Rzucanie piłki do sprintu, nagłe zwroty, skoki po frisbee i bieganie przy rowerze przeciążają stawy najbardziej.
5. Zmęcz psa nosem. Szukanie przysmaków w trawie męczy i wycisza, nie obciążając bioder.
6. Zapytaj lekarza o rehabilitację. Ćwiczenia z fizjoterapeutą i pływanie są często zalecane przy dysplazji — zakres ruchu ustala jednak lekarz prowadzący. Zasady bezpiecznego pływania opisuje poradnik pies nad wodą.

Szczeniak dużej rasy potrzebuje ostrożności od początku: bez wymuszonego biegania i skoków z wysokości, o czym więcej w poradniku ile ruchu potrzebuje pies. Ważne jest też karmienie — szczeniak dużej rasy nie powinien rosnąć „na wyścigi”, dlatego dostaje karmę przeznaczoną dla szczeniąt dużych ras, np. Eukanuba dla szczeniąt dużych ras, w porcji zgodnej z zaleceniem producenta i kondycją psa. Więcej karm znajdziesz w dziale karmy suche dla psa.

Jak przystosować dom do psa z chorymi stawami?

Najbardziej obciąża chore stawy zeskok — z kanapy, łóżka, bagażnika. Drugie w kolejności jest ślizganie się na gładkiej podłodze.

• Schodki zamiast skoków. Jeśli pies śpi na kanapie albo w łóżku, postaw przy nim schody dla psa — szerokie stopnie i stabilna podstawa, np. Barry King Schody dla psa albo lżejsze Trixie Schody plastikowe dla psa i kota. Ucz psa korzystać z nich wcześnie, zanim stawy zaczną boleć.
• Rampa do samochodu. Duży pies z dysplazją nie powinien wskakiwać do bagażnika ani z niego zeskakiwać; ułatwia to Trixie Rampa dla psa z działu rampy i akcesoria do samochodu.
• Płaskie, grube posłanie. Dobre legowisko dla psa z chorymi stawami ma twardy, gruby materac i niskie wejście, np. Trixie Legowisko ortopedyczne dla psa Lino. Stawiaj je z dala od przeciągów i zimnej podłogi; jak dobrać rozmiar, opisuje poradnik jak dobrać legowisko dla psa.
• Chodniki na śliskich podłogach. Dywaniki z gumowanym spodem w korytarzu i przy misce dają psu pewny chwyt.
• Wsparcie przy wstawaniu. Psu, który ma kłopot z podniesieniem tyłu, pomaga pas podtrzymujący pod brzuchem — w dziale rehabilitacja i rekonwalescencja jest m.in. Trixie Uprząż rehabilitacyjna. Rozmiar dobierz do obwodu psa.

Dysplazja u psa — co zapamiętać

• Dysplazja to wada rozwojowa stawu biodrowego lub łokciowego; dotyczy głównie dużych ras i ma silne podłoże genetyczne.
• U szczeniaka niepokoi bieganie „jak królik”, siadanie bokiem i kłopot ze wstawaniem — to powód do wizyty, nie do czekania.
• U dorosłego psa dysplazja często udaje „starość”: sztywność po odpoczynku, krótsze spacery, chude uda.
• Szczupła sylwetka i regularny, spokojny ruch to podstawa — leczenie bólu i zabiegi ustala lekarz.
• W domu: schodki zamiast skoków, rampa do auta, płaskie legowisko, nic śliskiego pod łapami.

Następny krok: obejrzyj dziś, jak Twój pies wstaje z legowiska i jak siada. Jeśli widzisz którykolwiek z opisanych objawów, umów wizytę u lekarza weterynarii i nagraj telefonem psa w ruchu — z boku i od tyłu.