Pierwsza pomoc dla kota: oddech, rana, transport do lecznicy

Pierwsza pomoc dla kota to zabezpieczenie go do czasu, aż zajmie się nim lekarz weterynarii, a nie leczenie w domu. W pierwszych minutach liczą się cztery rzeczy w stałej kolejności: Twoje bezpieczeństwo, ocena oddechu, przytomności i koloru dziąseł, telefon do lecznicy oraz spokojne przygotowanie kota do drogi. Nie podajesz kotu leków dla ludzi i nie wywołujesz wymiotów. U kota osobną wagę ma oddech: oddychanie z otwartym pyskiem to zawsze stan nagły.

Pierwsza pomoc dla kota: od czego zacząć?

Kolejność jest taka sama jak u psa, a opisaliśmy ją szczegółowo w poradniku pierwsza pomoc dla psa. U kota dochodzi jednak jego natura: przestraszony kot ucieka, chowa się i broni pazurami, więc najpierw musisz go spokojnie opanować.

1. Zadbaj o swoje bezpieczeństwo. Ranny i przestraszony kot drapie i gryzie, nawet własnego opiekuna. To odruch bólu, nie złość. Działaj spokojnie, bez gwałtownych ruchów, i w razie potrzeby owiń kota w ręcznik.
2. Oceń stan kota. Czy oddycha, czy jest przytomny, jakiego koloru ma dziąsła, czy gdzieś krwawi. Na to masz kilkanaście sekund.
3. Zadzwoń do lecznicy. W stanie nagłym zadzwoń do lecznicy już z drogi: powiedz, co się stało i kiedy będziesz. Lekarz przygotuje się, zanim wejdziesz.
4. Zabezpiecz kota na drogę. Zatamuj krwawienie, okryj kota, przełóż go delikatnie do transportera. Najlepiej, gdy ktoś prowadzi, a druga osoba jest przy kocie.

Zamiast kagańca, którego kotu się nie zakłada, użyj ręcznika. Owinięcie kota w gruby ręcznik tak, żeby wystawała tylko głowa, to tak zwane kocie burrito: unieruchamia pazury, daje kotu poczucie osłony i pozwala bezpiecznie go obejrzeć albo przenieść. Nie owijaj kota, który ma trudności z oddychaniem.

Jak sprawdzić oddech, tętno i dziąsła kota?

Te liczby i kolory przekażesz lekarzowi przez telefon. Orientacyjne wartości dla zdrowego, dorosłego kota w spoczynku:

Co sprawdzasz	Jak	Norma (orientacyjnie)
Oddech	licz ruchy klatki piersiowej przez 15 sekund i pomnóż przez 4	20–30 oddechów na minutę
Tętno	połóż dłoń na klatce piersiowej tuż za łokciem	140–220 uderzeń na minutę
Dziąsła	unieś wargę nad kłem	różowe i wilgotne
Powrót koloru dziąsła	uciśnij dziąsło palcem i puść	poniżej 2 sekund
Temperatura	termometr w odbycie, jeśli kot pozwala	38,0–39,2 °C

Oddychanie z otwartym pyskiem albo z wyraźnym wysiłkiem brzucha, sine lub bardzo blade dziąsła i kot, który nie reaguje na imię, oznaczają wyjazd od razu. To wartości orientacyjne dla zdrowego, dorosłego zwierzęcia w spoczynku. Jedno odchylenie bez innych objawów nie jest diagnozą. Ale odchylenie razem ze złym samopoczuciem to powód, żeby zadzwonić do lecznicy.

Kot się dławi: co robić?

Zadławienie u kota poznasz po nagłym krztuszeniu, odruchach wymiotnych bez efektu, drapaniu łapą po pysku, ślinieniu i panice. Kot, który kaszle i oddycha, zwykle sam próbuje wykrztusić przeszkodę, więc nie przeszkadzaj mu i jedźcie do lecznicy. Gdy kot nie może złapać oddechu, a dziąsła sinieją, działasz od razu:

1. Zajrzyj do pyska. Otwórz pysk przy świetle telefonu. Uważaj na palce, bo dławiący się kot odruchowo zaciska szczęki.
2. Wyjmij tylko to, co widać i da się chwycić. Nitkę, gumkę albo kawałek zabawki, które łatwo złapać, wyjmij ostrożnie. Nie wkładaj palców na ślepo w głąb gardła, bo łatwo wepchnąć przedmiot głębiej. Nitki ani sznurka wiszącego z pyska nigdy nie ciągnij.
3. Pomóż siłą ciężkości. Mniejszego kota ostrożnie unieś głową lekko w dół i kilka razy uderz otwartą dłonią między łopatki.
4. Jedź do lecznicy, także gdy się udało. Przedmiot mógł uszkodzić gardło, a część mogła zostać w środku. Po zadławieniu kot zawsze jedzie do lekarza.

Jeśli kot przedmiot połknął i oddycha normalnie, to inna sytuacja: nie wywołuj wymiotów i zadzwoń do lecznicy. Nitka, włóczka albo gumka recepturka są u kota szczególnie groźne, bo potrafią zaczepić się na języku i uszkodzić jelito. Co robić, opisuje poradnik gdy zwierzę połknie ciało obce.

Rana i krwawienie u kota: jak zatamować?

Przy krwawieniu najważniejszy jest ucisk. Woda utleniona, spirytus i domowe maści nie zatamują krwi, a mogą podrażnić ranę:

1. Uciśnij ranę. Przyłóż jałową gazę albo czystą, złożoną tkaninę i dociśnij dłonią przez kilka minut, bez zaglądania co chwilę.
2. Nie zdejmuj przesiąkniętego opatrunku. Gdy gaza przesiąka, połóż na nią kolejną warstwę i dalej uciskaj. Zrywanie odrywa tworzący się skrzep.
3. Załóż luźny bandaż na łapę albo ogon. Owiń opatrunek bandażem, mocno, ale tak, żeby pod bandaż wszedł palec. Przyda się elastyczny bandaż samoprzylepny Barry King, który nie przykleja się do sierści.
4. Wbitego przedmiotu nie wyciągaj. Drzazgę, szkło czy inny przedmiot zostaw na miejscu, ustabilizuj opatrunkiem i jedź.

Drobne otarcie, które nie krwawi, możesz przemyć solą fizjologiczną i obejrzeć następnego dnia. Każda rana po ugryzieniu albo głęboka, szeroka czy w okolicy oka, klatki piersiowej lub brzucha to wizyta tego samego dnia. Żeby kot nie lizał opatrunku, przyda się kołnierz ochronny dla kota, a więcej modeli znajdziesz w dziale kołnierze dla kota i opatrunki.

Jak przenieść kota po wypadku albo upadku z wysokości?

Koty spadają z parapetów, balkonów i wysokich mebli częściej, niż się wydaje, a upadek z dużej wysokości uszkadza nie tylko łapy, ale też klatkę piersiową i podniebienie. Kot po takim upadku albo po potrąceniu jedzie do lecznicy zawsze, także gdy wstaje i wygląda dobrze, bo obrażenia wewnętrzne dają objawy później. Do czasu wyjazdu:

• przełóż kota na coś sztywnego albo wsuń go do transportera, nie zginając mu kręgosłupa; najwygodniej przez uchylaną górę,
• jeśli kota trzeba unieruchomić, owiń go w ręcznik i trzymaj blisko ciała,
• okryj kota, bo po urazie łatwo traci ciepło; jak rozpoznać wychłodzenie, opisuje tekst wychłodzenie u psa i kota,
• nie podawaj jedzenia, picia ani niczego „na uspokojenie”, tylko jedź.

Na drogę najbezpieczniejszy jest zamykany transporter, a nie kot trzymany na rękach, bo przestraszony potrafi się wyrwać. Jak spokojnie spakować kota, podpowiada poradnik transporter dla kota.

Inne stany nagłe u kota: co robisz w pierwszych minutach?

Część sytuacji wymaga innego postępowania niż rana czy zadławienie. W każdej z nich dzwonisz do lecznicy, a szczegóły opisują osobne poradniki:

Sytuacja	Co robisz od razu	Szczegóły
Kot nie oddaje moczu, napina się w kuwecie	jedziesz natychmiast, to u kocura stan nagły	zatrzymanie moczu u kota
Przegrzanie, upał	cień, chłodne (nie lodowate) miejsce, przewiew, jazda do lecznicy	kot w upale
Zatrucie, zjedzenie rośliny	zabierasz resztki, zapisujesz godzinę, nie wywołujesz wymiotów, dzwonisz od razu	rośliny trujące dla zwierząt
Oddychanie z otwartym pyskiem	ograniczasz stres, nie owijasz kota, jedziesz od razu	to u kota zawsze stan nagły
Wymioty albo biegunka u kota	podajesz wodę małymi porcjami, nic na siłę; przy osłabieniu wieziesz od razu	biegunka u kota

Czego nie robić, udzielając kotu pierwszej pomocy?

• nie podawaj leków przeciwbólowych ani innych leków dla ludzi, bo dla kota wiele z nich jest trujących nawet w małej ilości,
• nie wywołuj wymiotów solą, wodą utlenioną ani palcami,
• nie polewaj ran wodą utlenioną ani spirytusem,
• nie ciągnij nitki ani sznurka wystającego z pyska albo spod ogona,
• nie owijaj w ręcznik kota, który z trudem oddycha,
• nie czekaj „do rana”, czy przejdzie, przy objawach z listy stanów nagłych.

Apteczka dla kota: co mieć pod ręką?

Pierwszą pomoc łatwiej udzielić, gdy wszystko leży w jednym miejscu: gaza, bandaż elastyczny, plaster, nożyczki z zaokrąglonymi końcami, sól fizjologiczna, rękawiczki, termometr, koc i gruby ręcznik. Gotowym punktem wyjścia jest apteczka pierwszej pomocy dla psa i kota albo pełniejsza apteczka Trixie Premium, którą uzupełnisz o sól fizjologiczną i termometr. Pełną listę i to, czego w apteczce nie trzymać, opisuje poradnik apteczka dla psa i kota.

Pierwsza pomoc dla kota: co zapamiętać

• Kolejność: Twoje bezpieczeństwo, ocena kota, telefon do lecznicy, zabezpieczenie na drogę.
• Oddech, tętno i kolor dziąseł sprawdzisz w kilkanaście sekund, a to pierwsze pytania lekarza.
• Zamiast kagańca owijasz kota w ręcznik; nie robisz tego, gdy kot z trudem oddycha.
• Krwawienie tamujesz uciskiem i warstwami gazy, bez wody utlenionej i opaski uciskowej na własną rękę.
• Oddychanie z otwartym pyskiem, brak oddawania moczu u kocura i upadek z wysokości to wyjazd od razu.

Następny krok: zapisz w telefonie numer najbliższej całodobowej lecznicy i skompletuj apteczkę, bo w nagłej sytuacji nie będzie czasu na szukanie.