Pierwsza pomoc dla psa: zadławienie, rana, transport do lecznicy

Pierwsza pomoc dla psa: od czego zacząć?

Pierwsza pomoc dla psa to zabezpieczenie go do czasu, aż zajmie się nim lekarz weterynarii, a nie leczenie w domu. W pierwszych minutach liczą się cztery rzeczy, zawsze w tej samej kolejności:

1. Zadbaj o swoje bezpieczeństwo. Zejdź z jezdni, odsuń psa od źródła zagrożenia. Ranny i przestraszony pies może ugryźć nawet własnego opiekuna. To odruch bólu, nie złość.
2. Oceń stan psa. Czy oddycha, czy jest przytomny, jakiego koloru ma dziąsła, czy gdzieś krwawi. Na to masz kilkanaście sekund. Jak to sprawdzić, opisujemy niżej.
3. Zadzwoń do lecznicy. W stanie nagłym zadzwoń do lecznicy już z drogi: powiedz, co się stało i kiedy będziesz. Lekarz przygotuje się, zanim wejdziesz.
4. Zabezpiecz psa na drogę. Zatamuj krwawienie, okryj psa kocem, przenieś go ostrożnie. Do lecznicy jedzie najlepiej ktoś, kto prowadzi, a druga osoba zajmuje się psem.

Psu, który jest przestraszony i obolały, załóż przed opatrywaniem kaganiec dla psa, na przykład nylonowy kaganiec Trixie z miękkim podszyciem, który łatwo wsunąć. Kagańca nie zakładaj psu, który wymiotuje, dławi się, ma trudności z oddychaniem albo jest rasy krótkopyskiej. Wtedy owiń mu głowę ręcznikiem i trzymaj od tyłu, z dala od pyska.

Jak sprawdzić oddech, tętno i dziąsła psa?

Te trzy liczby i kolory przekażesz lekarzowi przez telefon. Orientacyjne wartości dla zdrowego, dorosłego psa w spoczynku:

Co sprawdzasz	Jak	Norma (orientacyjnie)
Oddech	licz ruchy klatki piersiowej przez 15 sekund i pomnóż przez 4	10–30 oddechów na minutę
Tętno	połóż palce po wewnętrznej stronie uda, wysoko przy pachwinie, albo dłoń na klatce piersiowej za łokciem	60–140 uderzeń na minutę
Dziąsła	unieś wargę nad kłem	różowe i wilgotne
Powrót koloru dziąsła	uciśnij dziąsło palcem i puść	poniżej 2 sekund
Temperatura	termometr w odbycie	37,5–39,2 °C

Sine, bardzo blade, białe albo ceglastoczerwone dziąsła, płytki albo bardzo szybki oddech i pies, który nie reaguje na imię, oznaczają wyjazd od razu. To wartości orientacyjne dla zdrowego, dorosłego zwierzęcia w spoczynku. Jedno odchylenie bez innych objawów nie jest diagnozą. Ale odchylenie razem ze złym samopoczuciem to powód, żeby zadzwonić do lecznicy.

Pies się dławi: co robić?

Zadławienie u psa poznasz po nagłym krztuszeniu się, odruchach wymiotnych bez wymiotów, drapaniu łapą po pysku, ślinieniu się i panice. Pies, który kaszle i oddycha, zwykle sam próbuje wykrztusić przeszkodę. Nie przeszkadzaj mu i jedźcie do lecznicy. Gdy pies nie może złapać oddechu, a jego dziąsła sinieją, działasz od razu:

1. Zajrzyj do pyska. Otwórz pysk, chwytając górną szczękę za kufą, i obejrzyj go przy świetle telefonu. Uważaj na palce, bo dławiący się pies odruchowo zaciska szczęki.
2. Wyjmij tylko to, co widać i da się chwycić. Przedmiot, który łatwo złapać palcami, wyjmij ostrożnie. Nie wkładaj palców na ślepo w głąb gardła, bo łatwo wepchnąć przedmiot głębiej. Patyka wbitego w podniebienie albo przedmiotu na nitce nie wyrywaj.
3. Pomóż siłą ciężkości i uderzeniami. Małego psa unieś za biodra głową w dół, większego oprzyj przednimi łapami nisko, a tylne unieś. Kilka razy uderz otwartą dłonią między łopatki.
4. Uciśnij brzuch, gdy to nie pomaga. Stań za psem, obejmij go rękami i złóż dłonie w pięść tuż za ostatnimi żebrami. Wykonaj kilka szybkich uciśnięć do góry i do przodu, potem znów zajrzyj do pyska.
5. Jedź do lecznicy, także gdy się udało. Przedmiot mógł uszkodzić gardło, a część mogła zostać w środku. Po zadławieniu pies zawsze jedzie do lekarza.

Jeśli pies przedmiot połknął i oddycha normalnie, to inna sytuacja: nie wywołuj wymiotów i zadzwoń do lecznicy, jak opisuje poradnik pies połknął ciało obce.

Rana i krwawienie u psa: jak zatamować?

Przy krwawieniu najważniejszy jest ucisk. Woda utleniona, spirytus i domowe maści nie zatamują krwi, a mogą podrażnić ranę.

1. Uciśnij ranę. Przyłóż jałową gazę albo czystą, złożoną tkaninę i dociśnij dłonią przez kilka minut, bez zaglądania co chwilę.
2. Nie zdejmuj przesiąkniętego opatrunku. Gdy gaza przesiąka, połóż na nią kolejną warstwę i dalej uciskaj, bo zrywanie odrywa tworzący się skrzep.
3. Załóż bandaż na łapę albo ogon. Owiń opatrunek bandażem od palców w górę, mocno, ale tak, żeby pod bandaż wszedł jeden palec. Przyda się bandaż elastyczny samoprzylepny Barry King, który nie przykleja się do sierści.
4. Nie zakładaj opaski uciskowej na własną rękę. Źle założona szkodzi łapie bardziej niż krwawienie. Gdy krew tryska albo ucisk nie pomaga, uciskaj dalej i jedź. Lekarz przez telefon powie, co robić.
5. Wbitego przedmiotu nie wyciągaj. Patyk, szkło czy hak zostają na miejscu. Ustabilizuj je opatrunkiem i jedź.

Drobne otarcie, które nie krwawi, możesz przemyć solą fizjologiczną i obejrzeć następnego dnia. Każda rana po ugryzieniu, głęboka, szeroka albo w okolicy oka, klatki piersiowej czy brzucha to wizyta u lekarza tego samego dnia. Co jeszcze zrobić po pogryzieniu, opisuje poradnik pogryzienie przez psa. Żeby pies nie lizał opatrunku w drodze i po wizycie, przyda się kołnierz dla psa.

Jak przenieść psa po wypadku albo upadku?

Pies po potrąceniu przez samochód albo upadku z wysokości jedzie do lecznicy zawsze, także gdy wstaje i wygląda dobrze, bo obrażenia wewnętrzne dają objawy później. Do czasu przyjazdu:

• przenoś psa na sztywnym albo napiętym podłożu: desce, kartonie, kocu trzymanym za rogi przez dwie osoby, tak, żeby nie wyginać kręgosłupa,
• małego psa przenieś w transporterze dla psa albo pudle wyłożonym kocem,
• okryj psa kocem, bo po urazie łatwo traci ciepło; jak rozpoznać wychłodzenie, opisuje tekst wychłodzenie u psa i kota,
• nie podawaj jedzenia, picia ani niczego „na uspokojenie”, tylko jedź.

Inne stany nagłe u psa: co robisz w pierwszych minutach?

Część sytuacji wymaga innego postępowania niż rana czy zadławienie. W każdej z nich dzwonisz do lecznicy, a szczegóły opisują osobne poradniki:

Sytuacja	Co robisz od razu	Szczegóły
Przegrzanie, udar cieplny	cień, polewanie chłodną (nie lodowatą) wodą łap, brzucha i pachwin, przewiew, jazda do lecznicy	pies w upale
Zatrucie	zabierasz opakowanie, zapisujesz godzinę, nie wywołujesz wymiotów, dzwonisz od razu	zatrucie u psa
Drgawki	odsuwasz meble, nie wkładasz nic do pyska, mierzysz czas ataku	padaczka u psa
Ukąszenie przez żmiję	ograniczasz ruch psa, nosisz go zamiast prowadzić, jedziesz	żmija zygzakowata
Wzdęty, twardy brzuch i nieudane wymioty	jedziesz do lecznicy całodobowej natychmiast	skręt żołądka u psa
Wymioty albo biegunka, suche i lepkie dziąsła	podajesz wodę małymi porcjami, nic na siłę; szczeniaka i seniora wieziesz od razu	odwodnienie u psa
Osłabienie i drżenie u szczeniaka małej rasy	ogrzewasz i jedziesz od razu	hipoglikemia u psa

Czego nie robić, udzielając psu pierwszej pomocy?

• nie podawaj leków przeciwbólowych ani innych leków dla ludzi, bo dla psa część z nich jest trująca,
• nie wywołuj wymiotów solą, wodą utlenioną ani palcami,
• nie polewaj ran wodą utlenioną ani spirytusem,
• nie wkładaj niczego do pyska psu nieprzytomnemu albo w drgawkach,
• nie czekaj „do rana”, czy przejdzie, przy objawach z listy stanów nagłych.

Apteczka dla psa: co mieć pod ręką?

Pierwszą pomoc łatwiej udzielić, gdy wszystko leży w jednym miejscu: gaza, bandaż elastyczny, plaster, nożyczki z zaokrąglonymi końcami, sól fizjologiczna, rękawiczki, termometr, kleszczołapka, koc i kaganiec. Gotowym punktem wyjścia jest apteczka Trixie Premium dla psów i kotów, którą uzupełnisz o sól fizjologiczną, termometr i kaganiec. Pełną listę i to, czego w apteczce nie trzymać, opisuje poradnik apteczka dla psa i kota.

Kiedy pies jedzie do lecznicy od razu?

Po udzieleniu pierwszej pomocy pies jedzie do lekarza natychmiast, gdy:

• wzdęty, twardy brzuch i nieudane próby wymiotów (podejrzenie skrętu żołądka),
• trudności z oddychaniem, sine lub bardzo blade dziąsła,
• drgawki trwające dłużej niż 5 minut, kolejny atak tego samego dnia albo pierwszy atak w życiu,
• utrata przytomności, zapaść, pies nie może wstać,
• temperatura 40,5 °C i więcej albo objawy udaru cieplnego (gwałtowne ziajanie, gęsty ślinotok, chwiejny chód),
• zjedzenie trucizny lub czegoś trującego (trutka, ksylitol, czekolada, leki, środki chemiczne),
• potrącenie przez samochód, upadek z wysokości, rana z silnym krwawieniem, także gdy pies wygląda dobrze.

Pierwsza pomoc dla psa: co zapamiętać

• Kolejność: Twoje bezpieczeństwo, ocena psa, telefon do lecznicy, zabezpieczenie na drogę.
• Oddech, tętno i kolor dziąseł sprawdzisz w kilkanaście sekund, a to pierwsze pytania lekarza.
• Dławiący się pies: wyjmij widoczny przedmiot, uderzenia między łopatki, uciśnięcia brzucha, potem zawsze lecznica.
• Krwawienie tamujesz uciskiem i warstwami gazy; bez wody utlenionej i opaski uciskowej na własną rękę.
• Psa po urazie przenosisz na sztywnym podłożu, okrytego kocem, bez jedzenia i picia.

Następny krok: zapisz w telefonie numer najbliższej całodobowej lecznicy i skompletuj apteczkę, bo w nagłej sytuacji nie będzie czasu na szukanie.