Wapń, D3 i witaminy dla gadów — jak oprószać owady i od czego zależy częstotliwość

Po co gadom wapń i witamina D3?

Wapń buduje kości, pancerz i skorupki jaj, a witamina D3 pozwala go przyswoić. Owady karmowe mają mało wapnia i dużo fosforu, a w domu brakuje słońca, które w naturze daje gadom UVB do wytworzenia D3. Bez uzupełniania wapnia i bez UVB rozwija się choroba metaboliczna kości — kości miękną i się zniekształcają.

Suplementy to jedna z trzech nóg zdrowego szkieletu obok oświetlenia UVB w terrarium i prawidłowej diety. Cały sprzęt na start opisuje przewodnik terrarystyka dla początkujących.

Wapń bez D3, z D3 czy multiwitamina — czym się różnią?

Preparat	Co zawiera	Kiedy po niego sięgnąć
Wapń bez D3	czysty węglan wapnia, bez fosforu	podstawowe oprószanie owadów; gady z dobrym UVB
Wapń z witaminą D3	wapń + D3	gdy zwierzę ma słabe UVB albo żyje bez lampy UVB — według etykiety
Multiwitamina	witaminy (m.in. A), minerały, aminokwasy	uzupełnienie diety z owadów, rzadziej niż wapń

Więcej nie znaczy lepiej. Witamina D3 i witamina A w nadmiarze też szkodzą, a u gada, który ma mocne UVB, dokładanie D3 „na wszelki wypadek” nie ma sensu. Dlatego nie łącz kilku preparatów z D3 naraz i nie podawaj ich częściej, niż mówi etykieta.

Jak oprószać owady wapniem krok po kroku?

1. Weź tyle owadów, ile gad zje od razu. Oprószone owady wypuszczone na długo czyszczą się z proszku.
2. Wsyp je do pojemnika lub woreczka. Dodaj szczyptę proszku — tyle, żeby owady pokryły się cienką, białą warstwą, a nie grudami.
3. Potrząśnij delikatnie. Kilka sekund wystarczy.
4. Podaj od razu. Najlepiej pęsetą albo w gładkiej miseczce, z której owady nie uciekną.
5. Nie wysypuj resztek proszku do terrarium. Wilgotny proszek zbija się i brudzi podłoże.

Równie ważne jest to, czym jadł sam owad. Świerszcze i mączniki karmione przez dzień lub dwa warzywami i paszą dla owadów mają więcej składników odżywczych — terrarystyka nazywa to „gut-loadingiem”. Czym i jak długo dokarmiać owady, opisuje poradnik owady karmowe w domu. Sklep nie sprzedaje żywych owadów; mamy suszone i w puszkach jako uzupełnienie — w kategorii pokarm dla jaszczurek.

Jak często podawać wapń i witaminy gadom?

Nie ma jednego schematu dla wszystkich gadów. Częstotliwość podaje etykieta preparatu, a przy wątpliwościach ustala ją lekarz weterynarii. Zależy od:

• wieku — młode, szybko rosnące zwierzęta potrzebują więcej wapnia niż dorosłe;
• płci i rozrodu — samice składające jaja tracą dużo wapnia (jak zadbać o samicę żółwia w sezonie składania jaj, opisuje samica żółwia składa jaja);
• UVB — gad z dobrą lampą UVB wytwarza D3 sam, więc preparatów z D3 potrzebuje mniej;
• diety — gady roślinożerne i żółwie dostają wapń z roślin i oprószonej zieleniny, owadożerne — z oprószonych owadów, a wąż karmiony całymi gryzoniami zwykle suplementów nie potrzebuje (dlaczego — wyjaśnia czym karmić węża);
• gatunku — szczegóły w poradnikach czym karmić gekona lamparciego, czym karmić agamę brodatą i czym karmić żółwia lądowego.

U gekona lamparciego popularna jest też płytka miseczka z wapniem bez D3 postawiona w terrarium — zwierzę zlizuje go samo, gdy potrzebuje.

Wapń dla żółwia i agamy — jak podawać roślinożercom?

Gady jedzące rośliny dostają wapń przede wszystkim z diety. Liście dzikich roślin i ziół, które żółw lądowy i dorosła agama jedzą codziennie, mają zwykle korzystniejszy stosunek wapnia do fosforu niż owoce i warzywa ze sklepu spożywczego. Dlatego podstawą jest dobrze dobrana zielenina, a proszek z wapniem oprószasz na nią tak samo jak na owady — cienką warstwą, tuż przed podaniem, zgodnie z etykietą. Całą opiekę nad żółwiem, z lampą UVB i dietą, opisuje żółw lądowy — kompletny poradnik opieki.

Żółwie wodne zjadają część pokarmu pod wodą, więc proszek po prostu się spłukuje. Dla nich ważniejsze są pełnowartościowy pokarm i dobre UVB nad wyspą — szczegóły w poradniku czym karmić żółwia wodnego.

Kość sepii dla żółwia — czy jest potrzebna?

Kość sepii to wewnętrzny szkielet mątwy, zbudowany głównie z węglanu wapnia. Dla żółwia to proste, stałe źródło wapnia: kawałek leży w wybiegu żółwia lądowego albo pływa w wodzie żółwia wodnego, a zwierzę samo podgryza tyle, ile potrzebuje — przy okazji ścierając dziób.

• Bez dodatków — naturalna sepia, bez metalowego uchwytu, np. Exo-Terra kość sepia dla żółwia.
• W suchym miejscu wybiegu, miękką, kredową stroną do góry; zabrudzoną albo rozmokłą wymieniasz na nową.
• Jako uzupełnienie — sepia nie zastępuje lampy UVB ani oprószania zieleniny.

Czy płazy i pająki też potrzebują wapnia?

Płazy owadożerne — żaby, rzekotki, traszki trzymane w terrarium — mają podobny problem jak gekony: jedzą owady ubogie w wapń. Ich owady też się oprósza, a rodzaj preparatu i częstotliwość dobiera się według etykiety produktu przeznaczonego dla płazów; karmienie rzekotki i żaby rogatej opisuje poradnik płazy w domu. Ptaszniki nie potrzebują proszku z wapniem — wystarczą im zdrowe, dobrze odżywione owady i świeża woda. Wyjątkiem wśród bezkręgowców są ślimaki afrykańskie, które budują muszlę i potrzebują stałego źródła wapnia, np. kości sepii — zobacz patyczaki i ślimaki afrykańskie.

Jak przechowywać wapń i witaminy?

• Szczelnie zamknięte, w suchym i chłodnym miejscu — wilgotny proszek zbija się w grudy i trudno nim oprószyć owady.
• Z dala od światła i ciepła lampy — witaminy z czasem tracą aktywność, szybciej w cieple.
• Pilnuj daty ważności — multiwitamina po terminie nie zaszkodzi tak jak nadmiar, ale daje mniej, niż obiecuje etykieta.
• Osobny pojemnik do oprószania — nie wsypuj owadów do opakowania z proszkiem, bo resztki owadów i wilgoć psują zawartość.

Wapń i witaminy dla gadów — przykłady z naszej oferty

• Exo-Terra wapno dla gadów — wapń bez fosforu i bez D3, ze zmielonymi skorupkami ostryg. Dla kogo: podstawowe oprószanie owadów u gadów z lampą UVB.
• Trixie wapń dla gadów i płazów — czysty węglan wapnia jako posypka na owady. Dla kogo: gady i płazy owadożerne.
• Exo-Terra suplement wapniowy z witaminą D3 — wapń z D3. Dla kogo: według etykiety, zwłaszcza przy słabym UVB. Uwaga: nie łącz z innymi preparatami z D3.
• Exo-Terra suplement multiwitaminowy — witaminy z beta-karotenem i aminokwasy. Dla kogo: uzupełnienie diety owadożerców, rzadziej niż wapń.

Pozostałe preparaty są w kategorii zdrowie i higiena jaszczurek.

Choroba metaboliczna kości u gadów — skąd się bierze i kiedy do weterynarza?

Choroba metaboliczna kości (MBD, z angielskiego metabolic bone disease) to osłabienie i zniekształcenie kości z braku wapnia w organizmie. U gadów domowych wynika zwykle z warunków: brakującej lub zużytej lampy UVB, nieoprószanych owadów, diety ubogiej w wapń albo zbyt niskiej temperatury, przy której gad źle trawi. Najbardziej narażone są szybko rosnące młode i samice składające jaja.

Choroba rozwija się tygodniami. Do lekarza weterynarii od zwierząt egzotycznych jedź, gdy widzisz: drżenie lub skurcze łap, miękką, „gumową” albo krzywą żuchwę, wygięty kręgosłup lub ogon, trudności z chodzeniem i wspinaniem, opuchnięte łapy, miękki pancerz u żółwia, osłabienie i brak apetytu. U żółwi pierwszym sygnałem bywa miękki pancerz — zobacz miękki pancerz u żółwia. Nie podawaj wtedy na własną rękę większych ilości preparatów — leczenie i suplementację ustala lekarz. Zniekształcenia kości, które już powstały, często zostają na całe życie, dlatego liczy się profilaktyka: UVB, wapń według etykiety i właściwa temperatura.

Wapń i witaminy dla gadów — co zapamiętać

• Owady karmowe mają mało wapnia — oprószasz je cienką warstwą tuż przed podaniem.
• Wapń bez D3 to podstawa, preparaty z D3 i multiwitaminy — według etykiety.
• Suplementy nie zastąpią lampy UVB; razem chronią przed chorobą metaboliczną kości.
• Drżenie łap, miękka żuchwa, miękki pancerz — do weterynarza.

Następny krok: przeczytaj etykietę swojego preparatu i zapisz przy terrarium, które karmienia mają być z wapniem, a które z D3 lub witaminami.