Znęcanie się nad zwierzętami - jak rozpoznać, jak reagować i gdzie zgłosić

Znęcanie się nad zwierzętami - gdzie zgłosić?

Znęcanie się nad zwierzęciem zgłoś Policji - w nagłej sytuacji dzwoń na 112, a gdy sprawa nie jest pilna, złóż zawiadomienie na komisariacie albo w prokuraturze. Pomóc mogą też straż gminna (miejska), powiatowy lekarz weterynarii i organizacje, których statutowym celem jest ochrona zwierząt. Każdy, kto dowie się o przestępstwie ściganym z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić prokuratora lub Policję (art. 304 Kodeksu postępowania karnego), a znęcanie się nad zwierzęciem jest takim przestępstwem.

Sytuacja	Gdzie zgłosić
zwierzę cierpi teraz: jest bite, zamknięte w upale, leży bez ruchu na mrozie	112 - podaj dokładne miejsce i to, co widzisz
pies w złych warunkach: bez budy, wody, na krótkim łańcuchu	Policja albo straż gminna (miejska)
zwierzę porzucone, w szczególności pozostawione na uwięzi	najbliższe schronisko, straż gminna albo Policja - to obowiązek z art. 9a ustawy o ochronie zwierząt
podejrzenie znęcania się, które trwa od dawna, np. zaniedbane zwierzęta w gospodarstwie	zawiadomienie na Policji albo w prokuraturze, ustnie lub na piśmie
zaniedbania w schronisku, hodowli albo przy zwierzętach gospodarskich	powiatowy lekarz weterynarii (Inspekcja Weterynaryjna nadzoruje przestrzeganie ustawy) oraz Policja
chcesz, żeby ktoś poprowadził sprawę z Tobą	organizacja ochrony zwierząt działająca w Twojej okolicy

Policja prowadzi też Krajową Mapę Zagrożeń Bezpieczeństwa, na której jedną z kategorii jest znęcanie się nad zwierzętami. Mapa przydaje się przy problemach powtarzających się w jednym miejscu, ale nie służy do pilnych interwencji - gdy zwierzę cierpi teraz, dzwoń na 112.

Co jest znęcaniem się nad zwierzętami?

Ustawa o ochronie zwierząt definiuje znęcanie się jako zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień (art. 6 ust. 2, stan na październik 2026). Wymienia przykłady, wśród nich:

• umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, w tym przycinanie psom uszu i ogonów,
• bicie zwierząt, zwłaszcza twardymi lub ostrymi przedmiotami, po głowie, brzuchu i dolnych częściach kończyn,
• złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt,
• utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach, w tym w rażącym zaniedbaniu albo w klatkach, w których nie mogą przyjąć naturalnej pozycji,
• porzucenie zwierzęcia, w szczególności psa lub kota,
• organizowanie walk zwierząt,
• wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na warunki atmosferyczne zagrażające jego zdrowiu lub życiu,
• utrzymywanie zwierzęcia bez pokarmu lub wody dłużej, niż pozwalają minimalne potrzeby gatunku.

Znęcaniem jest więc nie tylko przemoc, ale i zaniedbanie. Pies latami trzymany bez schronienia, kot zamknięty w klatce bez wody czy zwierzęta w zarośniętej brudem zagrodzie to sytuacje, które również zgłaszasz. Zabicie zwierzęcia z naruszeniem przepisów - na przykład otrucie cudzego psa - jest osobnym przestępstwem, zagrożonym tą samą karą.

Jak zgłosić znęcanie się nad zwierzęciem krok po kroku?

1. Zadbaj o swoje bezpieczeństwo. Nie wchodź na cudzą posesję i nie wdawaj się w kłótnię ze sprawcą.
2. Oceń, czy to pilne. Zwierzę w bezpośrednim zagrożeniu życia = 112 od razu. Zaniedbanie, które trwa, możesz najpierw udokumentować.
3. Dokumentuj z miejsca publicznego. Zdjęcia i nagrania z datą, notatki z godzinami, opis warunków i stanu zwierzęcia.
4. Zbierz dane świadków. Imię i telefon sąsiada, który widział to samo, wzmacniają zgłoszenie.
5. Zgłoś konkretnie. Policja przyjmuje informacje o okolicznościach, czasie i miejscu zdarzenia, danych zgłaszającego i świadków, właścicielu zwierzęcia, gatunku, rodzaju krzywdy i obrażeniach - przygotuj je przed rozmową.
6. Zapisz, komu i kiedy zgłosiłeś. Godzina, nazwisko dyżurnego albo numer sprawy przydadzą się, jeśli trzeba będzie wrócić do sprawy.
7. Przy zawiadomieniu na piśmie zachowaj kopię z potwierdzeniem złożenia.

Co się dzieje po zgłoszeniu?

Według wytycznych Policji dyżurny przyjmuje informację, kieruje na miejsce patrol i w zależności od sytuacji powiadamia między innymi powiatowy inspektorat weterynarii, straż gminną, organizację ochrony zwierząt i dyżurnego prokuratora.

Odebranie zwierzęcia. Zwierzę, nad którym ktoś się znęca, może zostać czasowo odebrane właścicielowi decyzją wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, wydawaną po informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii albo upoważnionego przedstawiciela organizacji ochrony zwierząt (art. 7 ustawy o ochronie zwierząt). Gdy sprawa nie może czekać, bo życie lub zdrowie zwierzęcia jest zagrożone, policjant, strażnik gminny albo upoważniony przedstawiciel takiej organizacji odbiera zwierzę od razu i niezwłocznie zawiadamia wójta. Koszty transportu, utrzymania i leczenia odebranego zwierzęcia ponosi dotychczasowy właściciel.

Postępowanie karne. Po zawiadomieniu Policja albo prokurator decyduje o wszczęciu postępowania albo odmowie jego wszczęcia i zawiadamia o tym osobę, która złożyła zawiadomienie. Jeśli w ciągu 6 tygodni nie dostaniesz informacji o wszczęciu albo odmowie, możesz wnieść zażalenie do prokuratora nadrzędnego (art. 305 § 4 i art. 306 § 3 Kodeksu postępowania karnego).

Organizacja ochrony zwierząt jako pokrzywdzony. W sprawach o znęcanie się nad zwierzętami prawa pokrzywdzonego może wykonywać organizacja społeczna, której statutowym celem jest ochrona zwierząt (art. 39 ustawy). Dzięki temu może na przykład zaskarżyć odmowę wszczęcia postępowania. Dlatego warto od początku włączyć do sprawy taką organizację z Twojej okolicy.

Jaka kara grozi za znęcanie się nad zwierzętami?

Kary określa art. 35 ustawy o ochronie zwierząt (stan na październik 2026):

• znęcanie się nad zwierzęciem - kara pozbawienia wolności do 3 lat;
• znęcanie się ze szczególnym okrucieństwem - od 3 miesięcy do 5 lat;
• przepadek zwierzęcia - sąd orzeka go obowiązkowo, jeśli sprawca jest właścicielem;
• zakaz posiadania zwierząt - od roku do 15 lat; przy szczególnym okrucieństwie sąd musi go orzec;
• nawiązka od 1000 zł do 100 000 zł na cel związany z ochroną zwierząt.

Lżejsze naruszenia ustawy, na przykład złamanie zasad utrzymywania psa na uwięzi, to wykroczenia zagrożone aresztem albo grzywną (art. 37). O psach na łańcuchu i nowych przepisach, które zaczną obowiązywać w lipcu 2027 r., piszemy osobno.

Kim jest inspektor ochrony zwierząt?

Tak potocznie nazywa się osoby, które w imieniu organizacji ochrony zwierząt prowadzą interwencje. Ustawa mówi o „upoważnionym przedstawicielu organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt” i daje mu konkretne uprawnienia: może w nagłej sytuacji odebrać zwierzę, a organizacja może współdziałać z Policją, prokuraturą i Inspekcją Weterynaryjną w ujawnianiu i ściganiu przestępstw (art. 7 ust. 3, art. 34a i art. 40). Jak zostać takim inspektorem, ustala sama organizacja - zapytaj o szkolenia w organizacji, która działa w Twoim regionie.

Czego nie robić, gdy widzisz krzywdzone zwierzę?

• Nie zabieraj zwierzęcia na własną rękę. Odebrać je mogą tylko osoby wskazane w ustawie, a samowolne zabranie może skończyć się zarzutami wobec Ciebie.
• Nie publikuj w internecie danych ani wizerunku podejrzanego. Zgłoszenie u służb działa, a internetowy lincz może utrudnić sprawę i narazić Cię na odpowiedzialność.
• Nie czekaj, aż „ktoś inny” zgłosi. Sąsiedzi często zakładają, że sprawa jest już znana służbom.
• Nie podawaj zwierzęciu leków ani jedzenia przez płot, jeśli nie wiesz, co mu dolega - przy podejrzeniu otrucia liczy się szybka wizyta w lecznicy.

Co dalej ze zwierzęciem po interwencji?

Odebrane zwierzę trafia zwykle do schroniska, a jeśli to niemożliwe - do innej osoby lub organizacji, która zapewni mu opiekę. Wraca do właściciela, jeśli sąd nie orzeknie przepadku albo postępowanie zostanie umorzone. Gdy przepadek zostanie orzeczony, zwierzę może trafić do adopcji. Jeśli chcesz dać dom takiemu zwierzęciu, zobacz, jak wygląda adopcja psa lub kota, albo zostań domem tymczasowym w organizacji, która prowadzi interwencje.

Jak pomagamy w Fundacji NaszeZoo.pl?

Ogólnopolska Fundacja NaszeZoo.pl od 2015 roku pomaga bezdomnym zwierzętom. Prowadzimy w Poznaniu azyl dla kotów Kłaczkowo, przez dlaSchroniska.pl ułatwiamy przekazywanie darów schroniskom w całej Polsce i uczymy odpowiedzialnej opieki. Nie prowadzimy interwencji ani nie odbieramy zwierząt - w sprawach z tego artykułu właściwe są służby i organizacje, które opisujemy wyżej. Jeśli chcesz wesprzeć zwierzęta, które już są pod opieką, zobacz, jak możesz nas wesprzeć.

Znęcanie się nad zwierzętami - co zapamiętać

• Znęcanie się zgłaszasz Policji: w nagłej sytuacji przez 112, w pozostałych - zawiadomieniem na komisariacie albo w prokuraturze.
• Znęcaniem jest też zaniedbanie: brak wody, pokarmu, schronienia, porzucenie i wystawianie na mróz lub upał.
• W nagłej sytuacji zwierzę może odebrać policjant, strażnik gminny albo upoważniony przedstawiciel organizacji ochrony zwierząt - nie Ty.
• Za znęcanie grozi do 3 lat pozbawienia wolności, a przy szczególnym okrucieństwie do 5 lat, oraz zakaz posiadania zwierząt i nawiązka.
• Brak informacji po 6 tygodniach od zawiadomienia = prawo do zażalenia do prokuratora nadrzędnego.

Następny krok: zapisz w telefonie numer najbliższego komisariatu i straży miejskiej oraz kontakt do organizacji ochrony zwierząt z Twojej okolicy - w razie potrzeby zgłoszenie zajmie Ci minutę.

Stan przepisów: październik 2026.