Choroby odkleszczowe u psa — babeszjoza, borelioza, anaplazmoza

Choroby odkleszczowe u psa w Polsce to przede wszystkim babeszjoza, borelioza i anaplazmoza. Najgroźniejsza i najszybsza jest babeszjoza: kilka dni po ukłuciu pies dostaje wysokiej gorączki, słabnie, a jego mocz ciemnieje — wtedy jedziesz do lecznicy od razu, nie czekając do jutra. Borelioza i anaplazmoza rozwijają się wolniej i częściej dają kulawiznę oraz gorączkę. Rozpoznanie zawsze stawia lekarz weterynarii na podstawie badania krwi.

Ten tekst opisuje same choroby. Jak dobrać ochronę, jak oglądać psa po spacerze i jak usunąć kleszcza, wyjaśnia poradnik ochrona psa przed kleszczami i pasożytami.

Choroby odkleszczowe u psa — porównanie w jednej tabeli

Choroba	Co ją wywołuje	Kiedy zwykle objawy	Najczęstsze objawy	Jak pilne
Babeszjoza	pierwotniak niszczący czerwone krwinki; kleszcz łąkowy	po kilku dniach do ok. 2–3 tygodni	wysoka gorączka, apatia, brak apetytu, ciemny mocz, blade lub żółte dziąsła	jedź od razu, nie czekaj do jutra
Borelioza	bakteria; kleszcz pospolity	po tygodniach, nawet miesiącach — często wcale	kulawizna zmieniająca nogę, bolesne, obrzęknięte stawy, gorączka	wizyta w ciągu kilku dni; szybciej, gdy pies jest osowiały
Anaplazmoza	bakteria; kleszcz pospolity	zwykle po 1–2 tygodniach	gorączka, apatia, sztywność i kulawizna, czasem krwawienie z nosa	wizyta tego samego lub następnego dnia

Czasy w tabeli są orientacyjne. Objawy różnych chorób się nakładają, a pies może być zakażony więcej niż jedną naraz — dlatego nie da się rozpoznać choroby „po objawach” w domu.

Babeszjoza u psa — objawy, przy których jedziesz od razu

Babeszjoza (dawniej piroplazmoza) to choroba wywoływana przez pierwotniaka, który niszczy czerwone krwinki psa. Przenosi go kleszcz łąkowy, żyjący na łąkach, nieużytkach, w dolinach rzek, ale też w miejskich parkach. Ten kleszcz bywa aktywny już przy kilku stopniach powyżej zera, dlatego zachorowań przybywa szczególnie wczesną wiosną i jesienią, a zdarzają się nawet w ciepłe dni zimą.

Objawy pojawiają się zwykle kilka dni po ukłuciu i narastają szybko:

• nagła apatia, pies nie chce wstać ani iść na spacer,
• brak apetytu, wysoka gorączka (powyżej 39,5 °C; norma u psa to 37,5–39,2 °C),
• ciemny mocz — brunatny, w kolorze mocnej herbaty albo coli,
• blade, a później żółtawe dziąsła i spojówki,
• przyspieszony oddech, osłabienie.

Ciemny mocz przy babeszjozie to barwnik z rozpadających się krwinek, a nie to samo co krew w moczu — o innych przyczynach zmiany koloru moczu piszemy w tekście krew w moczu u psa. Jak zmierzyć psu temperaturę, wyjaśnia poradnik temperatura u psa. Jeśli pies ma gorączkę i był ostatnio na łące albo w parku, powiedz o tym w lecznicy już przez telefon. Gorączka po kąpieli w stawie albo piciu z kałuży może też oznaczać leptospirozę u psa — inną chorobę, groźną także dla ludzi.

Borelioza u psa — dlaczego objawy przychodzą po tygodniach?

Borelioza (choroba z Lyme) to zakażenie bakterią przenoszoną przez kleszcza pospolitego — tego samego, który atakuje ludzi w lasach, zaroślach i wysokiej trawie. U wielu psów zakażenie przebiega bez żadnych objawów. Jeśli objawy się pojawiają, to zwykle po kilku tygodniach albo miesiącach od ukłucia, kiedy po kleszczu dawno nie ma śladu.

Typowe są: kulawizna, która przechodzi z jednej nogi na drugą, ciepłe i bolesne stawy, niechęć do ruchu, gorączka i gorszy apetyt. Rzadziej choroba atakuje nerki. U psa zwykle nie pojawia się rumień, który u ludzi bywa pierwszym sygnałem boreliozy — nie czekaj więc na zaczerwienienie wokół miejsca po kleszczu.

Anaplazmoza u psa — gorączka i kulawizna

Anaplazmoza to choroba bakteryjna, którą również przenosi kleszcz pospolity. Bakterie atakują białe krwinki, a w cięższym przebiegu obniżają liczbę płytek krwi. Objawy pojawiają się zwykle w ciągu jednego–dwóch tygodni od ukłucia: gorączka, apatia, brak apetytu, sztywny chód i kulawizna, bolesność mięśni. Czasem pojawia się krwawienie z nosa albo drobne wybroczyny na dziąsłach lub brzuchu — wtedy jedziesz od razu.

Podobnie jak przy boreliozie, wiele psów przechodzi zakażenie bezobjawowo, a choroba bywa wykrywana przypadkiem przy badaniu krwi.

Inne choroby odkleszczowe — pies po wyjeździe za granicę

W krajach południowej Europy kleszcze przenoszą też choroby rzadkie w Polsce, np. erlichiozę. Jeśli pies był z Tobą na wakacjach na południu i potem gorzej się czuje, koniecznie powiedz lekarzowi, gdzie byliście. Przed wyjazdem zapytaj w lecznicy o ochronę dopasowaną do kraju, do którego jedziesz.

Sezon kleszczy — kiedy ryzyko jest największe?

Kleszcze nie znikają na zimę. Kleszcz pospolity jest najaktywniejszy od wiosny do jesieni, a kleszcz łąkowy, który przenosi babeszjozę, ma dwa szczyty: wczesną wiosną i jesienią. W łagodne zimy oba potrafią żerować także w styczniu czy lutym, gdy tylko na kilka dni zrobi się cieplej. Dlatego wiele lecznic zaleca ochronę przez cały rok albo przynajmniej przez cały okres bez długich mrozów — o tym, jak długo chronić Twojego psa, zdecyduj z lekarzem. Ryzyko jest największe na łąkach, nieużytkach, przy brzegach rzek i w miejskich parkach z wysoką trawą, a najmniejsze na wybetonowanych chodnikach. Jeśli pies spędza dużo czasu w ogrodzie, koś trawę przy budzie i ogrodzeniu — jak urządzić psu podwórko, opisuje tekst pies na podwórku.

Czy choroby odkleszczowe psa są groźne dla ludzi?

Pies nie zaraża człowieka chorobami odkleszczowymi bezpośrednio — ani przez głaskanie, ani przez lizanie. Babeszjoza psów nie przechodzi na ludzi. Borelioza i anaplazmoza mogą jednak zagrażać także ludziom, bo przenosi je ten sam kleszcz. Pies przynosi kleszcze do domu, a nieprzyssany kleszcz może przejść na człowieka — dlatego przegląd psa po spacerze chroni całą rodzinę. Przy kleszczu na własnej skórze skonsultuj się ze swoim lekarzem.

Jak zmniejszyć ryzyko chorób odkleszczowych u psa?

• Stała ochrona przed kleszczami przez cały sezon aktywności kleszczy — rodzaj ochrony dobierz z lekarzem do psa i trybu życia. Gotowe preparaty są w dziale ochrona psa przed kleszczami i pchłami. Produktów biobójczych należy używać z zachowaniem środków ostrożności. Przed każdym użyciem należy przeczytać etykietę i informacje dotyczące produktu.
• Przegląd sierści po każdym spacerze — zwłaszcza głowa, uszy, szyja, pachy, pachwiny i przestrzenie między palcami.
• Usuń kleszcza jak najszybciej. Im krócej kleszcz żeruje, tym mniejsza szansa, że zdąży przekazać chorobę.
• Zapisz datę i miejsce usunięcia kleszcza i obserwuj psa przez kolejne tygodnie.
• Wybieraj szerokie, wykoszone ścieżki zamiast przedzierania się przez chaszcze i wysoką trawę.
• Zapytaj lekarza o szczepienie. Przeciwko niektórym chorobom odkleszczowym psy można szczepić, ale szczepienie nie zastępuje ochrony przed kleszczami. Jak lekarz układa plan szczepień, opisuje poradnik szczepienia psa i kota.

Wszystko o sezonie kleszczy, o tym, gdzie żyją i jak chronić psa krok po kroku, zebraliśmy na stronie kleszcze u psa i kota — jak chronić pupila. Na wycieczkę w góry albo do lasu zabierz narzędzie do kleszczy — listę rzeczy podaje poradnik pies w górach.

Kleszcz usunięty — co dalej?

Większość ukłuć kończy się bez choroby, ale przez kilka tygodni warto patrzeć na psa uważniej:

1. Zapisz datę. Lekarz zapyta, kiedy pies miał kleszcza — od tego zależy, o czym myśli.
2. Obserwuj apetyt, energię i mocz przez pierwsze dni, a ruch i stawy przez kolejne tygodnie.
3. Mierz temperaturę, gdy pies jest wyraźnie osowiały.
4. Dzwoń do lecznicy przy pierwszych objawach z tabeli — nie czekaj, aż „się rozkręci”.

Do szybkiego usuwania kleszczy przydadzą się:

• Trixie Narzędzie do usuwania kleszczy w formacie karty — płaska karta mieszcząca się w portfelu. Dla kogo: do noszenia przy sobie na każdy spacer. Na co uważać: chwyć kleszcza tuż przy skórze i nie ściskaj jego odwłoka.
• Trixie Haczyki do usuwania kleszczy — dwa haczyki w różnych rozmiarach, do małych i większych kleszczy. Dla kogo: do domowej apteczki psa. Na co uważać: po użyciu umyj haczyk i zdezynfekuj miejsce ukłucia.

Choroby odkleszczowe u psa — co zapamiętać

• W Polsce najczęstsze są babeszjoza, borelioza i anaplazmoza; rozpoznanie stawia lekarz po badaniu krwi.
• Babeszjoza rozwija się w kilka dni: gorączka, apatia i ciemny mocz to powód, żeby jechać do lecznicy od razu.
• Borelioza i anaplazmoza częściej dają gorączkę, sztywność i kulawiznę, często też przebiegają bez objawów.
• Najlepszą ochroną jest stała profilaktyka, przegląd po spacerze i szybkie usunięcie kleszcza.

Następny krok: włóż narzędzie do kleszczy do kieszeni kurtki spacerowej i ustal z lekarzem ochronę psa na ten sezon.