Pies w górach — jak przygotować się do wyprawy

Czy każdy pies nadaje się na górski szlak?

Nie. Górska trasa to nie dłuższy spacer, tylko inny rodzaj wysiłku — kilka godzin marszu, podejścia obciążające serce i płuca, zejścia obciążające stawy oraz podłoże, które przez cały czas rusza się psu pod łapami. Pies chodzący na co dzień na krótkie wyjścia wokół osiedla nie zrobi tego w weekend „z marszu”.

Punkt odniesienia jest prosty: ile ruchu Twój pies ma dzisiaj i jak go znosi. Jeśli po godzinnym, żwawym spacerze zasypia na resztę dnia, do wyprawy jeszcze mu daleko. Formę buduje się tygodniami stopniowo wydłużanych wyjść; ile ruchu potrzebuje pies na co dzień, rozkłada na czynniki osobny poradnik o długości spacerów.

Trzy grupy psów mają w górach realne ograniczenia:

• Szczeniak i pies młody, który jeszcze rośnie. Do zakończenia wzrostu — u ras małych szybciej, u dużych znacznie później — długie marsze i zejścia po stromych stopniach obciążają rozwijające się stawy. Termin, od którego dany pies może chodzić na całodniowe trasy, ustalisz z lekarzem weterynarii.
• Senior. Pies starszy często ma jeszcze ochotę, ale krócej się regeneruje i szybciej sztywnieje następnego dnia. Trasę skraca się i spłaszcza, zamiast rezygnować całkiem.
• Pies z nadwagą. Każdy dodatkowy kilogram pracuje na stawy przy każdym kroku w dół, a nadmiar tkanki tłuszczowej utrudnia oddawanie ciepła — jak ocenić to bez zgadywania po wadze, opisuje poradnik o tym, jak rozpoznać nadwagę u psa.

Które psy lepiej zostawić w dolinie?

Budowa ciała potrafi wykluczyć psa z górskiej trasy niezależnie od tego, jak bardzo jest chętny. Dwie grupy wypadają tu wyraźnie.

Psy krótkopyskie — mopsy, buldogi, boksery, pekińczyki — mają zwężone drogi oddechowe, a ziajanie jest u psa głównym sposobem chłodzenia. W górach składa się to w najgorszy możliwy zestaw: ciepła dolina, brak cienia na hali, wysiłek trwający godzinami. Objawy przegrzania rozpoznasz po gwałtownym, głośnym ziajaniu, ciemnoczerwonych dziąsłach i chwiejnym chodzie — co wtedy robić, opisuje poradnik o przegrzaniu i udarze cieplnym u psa.

Psy o bardzo krótkich łapach i długim grzbiecie — jamniki, corgi, basety — pokonują ten sam dystans znacznie większą liczbą kroków, a wysokie kamienne stopnie zmuszają je do ciągłego zeskakiwania, co obciąża kręgosłup. Krótka trasa po miękkiej ścieżce jest dla nich w porządku; całodniowe podejście już nie.

Do tego dochodzą psy po urazach stawów lub kręgosłupa, psy z chorobami serca i psy z bardzo gęstym podszerstkiem w upalny dzień — w każdym z tych przypadków decyzję podejmujesz z lekarzem weterynarii.

Jak przygotować psa kondycyjnie do wyprawy?

Przygotowanie zaczyna się na kilka tygodni przed wyjazdem i polega na powtarzalności, nie na jednym ciężkim treningu.

1. Zacznij od przeglądu zdrowia. Wizyta kontrolna przed sezonem to ocena stawów, serca i masy ciała oraz aktualizacja ochrony przeciwpasożytniczej.
2. Wydłużaj spacery stopniowo. Dokładaj dystans małymi krokami i obserwuj psa nie w trakcie, ale następnego dnia — sztywność po przebudzeniu znaczy, że poprzednie wyjście było za długie.
3. Dołóż podejścia. Płaska pętla po osiedlu nie przygotuje psa do godzinnego marszu pod górę. Szukaj skarp, wałów, leśnych podbiegów i schodów.
4. Przećwicz chodzenie przy nodze na wąskim. Na eksponowanej ścieżce pies musi iść spokojnie po Twojej wewnętrznej stronie i nie przeciskać się przodem.
5. Rozchodź sprzęt. Nowe szelki, a tym bardziej buty, zakłada się pierwszy raz w mieszkaniu, a nie na parkingu pod szlakiem.
6. Zrób próbę generalną. Całodniowa wycieczka na łatwym, niskim wzniesieniu pokaże więcej niż miesiąc planowania: jak pies znosi upał, ile pije, jak wygląda po powrocie.

Jak zaplanować trasę pod psa, a nie pod siebie?

Najczęstszy błąd wygląda niewinnie: opiekun wybiera szlak, na który sam ma ochotę, i zakłada, że pies „jakoś przejdzie”. Tymczasem pies czyta teren inaczej — nie chwyci się ręką, nie postawi stopy na wąskim stopniu i nie zejdzie tyłem.

Odcinki, których pies nie pokona bezpiecznie, to przede wszystkim:

• miejsca ubezpieczone łańcuchami i klamrami — pies nie ma się czego trzymać, a Ty nie masz wolnej ręki,
• drabinki i metalowe stopnie, zwłaszcza ażurowe,
• strome, długie zejścia po kamiennych progach i po piargu, gdzie pies hamuje przednimi łapami,
• wąskie trawersy nad urwiskiem i płyty skalne, śliskie po deszczu,
• zalegające płaty twardego śniegu w żlebach, nawet późną wiosną.

Planuj więc trasę od pytania „którędy zejdziemy”, a nie „gdzie wejdziemy”. Zejście bardziej męczy stawy niż podejście, a pies rozpędzony w dół potrafi zrobić sobie krzywdę. Doliczaj też zapas czasu — nawet przećwiczony pies narzuca wolniejsze tempo.

Dlaczego pies w górach musi iść na smyczy?

W górach smycz jest wyposażeniem obowiązkowym i to z kilku niezależnych powodów. Pierwszy jest formalny: zasady wstępu z psem różnią się między parkami — część obszarów dopuszcza psy wyłącznie na wyznaczonych szlakach i na smyczy, część nie dopuszcza ich wcale. Regulamin konkretnego parku sprawdzasz przed wyjazdem, a nie na tablicy przy wejściu na szlak.

Drugi powód to zwierzęta. Na halach pasą się owce i krowy, a stad pilnują psy pasterskie, przede wszystkim owczarki podhalańskie — duże, samodzielne i traktujące obcego psa jak zagrożenie dla stada. Widząc wypasane zwierzęta, weź psa na krótko i obejdź stado szerokim łukiem. Trzeci powód to dzika zwierzyna: pies, który ruszy za sarną w dół zbocza, wraca w zupełnie innym miejscu albo nie wraca wcale. Czwarty jest najbardziej prozaiczny — ekspozycja: na wąskiej ścieżce nad stromizną wystarczy jedno szarpnięcie w bok.

Dlatego w górach lepiej sprawdzają się dobrze dopasowane szelki niż obroża: rozkładają siłę szarpnięcia na klatkę piersiową zamiast na szyję, a model z uchwytem na grzbiecie pozwala przytrzymać albo podciągnąć psa jedną ręką na wysokim progu. Porównanie obu rozwiązań znajdziesz w poradniku obroża czy szelki na spacer. Do tego prosta, stała smycz o niezmiennej długości — automatyczna na eksponowanym terenie daje złudzenie kontroli, bo pies zawsze jest o kilka metrów za daleko.

Co niszczy psu łapy na szlaku?

Górskie podłoże jest dla psich opuszek najbardziej wymagającą nawierzchnią, z jaką się spotykają. Ostry żwir i piarg tną naskórek, kamienne progi ścierają opuszki przy hamowaniu w dół, a nagrzane słońcem płyty skalne bywają gorące jak letni asfalt.

Na każdym dłuższym postoju przejrzyj psu łapy: opuszki od spodu, przestrzenie między palcami i pazury. Szukasz starć, rozcięć, wbitych kolców oraz miejsc, które pies zaczyna wylizywać — to zwykle pierwszy sygnał, zanim pojawi się kulawizna. Pielęgnację opuszek rozwija poradnik o tym, jak dbać o łapy psa zimą i latem.

Buty dla psa mają sens na ostrym rumoszu i wtedy, gdy opuszki są już starte — ale tylko jeśli pies chodził w nich wcześniej. Pierwsze założenie na szlaku kończy się dziwacznym chodem i zgubionym butem. Plan minimum to zabrać buty w plecaku jako zabezpieczenie na drogę powrotną.

Ile wody i jedzenia zabrać dla psa?

Pies na szlaku pije częściej, niż się tego spodziewasz, bo ziajanie odparowuje wodę bez przerwy, a chłodzenie działa gorzej, im mniej jest wiatru i cienia. Wodę dla psa liczy się osobno od własnej, a postoje na picie planuje orientacyjnie co 30–45 minut marszu, w upale częściej — bez czekania, aż pies zacznie szukać kałuży.

Nie zakładaj, że napoisz go po drodze. Potoki bywają zanieczyszczone spływem z hal, na których pasą się zwierzęta, a mniejsze cieki latem wysychają. Kałuża to woda stojąca, której pies pić nie powinien. Najwygodniej zabrać wodę w butelce i przelewać ją do składanej miski podróżnej.

Jedzenie działa inaczej. Dużej porcji nie podaje się tuż przed marszem ani zaraz po wysiłku — odczekaj, aż pies się uspokoi i przestanie intensywnie ziajać. Na trasie sprawdzają się natomiast małe przekąski podawane po kilka na postojach: podtrzymują energię i są nagrodą za spokojne mijanie innych turystów.

Co spakować dla psa w góry — sprzęt, który ma sens

Liczą się cztery rzeczy: kontrola nad psem, ochrona łap, woda i widoczność po zmroku. Resztę pakowania — transport, dokumenty, nocleg — rozpisuje poradnik o tym, jak przygotować się do wyjazdu z psem.

• Trixie Szelki PREMIUM dla psa — regulowane, z miękkim podbiciem w miejscach narażonych na otarcia. Przy kilku godzinach marszu to nie jest szczegół: otarcie pod pachą kończy wycieczkę szybciej niż zmęczenie.
• Walker Active — ochronne buty dla psa — na kamieniste ścieżki i piarg, z amortyzującą podeszwą. Dobierz je obrysem łapy i rozchodź w domu.
• Trixie butelka z miską — butelka i miska w jednym, więc nic się nie rozlewa w plecaku, a pies pije na każdym postoju.
• Maced Sport Up! Trenerki Mini — drobne, miękkie przysmaki treningowe. Nie kruszą się w kieszeni i pies zjada je bez rozgryzania.
• Lampka LED z odblaskiem i adresówką do obroży — widoczność psa, gdy zejście się przeciągnie, i dane kontaktowe, gdyby się zgubił.

Warto dołożyć jeszcze podstawową apteczkę — opatrunek na przeciętą opuszkę i przyrząd do usuwania kleszczy przydają się w górach najczęściej. Co powinno się w niej znaleźć, wylicza poradnik o apteczce dla psa i kota.

Co zrobić po powrocie ze szlaku?

Wyprawa kończy się po przeglądzie psa, a nie w chwili powrotu do samochodu. Rutyna zajmuje kilkanaście minut i wyłapuje to, co inaczej odezwie się za kilka dni.

1. Przejrzyj psa pod kątem kleszczy. Przeczesz palcami całą sierść, ze szczególną uwagą na głowę, uszy, szyję, pachy i pachwiny. Jak usuwać kleszcza, opisuje poradnik o ochronie psa przed kleszczami i pchłami.
2. Obejrzyj i umyj łapy. Starcia i drobne rozcięcia na opuszkach widać wyraźnie dopiero po zmyciu kurzu.
3. Sprawdź miejsca pod sprzętem. Pod szelkami, w pachach i na mostku szukasz zaczerwienień i przetarć; jeśli są, trzeba poprawić dopasowanie.
4. Daj psu spokojnie zjeść i odpocząć. Posiłek po uspokojeniu oddechu, potem sen — regeneracja po całym dniu marszu to nie kwestia godziny.
5. Obserwuj psa następnego dnia. Lekkie zmęczenie jest normalne. Sztywność, niechęć do wstawania i kulawizna — nie są.

Co zapamiętać

• Górska trasa to inny rodzaj wysiłku niż spacer — formę psa buduje się tygodniami, nie w weekend.
• Szczeniak w trakcie wzrostu, senior i pies z nadwagą mają realne ograniczenia; decyzję konsultujesz z lekarzem weterynarii.
• Psy krótkopyskie i o bardzo krótkich łapach lepiej zostawić w dolinie.
• Trasę planujesz pod psa: żadnych łańcuchów, klamer i drabinek, a zejście liczysz tak samo poważnie jak podejście.
• Smycz i dobrze dopasowane szelki obowiązują przez całą trasę — z powodu regulaminów, stad, dzikich zwierząt i ekspozycji.
• Woda dla psa jedzie w plecaku; potoki i kałuże nie są źródłem wody pitnej.
• Łapy sprawdzasz na postojach i po powrocie, razem z przeglądem na kleszcze.

Następny krok: zanim wybierzesz szlak, sprawdź regulamin parku, przez który prowadzi, i przeczytaj opis trasy pod kątem ubezpieczonych odcinków. Potem zaplanuj kilka tygodni dłuższych spacerów z podejściami i jedną całodniową próbę generalną na łatwym terenie.