Co mogą jeść konie? Lista dozwolonych i zakazanych przysmaków (tabela)

Co mogą jeść konie oprócz siana?

Konie mogą jeść jako przysmak przede wszystkim marchew, jabłka, gruszki i buraki — w małych ilościach, pokrojone tak, żeby nie utknęły w przełyku. Przysmaki to dodatek do diety, a nie jej część: podstawą są siano, pastwisko, woda i sól, co opisujemy w poradniku czym karmić konia i w kompletnym poradniku opieki nad koniem.

Zasada ilości jest prosta: garść przysmaków dziennie, nie wiadro. Owoce i warzywa mają dużo wody i cukrów. Duża porcja naraz może rozstroić pracę jelit, a u koni ze skłonnością do tycia i ochwatu nawet niewielkie ilości cukrów mają znaczenie.

Co mogą jeść konie — tabela przysmaków

Tabela dotyczy zdrowego dorosłego konia. Konie chore, na diecie albo po ochwacie mają własne zasady — ustala je lekarz weterynarii lub żywieniowiec.

Produkt	Czy koń może?	Na co uważać
Marchew	tak	kroić wzdłuż na słupki, nie w krążki
Jabłka	tak, z umiarem	ćwiartki; dużo owoców naraz rozstraja jelita
Gruszki	tak, z umiarem	jak jabłka; dojrzałe, nie spleśniałe
Buraki pastewne i ćwikłowe	tak, z umiarem	pokrojone; buraki mają dużo cukru
Banany	z umiarem	kawałek od czasu do czasu; dużo cukru
Arbuz (miąższ)	z umiarem	mały kawałek w upał; bez dużej porcji skórki
Seler naciowy, dynia	z umiarem	małe kawałki; nowość wprowadzać po trochu
Wysłodki buraczane	tak, jako pasza	tylko namoczone, zgodnie z opisem producenta
Owies, otręby	to pasza, nie przysmak	ilość ustala się w dawce, nie „na garść”
Chleb, bułki, suchary	lepiej nie	dużo skrobi, łatwo spleśnieją; ryzyko kolki
Kostki cukru, cukierki, ciastka	nie	sam cukier; szkodzi zębom i koniom ze skłonnością do ochwatu
Czekolada, kawa, kakao	nie	zawierają substancje szkodliwe dla koni
Cebula, czosnek, por	nie	w większej ilości uszkadzają krew
Ziemniaki (zwłaszcza surowe, zielone, kiełki)	nie	zawierają solaninę
Pomidory, liście i łodygi pomidora i ziemniaka	nie	rośliny psiankowate — trujące części zielone
Awokado	nie	uznawane za trujące dla koni
Kapusta, brokuły, kalafior	nie	silnie wzdymają
Pestki i całe owoce z pestką (wiśnie, śliwki, morele)	nie	pestki zawierają związki uwalniające cyjanowodór, grożą zadławieniem
Skoszona trawa z kosiarki	nie	szybko fermentuje — ryzyko kolki
Ścinki z ogrodu: tuja, cis, bukszpan, laurowiśnia	nie	silnie trujące, patrz poradnik o roślinach
Mięso, karma dla psa i kota, resztki z obiadu	nie	koń jest roślinożercą

Rośliny, które rosną na pastwisku, w żywopłotach i przy stajni, omawiamy osobno w poradniku rośliny trujące dla koni — tam jest też, co robić, gdy koń zjadł coś groźnego.

Czy koń może jeść jabłka i marchew codziennie?

Tak — zdrowy koń może dostawać marchew albo jabłko na co dzień, pod warunkiem że to garść, a nie posiłek. Marchew i jabłka to najczęściej podawane przysmaki dla konia, bo większość koni je lubi, a w małej ilości są bezpieczne.

• Marchew kroi się wzdłuż. Krążki marchwi mają kształt, który może utknąć w przełyku. Długie słupki koń przeżuwa.
• Jabłka — ćwiartki zamiast całych. Łapczywy koń potrafi połknąć zbyt duży kawałek. Jabłek nie zbieraj z ziemi garściami: nadgniłe i sfermentowane owoce szkodzą.
• Myj warzywa. Ziemia na marchwi to piasek w przewodzie pokarmowym.
• Koń na diecie. Przy nadwadze, kucach i koniach po ochwacie nawet jabłka i marchew mogą być za słodkie. Zapytaj lekarza, co wolno — więcej o ryzyku w poradniku ochwat u konia.

Warzywa i owoce z własnego ogrodu są w porządku, jeśli są świeże i czyste. Nie dawaj tych, które leżały w kompostowniku, były pryskane tuż przed zbiorem albo zaczęły gnić. Zamarznięte jabłka i marchew z mrozu podawaj dopiero po rozmrożeniu — lodowate kawałki są twarde i trudniej je pogryźć.

Czy koń może jeść chleb?

Chleb to klasyczny „przysmak z wycieczki”, ale dla konia to zły wybór. Ma dużo skrobi, która w większej ilości przechodzi do jelita grubego i zaburza jego pracę. Świeży chleb potrafi zbić się w żołądku w kluchę, a czerstwy szybko pleśnieje — pleśń szkodzi koniom.

Kawałek suchego chleba nie zaszkodzi zdrowemu koniowi, ale nie ma powodu, żeby go dawać. Jeśli przy stajni stoi worek „suchego chleba dla koni” od sąsiadów — lepiej go oddać. Dużo bezpieczniejsze są marchew i przysmaki przygotowane specjalnie dla koni, które znajdziesz w dziale przysmaki dla konia (dział w przygotowaniu).

Czy koń może jeść gałęzie i zioła?

Konie chętnie obgryzają gałęzie i korę — to naturalne zajęcie, zwłaszcza zimą, gdy trawy jest mało. Gałęzie wierzby, brzozy, leszczyny albo niepryskanych drzew owocowych (jabłoni, gruszy) zwykle można dawać do obgryzania. Każdą gałąź sprawdź przed podaniem: pestkowe drzewa owocowe (wiśnia, czereśnia, śliwa) oraz cis, tuja, robinia akacjowa, dąb i klon jawor do tej grupy nie należą.

Z ziołami jest podobnie: koń na dobrym pastwisku sam zjada wiele roślin zielnych. Suszone zioła w paszy albo „ziołowe mieszanki na…” to już dodatek, który wpływa na dietę — o ich podawaniu zdecyduj z lekarzem albo żywieniowcem, zwłaszcza że koń jest formalnie zwierzęciem, od którego pozyskuje się żywność. Zapytaj lekarza, co z tego wynika dla Twojego konia.

Gotowe przysmaki dla koni — na co patrzeć w składzie?

Przysmaki w kształcie ciasteczek, cukierków czy pałeczek to wygodny sposób nagradzania, ale skład bywa różny. Przy zakupie sprawdź trzy rzeczy:

• Na pierwszym miejscu składu. Lepiej, gdy jest tam pasza (np. trawa, lucerna, otręby) niż cukier albo melasa.
• Cukier i melasa. Dla koni ze skłonnością do tycia i po ochwacie szukaj przysmaków bez dodatku cukru — i tak podawaj je oszczędnie.
• Wielkość. Małe kawałki łatwiej dawkować i rzadziej kończą się szczypaniem o kolejną porcję.

Jak podawać koniowi przysmaki bezpiecznie — krok po kroku

1. Zapytaj właściciela. Cudzy koń może być na diecie, po kolce albo po ochwacie. Nie karm koni na pastwisku przez płot bez zgody właściciela.
2. Podawaj z płaskiej dłoni. Palce złączone, kciuk przy dłoni — koń bierze przysmak wargami i nie łapie palców.
3. Albo do żłobu. Konie, które zaczynają szczypać i domagać się smakołyków, lepiej nagradzać przysmakiem wrzuconym do żłobu.
4. Małe kawałki. Wszystko, co twarde i okrągłe, krój na słupki albo ćwiartki.
5. Nowość po trochu. Nowy przysmak wprowadzaj w małej ilości i obserwuj kał oraz zachowanie konia przez kolejną dobę.
6. Nie w stadzie. Karmienie jednego konia w grupie na pastwisku może wywołać przepychanki i kopnięcia.
7. Za coś, nie bez powodu. Przysmak jako nagroda za konkretne zachowanie uczy; przysmak „bo podszedł” uczy domagania się.

Czego koń nie może jeść nigdy?

Najgroźniejsze dla koni nie są egzotyczne produkty, tylko to, co ludzie wyrzucają „koniom za płot”: skoszona trawa z kosiarki, ścinki z żywopłotu i resztki z kuchni. Skoszona trawa w kupce szybko się nagrzewa i fermentuje, a koń zjada ją szybko i w dużej ilości. Ścinki tui, cisu czy laurowiśni bywają silnie trujące.

Koń nie potrafi zwymiotować, więc nie pozbędzie się tego, co zjadł. Jeśli wiesz albo podejrzewasz, że koń zjadł coś groźnego — wezwij lekarza weterynarii natychmiast. Objawy kłopotów z trawieniem opisuje poradnik kolka u konia.

Co zapamiętać

• Bezpieczne przysmaki: marchew (słupki), jabłka i gruszki (ćwiartki), buraki — garść dziennie.
• Nie: słodycze, chleb „na co dzień”, warzywa wzdymające, psiankowate, awokado, pestki.
• Nigdy: skoszona trawa z kosiarki i ścinki z ogrodu.
• Konie na diecie i po ochwacie — przysmaki tylko po rozmowie z lekarzem.

Następny krok: sprawdź, czy w Twojej stajni wisi informacja „nie karmić koni” przy ogrodzeniu od strony drogi — i przejrzyj dział żywienia konia.