Czy ryby śpią? Jak odpoczywają ryby w akwarium

Czy ryby śpią?

Tak - ryby śpią, choć nie tak jak ludzie. Sen ryby to okres spoczynku, w którym ryba zwalnia, przestaje pływać, oddycha wolniej i słabiej reaguje na to, co dzieje się wokół. Badacze opisali taki stan m.in. u danio pręgowanego - popularnej ryby akwariowej: ryba pozbawiona odpoczynku w nocy „nadrabia” go później, podobnie jak inne zwierzęta.

U większości ryb akwariowych sen przypada na noc, a jego rytm wyznacza światło. To jeden z powodów, dla których akwarium potrzebuje stałej długości dnia i nocy - więcej o tym niżej i w przeglądzie akwarystyka dla początkujących.

Jak śpią ryby? Po czym poznać śpiącą rybę

• Stoi nieruchomo w jednym miejscu - w toni, między roślinami, pod liściem albo na dnie, często w tym samym miejscu co noc.
• Wolniej porusza skrzelami i płetwami, czasem tylko lekko koryguje położenie.
• Blednie - wiele ryb nocą traci intensywność barw, np. neonki mają wtedy ledwie widoczny pas.
• Reaguje z opóźnieniem - po zapaleniu światła albo podejściu do szyby rusza dopiero po chwili.

Śpiąca ryba ma wyprostowane ciało i rozłożone, całe płetwy, a po przebudzeniu normalnie pływa i je. Na tym polega różnica wobec ryby chorej - patrz sekcja o niepokojących objawach.

Czy ryby śpią z otwartymi oczami?

Tak. Ryby akwariowe nie mają powiek, więc nie mogą zamknąć oczu - śpią z otwartymi. Dlatego „czy ryba śpi” ocenia się po zachowaniu, a nie po oczach. W wodzie oczy są stale nawilżone, więc powieki nie są im potrzebne.

Gdzie i jak odpoczywają ryby w akwarium?

• Ryby ławicowe (neonki, razbory) w nocy rozpraszają się - stado znika, każda ryba stoi osobno między roślinami, wyblakła.
• Błazenki w akwarium morskim nocują zwykle w ukwiale albo tuż przy nim, w miejscu, w którym chowają się też za dnia - więcej w tekście błazenki w akwarium.
• Bojownik lubi odpoczywać na szerokim liściu tuż pod powierzchnią albo leżeć na dnie - dlatego w jego akwarium przydają się liście blisko tafli (akwarium dla bojownika).
• Kiryski odpoczywają na dnie albo na liściach; za dnia też robią krótkie przerwy.
• Bocje potrafią spać na boku, wciśnięte w szczelinę albo jedna przy drugiej - wyglądają wtedy jak martwe. To normalne; więcej w tekście ryby denne - kiryski, bocje i zbrojniki.
• Złota rybka nocą unosi się nieruchomo nisko nad dnem, z lekko opuszczonymi płetwami.

Czy ryby śpią w dzień?

Tak, wiele ryb robi w ciągu dnia krótkie przerwy: kirysek przysiada na liściu, bojownik leży chwilę przy dnie, a potem wraca do pływania. To zdrowy odpoczynek, jeśli ryba po chwili normalnie pływa i je. Inaczej wygląda chowanie się nowych ryb przez pierwsze dni po wpuszczeniu - to zwykle stres po transporcie, a nie sen. Pomaga spokój, kryjówki i powolna aklimatyzacja nowych ryb.

Ryby nocne - kto w akwarium nie śpi w nocy?

Część ryb ma odwrotny rytm. Zbrojniki i piskorki kuhla za dnia chowają się pod korzeniami i w piasku, a żerują po zgaszeniu światła. Dlatego karmi się je wieczorem, po wyłączeniu lampy, pokarmem tonącym - w dzień ich porcję zjadłyby inne ryby (jak karmić ryby akwariowe). Nie świeć nocą latarką do akwarium co chwilę - taki „podgląd” to dla ryb nagły dzień w środku nocy.

Ile godzin ciemności potrzebują ryby?

Lampę akwarium włączaj zwykle na 8–10 godzin dziennie, zawsze o tych samych porach; reszta doby to noc. Najprościej robi to wyłącznik czasowy wpięty między lampę a gniazdko - jak ustawić światło w większym zbiorniku, pokazuje przykład akwarium 200 litrów. Stałe pory są ważniejsze od dokładnej liczby godzin: ryby szybko uczą się rytmu i spokojniej odpoczywają. Moc, rodzaje lamp i zasady świecenia opisuje oświetlenie akwarium, a lampy znajdziesz w dziale oświetlenie do akwarium.

Światło świecące całą dobę nie daje rybom odpocząć i sprzyja glonom (glony w akwarium). Nocna lampka „księżycowa” nie jest potrzebna - jeśli chcesz ją mieć, wybierz bardzo słabe światło na krótko. Akwarium nie powinno też stać w miejscu, gdzie do późna świeci telewizor albo mocna lampa sufitowa.

Czy ryby w oczku wodnym śpią zimą?

Ryby w oczku zimą nie śpią jak w akwarium, tylko przechodzą w stan spoczynku: gdy woda się wychładza, zwalniają, przestają żerować i stoją nieruchomo w najgłębszym, najcieplejszym miejscu oczka. Nie wolno ich wtedy karmić ani płoszyć, np. rozbijając lód. Jak przygotować oczko i ryby na zimę, opisuje zimowanie ryb w oczku wodnym.

Ryba śpi czy jest chora? Na co zwrócić uwagę

Odpoczynek nocą jest normalny. Niepokojące jest, gdy ryba leży lub stoi bez ruchu także w dzień i do tego:

• oddycha szybko albo łapie powietrze przy powierzchni (ryby przy powierzchni - brak tlenu czy zatrucie),
• leży na boku i nie reaguje na pokarm - wyjątek stanowią bocje, które tak odpoczywają,
• ma sklejone płetwy, nalot, białe kropki albo wzdęty brzuch,
• chowa się stale, choć wcześniej pływała z grupą.

Wtedy najpierw sprawdź temperaturę i zrób testy wody (parametry wody w akwarium). Objawy chorób opisuje choroby ryb akwariowych, a jak odróżnić rybę odpoczywającą od martwej - martwa ryba w akwarium.

Czy ryby śpią - co zapamiętać

• Ryby śpią - nocą stoją nieruchomo, wolniej oddychają i bledną.
• Nie mają powiek, więc śpią z otwartymi oczami.
• Lampa 8–10 godzin o stałych porach, reszta doby ciemno.
• Zbrojniki i piskorki są aktywne nocą - karm je po zgaszeniu światła.
• Bezruch w dzień z szybkim oddechem albo zmianami na skórze to sygnał do sprawdzenia wody.

Następny krok: ustaw stałe godziny świecenia lampy - najlepiej wyłącznikiem czasowym.