Samica gada składa jaja: gniazdo i zatrzymanie jaj u gekona, agamy i węża

Czy samica gada może składać jaja bez samca?

Tak. Dorosła samica gekona lamparciego, gekona orzęsionego czy agamy brodatej może składać jaja, choć nigdy nie mieszkała z samcem. Takie jaja są niezapłodnione i nic się z nich nie wykluje. U węży zdarza się to rzadziej, ale też się zdarza. Samo składanie jaj nie jest chorobą. Kłopot zaczyna się, gdy samica nie ma gdzie ich złożyć albo jajo utknie w drodze.

Najważniejsze zadanie opiekuna to dać samicy miejsce: wilgotną kryjówkę, w której może kopać, np. Exo-Terra Ceramiczną jaskinię Wet Rock wypełnioną wilgotnym mchem, a agamie głęboki pojemnik z wilgotnym piaskiem. O żółwiach piszemy osobno w tekście samica żółwia wodnego składa jaja (jak rozpoznać samicę, opisuje płeć żółwia wodnego), a o ptakach tekst samica znosi jaja bez samca.

Gekon składa jaja: po czym poznać, że to ten czas?

• niepokój, chodzenie po szybach i drapanie w szkło, zwłaszcza wieczorem,
• kopanie w wilgotnej kryjówce albo w rogu terrarium,
• mniejszy apetyt przez kilka dni przed złożeniem,
• brzuch wyraźnie pełniejszy; u gekona lamparciego tuż przed złożeniem przez cienką skórę brzucha bywają widoczne dwa jasne owale,
• jaja na podłożu: znak, że samica złożyła je tam, gdzie znalazła miejsce.

Gekon lamparci składa zwykle dwa jaja naraz, a w sezonie może to powtarzać kilka razy co kilka tygodni. Ten sam niepokój u samicy opisuje tabela zachowań w tekście mowa ciała gekona.

Miejsce do składania jaj: jak je przygotować

1. Gekon: wilgotna kryjówka. Kryjówka z wejściem z boku albo z góry, wypełniona wilgotnym mchem albo mieszanką ziemi kokosowej i mchu, po ciepłej stronie terrarium, ale nie na samej macie.
2. Agama: głęboki pojemnik. Plastikowy pojemnik z wilgotnym piaskiem wymieszanym z ziemią, na tyle głęboki, żeby samica mogła wykopać norę i zmieścić się w niej cała. Bez niego agama kopie po całym terrarium i długo nie składa.
3. Wąż: wilgotna kryjówka z mchem. Taka sama jak na czas linienia, w miejscu, w którym wąż może się cały zwinąć.
4. Sprawdź wilgotność. Podłoże ma trzymać kształt w zaciśniętej dłoni, ale nie kapać. Suche się osypuje, mokre gnije.
5. Daj spokój. Nie zaglądaj co chwilę, nie wyjmuj samicy w trakcie kopania i nie zmieniaj w tym czasie wystroju.

Do kryjówki nadaje się Trixie Podłoże z mchu torfowca, a do pojemnika agamy mieszanka piasku i Trixie Podłoża humusowego z włókien kokosa. Więcej podłoży znajdziesz w dziale podłoże do terrarium, a ich wilgotność i zastosowanie opisuje podłoże do terrarium, tabela dla gatunków.

Zatrzymanie jaj u gada: kiedy do weterynarza?

Zatrzymanie jaj to sytuacja, w której samica nie może ich złożyć: jaja zostają w środku albo utkną w drodze. Bywa skutkiem braku miejsca do kopania, złej temperatury, za małej ilości wapnia albo choroby. Umów wizytę u lekarza weterynarii od gadów, gdy samica jest niespokojna i ciągle kopie, ale jaj nie składa, mimo że ma przygotowane miejsce. Tego samego dnia jedź, gdy:

• samica prze, a nic nie wychodzi, albo coś wystaje z otworu pod ogonem (kloaki),
• widzisz krew, samica jest osowiała albo słabo rusza tylnymi łapami,
• złożyła część jaj, a niepokój nie mija,
• nie je i chudnie (u gekona próg to gekon nie je dłużej niż tydzień–dwa i traci wagę, u węża spadek masy o więcej niż ok. 10% to sygnał, żeby nie czekać dłużej, a u agamy niepokoi każdy brak apetytu ze spadkiem wagi).

Jaja gekona: co zrobić po złożeniu?

Sytuacja	Co zrobić
samica mieszka sama	jaja są niezapłodnione: wyjmij je i wyrzuć; umyj ręce wodą z mydłem
samica mieszka z samcem	jaja mogą być zapłodnione; inkubacja to decyzja hodowcy, który ma plan dla młodych
jaja na suchym podłożu	wyjmij je; następnym razem samica potrzebuje wilgotniejszej kryjówki
jaja zapadnięte, żółte albo spleśniałe po kilku dniach	to jaja niezapłodnione albo martwe, wyrzuć je

Jeśli inkubujesz jaja z pary, przenieś je do pojemnika z wilgotnym podłożem do inkubacji, np. Trixie Naturalnym podłożem do inkubacji Vermiculit, w tym samym ułożeniu, w jakim leżały, bo jaj gadów nie obraca się. Młode trzeba potem komuś oddać albo sprzedać, a przy gatunkach z CITES zgłosić je w starostwie; jak to zrobić, opisuje rejestracja gada w starostwie i CITES.

Jak wspierać samicę, która składa jaja?

• Wapń. Samice składające jaja tracą dużo wapnia; owady oprószaj według zasad z tekstu wapń i witaminy dla gadów, np. Exo-Terra Suplementem wapniowym z witaminą D3. Czy potrzeba więcej, ustala lekarz.
• Temperatury. Samica w złej temperaturze składa gorzej. U gekona lamparciego miejsce wygrzewania 30–34 °C, strefa ciepła 27–30 °C.
• Ważenie. Waż samicę przed sezonem i po złożeniu jaj, bo spadek wagi, który nie wraca, to temat na wizytę.
• Samiec osobno. Samiec mieszkający z samicą to ciągłe zaloty i kolejne zniesienia, które ją wyczerpują.

Pełne warunki dla gatunków opisują gekon lamparci, kompletny poradnik opieki, agama brodata, kompletny poradnik opieki i wąż zbożowy, kompletny poradnik opieki.

Samica gada składa jaja: co zapamiętać

• Samica gekona, agamy, a czasem węża składa jaja także bez samca; są niezapłodnione.
• Potrzebuje miejsca do kopania: wilgotnej kryjówki albo głębokiego pojemnika z wilgotnym piaskiem.
• Kopie i nie składa mimo miejsca: wizyta. Parcie bez efektu, krew, osowiałość: tego samego dnia.
• Jaja samicy trzymanej samotnie wyrzuć; po kontakcie myj ręce.
• Wapń i dobre temperatury pomagają, a dawki ustala lekarz.

Następny krok: jeśli masz dorosłą samicę, przygotuj dziś wilgotną kryjówkę z mchem albo pojemnik z wilgotnym piaskiem, zanim zacznie szukać miejsca.