Gurami w akwarium - gatunki, towarzystwo i opieka

Gurami - co to za ryby?

Gurami to grupa spokojnych ryb z Azji Południowo-Wschodniej, które oprócz skrzeli mają narząd labiryntowy i co jakiś czas łykają powietrze z powierzchni. To normalny sposób oddychania, nie objaw choroby - dlatego gurami potrzebują dostępu do tafli i pasa ciepłego powietrza pod pokrywą. Jak działa ten narząd i czym gurami różnią się od bojowników, wyjaśnia poradnik o rybach labiryntowych.

Gurami rozpoznasz po długich, nitkowatych płetwach brzusznych, którymi „obmacują” otoczenie, i po spokojnym, dostojnym pływaniu w górnej i środkowej toni. Pod nazwą „gurami” sklepy sprzedają jednak gatunki od kilku do kilkudziesięciu centymetrów - więc pierwsze pytanie brzmi nie „czy gurami”, tylko „który gurami”.

Jakie są gatunki gurami?

Gatunek	Dorosła długość (orientacyjnie)	Akwarium od (orientacyjnie)	Dla kogo
Gurami miodowy	ok. 4–5 cm	ok. 54–60 l	pierwsze akwarium towarzyskie; spokojny i płochliwy
Prętnik karłowaty (gurami karłowaty, lalia)	ok. 5–6 cm	ok. 60 l	kolorowy samiec do zarośniętego akwarium; samce terytorialne wobec siebie, a ryby z masowych hodowli bywają delikatne
Gurami mozaikowy (perłowy)	ok. 10–12 cm	para w ok. 100–112 l	spokojna para do dużego, zarośniętego akwarium
Gurami dwuplamisty (niebieski, złoty, opalizujący)	ok. 10–15 cm	od ok. 120 l	odporny, ale samce bywają zaczepne - nie do drobnicy
Gurami całujący	nawet 20–30 cm	kilkaset litrów	nie do typowego akwarium domowego

Wszystkie lubią ciepłą wodę, ok. 24–28 °C, i wodę miękką do średnio twardej o pH orientacyjnie 6,5–7,5 - ważniejsza od dokładnej liczby jest stabilność przy podmianach (parametry wody w akwarium). Wymiary i nazwy handlowe bywają mylące: „perłowy” i „mozaikowy” to ta sama ryba, a „niebieski”, „złoty” i „opalizujący” to odmiany barwne gurami dwuplamistego. Zanim kupisz, sprawdź dorosłą długość gatunku - młode gurami w sklepie mają po kilka centymetrów niezależnie od tego, do jakich rozmiarów dorosną.

Prętnik karłowaty (gurami karłowaty, lalia) - dlaczego bywa delikatny

Prętnik karłowaty to jeden z najczęściej sprzedawanych gurami i zarazem ten, na którego akwaryści najczęściej się skarżą. Większość ryb w sklepach pochodzi z masowych hodowli i ma za sobą długi transport, a w sprzedaży są głównie barwne samce. Ryby osłabione hodowlą i podróżą chorują częściej niż inne gurami, a części problemów nie widać w dniu zakupu.

• Kupuj z rozwagą. Wybieraj ryby, które pływają w sklepie od kilku dni, jedzą i mają całe płetwy - zapytaj, kiedy przyszła dostawa.
• Zrób kwarantannę. Kilka tygodni w osobnym zbiorniku chroni resztę obsady.
• Zapewnij spokój. Gęste rośliny, rośliny pływające, łagodny prąd i ryby, które nie skubią płetw; w małym akwarium tylko jeden samiec.

Który gurami do jakiego akwarium?

• Akwarium ok. 54–60 l - gurami miodowy albo prętniki karłowate jako ryby górnej toni obok stadka drobnych ryb ławicowych i kirysków. Jednego samca gurami trzymaj z jedną–dwiema samicami.
• Akwarium ok. 100–120 l - para gurami mozaikowych albo grupka gurami miodowych. Do takiego zbiornika wybierz zestaw z filtrem i oświetleniem - zbiorniki są w dziale akwaria.
• Akwarium od ok. 120 l wzwyż - gurami dwuplamisty, z rybami podobnej wielkości.

Ile ryb zmieści się w konkretnym litrażu, policzysz z tekstem ile ryb w akwarium. Gurami całującego nie kupuj do domowego akwarium - dorosły potrzebuje zbiornika kilkuset litrów.

Akwarium dla gurami - co jest ważne?

• Grzałka i termometr. Gurami to ryby tropikalne - trzymaj stałą temperaturę ok. 24–28 °C. Moc grzałki, np. grzałki Marina, dobierz do litrażu według poradnika jaka grzałka do akwarium, a temperaturę sprawdzaj termometrem Marina LCD.
• Spokojna tafla. Gurami nie lubią silnego prądu. Filtr z regulacją przepływu, np. Fluval U3, ustaw tak, żeby wylot nie mieszał gwałtownie powierzchni - rodzaje filtrów porównuje jaki filtr do akwarium.
• Rośliny pływające i gęste kępy. Dają cień, kryjówki i miejsce na gniazdo - jakie gatunki wybrać, opisuje rośliny pływające w akwarium.
• Pokrywa z pasem powietrza. Ciepłe powietrze nad wodą chroni narząd labiryntowy przed wychłodzeniem, a pokrywa zatrzymuje rybę, która podskoczy przy tafli.
• Dojrzała woda. Gurami wpuszczasz dopiero po dojrzewaniu akwarium i po spokojnej aklimatyzacji.

Przykład: akwarium ok. 112 l z parą gurami mozaikowych

Tak może wyglądać spokojne akwarium towarzyskie, w którym gurami są główną ozdobą:

1. Zbiornik i sprzęt. Akwarium ok. 100–120 l, grzałka ustawiona w zakresie ok. 24–28 °C, filtr z łagodnym wylotem i pokrywa.
2. Wystrój. Gęste kępy roślin przy tylnej i bocznych szybach, korzeń jako kryjówka, wolna przestrzeń do pływania z przodu i rośliny pływające na części tafli.
3. Ryby denne. Stadko kirysków (od 6 sztuk) - sprzątają resztki z dna i nie wchodzą gurami w drogę.
4. Ryby toni. Stado spokojnych ryb ławicowych, np. razbor klinowych - ok. 10 sztuk.
5. Gurami na końcu. Para gurami mozaikowych wpuszczona jako ostatnia, gdy reszta obsady się zadomowi.

Obsadę wprowadzaj partiami co 2–3 tygodnie i obserwuj, czy samiec gurami nie przegania innych ryb spod roślin pływających.

Jak odróżnić samca od samicy gurami?

U większości gurami samiec ma dłuższą, zaostrzoną płetwę grzbietową, a samica - krótszą i zaokrągloną. Samiec bywa też intensywniej ubarwiony: u gurami mozaikowego w okresie godowym ma pomarańczowo-czerwone gardło i pierś, a u gurami miodowego - mocno miodowy kolor z ciemnym gardłem. Samica jest zwykle pełniejsza w brzuchu i bledsza.

Samce wielu gurami są wobec siebie zaczepne, szczególnie w mniejszym akwarium. Bezpieczna zasada: jeden samiec na zbiornik, a do niego jedna lub dwie samice.

Z kim gurami może pływać w akwarium?

Najlepsze towarzystwo dla gurami to spokojne ryby ławicowe toni i ryby denne, np. kiryski - te same, które poleca poradnik ryby dla początkujących. Unikaj ryb, które skubią płetwy: długie płetwy brzuszne gurami to dla nich łatwy cel. Nie łącz gurami z bojownikiem - samce obu gatunków biorą się za rywali - ani z pielęgnicami z Malawi, które trzyma się tylko z pielęgnicami z tego jeziora (pielęgnice w akwarium).

Duże gurami, zwłaszcza dwuplamiste, zjadają młode ryby i krewetki, a dorosłe krewetki bywają dla nich przekąską - szczegóły w tekście krewetki z rybami. Obok małego gurami miodowego lepiej sprawdzają się duże krewetki, np. krewetka Amano. Ogólne zasady łączenia gatunków zebrał poradnik jakie ryby razem w akwarium.

Czym karmić gurami?

Gurami są wszystkożerne: w naturze zbierają drobne owady i ich larwy, a także glony. W akwarium podstawą jest drobny pokarm suchy - płatki albo granulat dopasowany do wielkości pyszczka - a urozmaiceniem pokarm mrożony, np. ochotka czy artemia. Dorosłe ryby karm 1–2 razy dziennie porcją, którą zjedzą w ok. 2–3 minuty. Gurami chętnie „żebrzą” przy szybie także najedzone, więc pilnuj porcji - porady w tekście jak karmić ryby akwariowe.

Gurami zbierają pokarm głównie z powierzchni i z toni, więc część tonącego granulatu trafia do ryb dennych - to dobrze, jeśli masz kiryski. Raz w tygodniu możesz zrobić dzień bez karmienia; dorosłym rybom to nie szkodzi, a woda odpoczywa. Nowo kupione gurami bywają przez pierwsze dni nieśmiałe i jedzą mało - daj im czas i kryjówki, zamiast zwiększać porcje.

Gniazdo z piany i rozmnażanie gurami

Dojrzały samiec gurami buduje przy powierzchni gniazdo z pęcherzyków powietrza, często pod liściem rośliny pływającej, i pilnuje w nim ikry. W tym czasie bywa agresywny wobec samicy i innych ryb - w akwarium towarzyskim narybek zwykle nie przeżywa. Gniazdo bez samicy to normalne zachowanie samca, nie objaw choroby. Jeśli chcesz odchować młode, przygotuj osobny zbiornik - jak ratować narybek, opisuje kotnik i narybek.

Gurami mozaikowy - rozmnażanie i odchów narybku krok po kroku

Gurami mozaikowy należy do łatwiejszych w rozmnażaniu gurami, ale młode przeżyją tylko w osobnym zbiorniku tarliskowym. Orientacyjny przebieg:

1. Przygotuj zbiornik tarliskowy. Osobne akwarium (orientacyjnie od ok. 60 l) z niskim poziomem wody, grzałką ustawioną na górną część zakresu temperatur, filtrem gąbkowym o bardzo słabym przepływie, kępami roślin i roślinami pływającymi. Szczelna pokrywa jest obowiązkowa.
2. Przygotuj parę. Przez 1–2 tygodnie karm ją urozmaiconym pokarmem, także mrożonym. Samica gotowa do tarła ma wyraźnie pełniejszy brzuch.
3. Wpuść najpierw samca, potem samicę. Samiec buduje gniazdo z piany i zaprasza pod nie samicę, a po tarle zbiera ikrę do gniazda.
4. Odłów samicę zaraz po tarle. Samiec pilnuje gniazda i potrafi ją pogryźć.
5. Odłów samca, gdy młode zaczną swobodnie pływać - zwykle kilka dni po tarle. Zostawiony dłużej bywa dla nich groźny.
6. Karm narybek bardzo drobno. Pierwszy pokarm to mikroskopijne organizmy (wymoczki) albo płynny pokarm dla narybku, po mniej więcej tygodniu - świeżo wyklute larwy artemii. Karm często, małymi porcjami, i usuwaj resztki.
7. Pilnuj powietrza nad wodą. Narząd labiryntowy rozwija się u młodych przez pierwsze tygodnie - pokrywa i ciepłe, wilgotne powietrze nad taflą chronią je przed wychłodzeniem.

Z jednego tarła bywa kilkaset młodych, więc zanim zaczniesz, zaplanuj, komu je oddasz.

Zdrowie gurami - na co uważać?

Kupuj ryby aktywne, z całymi płetwami i bez nalotu, ze zbiornika bez martwych sztuk. Prętniki karłowate (gurami karłowate, lalie) z masowych hodowli bywają delikatniejsze niż inne gatunki - warto pytać sprzedawcę o pochodzenie ryb. Ryba, która stoi w kącie, ma postrzępione płetwy, białe kropki albo wzdęty brzuch, to sygnał, żeby zbadać wodę i skonsultować się z lekarzem weterynarii zajmującym się rybami. Objawy opisuje choroby ryb akwariowych.

Gurami - co zapamiętać

• Gurami łykają powietrze z powierzchni - potrzebują dostępu do tafli i pokrywy z pasem ciepłego powietrza.
• Gurami miodowy pasuje do akwarium ok. 60 l, para mozaikowych do ok. 100–112 l, gurami dwuplamisty od ok. 120 l.
• Temperatura ok. 24–28 °C, spokojny przepływ i dużo roślin, także pływających.
• Jeden samiec na akwarium; nie łącz gurami z bojownikiem ani z rybami skubiącymi płetwy.
• Gurami całujący nie nadaje się do domowego akwarium.

Następny krok: zmierz litraż swojego akwarium i wybierz gatunek z tabeli; brakujący sprzęt znajdziesz w dziale ogrzewanie i temperatura oraz filtracja akwarium.