Jamnik — odmiany, charakter, pielęgnacja i jak chronić kręgosłup

Jamnik należy do małych ras — obok yorka, maltańczyka i mopsa opisujemy go w przeglądzie małe rasy psów. Tutaj znajdziesz wszystko o samej rasie: odmiany wielkości i sierści, charakter, pielęgnację, żywienie i to, jak chronić jego długi kręgosłup.

Jamnik — rasa w skrócie

Grupa FCI	grupa 4 — jamniki (jedyna rasa w tej grupie)
Pochodzenie	Niemcy
Wielkość	mała rasa (do 10 kg)
Masa (orientacyjnie)	standardowy do ok. 9 kg; miniaturowy i króliczy wyraźnie mniejsze
Długość życia (orientacyjnie)	12–16 lat
Sierść i pielęgnacja	niska–średnia — zależy od odmiany: krótkowłosy — szczotka raz w tygodniu, długowłosy — czesanie kilka razy w tygodniu, szorstkowłosy — trymowanie kilka razy w roku
Aktywność	średnia–wysoka — codziennie około godziny spacerów z węszeniem; bez skoków i forsownych biegów
Na pierwszego psa?	raczej tak — mały i łatwy w pielęgnacji, ale uparty i samodzielny — potrzebuje konsekwentnego wychowania
Do mieszkania w bloku?	tak — dobrze odnajduje się w mieszkaniu; bywa czujnym, głośnym „dzwonkiem” przy drzwiach
Do domu z dziećmi?	raczej tak — lepiej ze starszymi dziećmi — źle znosi szarpanie, a nieumiejętne podnoszenie szkodzi kręgosłupowi

Jak wygląda jamnik? Trzy wielkości i trzy rodzaje sierści

Jamnik to niski pies o bardzo długim tułowiu, krótkich, mocnych łapach i wydłużonej głowie. Tak zbudowano psa myśliwskiego, który wchodzi do nory lisa czy borsuka. Wzorzec rasy przewiduje trzy wielkości i trzy rodzaje sierści — razem dziewięć odmian jednej rasy.

Wielkość	Czym się różni
Jamnik standardowy	największy; masa zwykle do ok. 9 kg
Jamnik miniaturowy	mniejszy — wzorzec określa go obwodem klatki piersiowej, nie masą
Jamnik króliczy	najmniejszy, o najwęższej klatce piersiowej

Wielkość ocenia się u dorosłego psa (w wieku co najmniej 15 miesięcy) po obwodzie klatki piersiowej — dlatego hodowca szczeniaka może podać tylko przewidywania.

Krótkowłosy ma gładką, lśniącą sierść — najczęściej rudą albo czarną podpalaną. Długowłosy ma miękką, lekko falistą sierść z frędzlami na uszach i ogonie. Szorstkowłosy ma twardą sierść z brodą i krzaczastymi brwiami, często w umaszczeniu dzikim (szaro-brązowym). Spotkasz też umaszczenie pręgowane i łaciate (tzw. arlekin); przy tym ostatnim pytaj hodowcę, czy oboje rodzice nie byli arlekinami — takie skojarzenie grozi szczeniętom wadami wzroku i słuchu.

Jamnik — charakter i dla kogo (a dla kogo nie)

Jamnik jest odważny, samodzielny, uparty i bardzo przywiązany do swojego człowieka. To pies myśliwski, który pod ziemią musiał sam podejmować decyzje — dlatego słucha, gdy widzi w tym sens, a nie z posłuszeństwa. Ma silny węch, lubi kopać i jest czujny: każdy dźwięk za drzwiami potrafi skwitować donośnym szczekaniem, zaskakująco głośnym jak na jego wzrost.

To cechy typowe dla rasy, a nie gwarancja: o charakterze konkretnego psa decydują też rodzice, socjalizacja w pierwszych miesiącach i wychowanie.

Dla kogo jamnik jest dobrym wyborem: dla osoby albo pary w mieszkaniu, dla seniora, który codziennie spaceruje, dla rodziny ze starszymi dziećmi, które rozumieją, że psa się nie podnosi pod pachy i nie ciągnie za uszy.

Dla kogo nie: dla osób, które szukają psa bezwarunkowo posłusznego; dla sąsiedztwa wrażliwego na szczekanie; dla domu z małymi dziećmi bez nadzoru dorosłego. Jamnik nie lubi być szarpany i przy złym traktowaniu potrafi bronić się zębami. Szczekanie przy drzwiach warto wyciszać od szczeniaka — pomoże tekst jak oduczyć psa szczekania.

Pielęgnacja jamnika: sierść, pazury, uszy i zęby

Pielęgnacja zależy od odmiany sierści. Krótkowłosego wystarczy raz w tygodniu przeczesać gumową rękawicą albo miękką szczotką. Długowłosego czesz kilka razy w tygodniu, zwłaszcza za uszami i na frędzlach. Szorstkowłosego się nie strzyże, tylko kilka razy w roku trymuje, czyli wyskubuje martwy włos — maszynka zmiękcza jego sierść. Narzędzia znajdziesz w kategorii szczotka dla psa, a jak wygląda wizyta, opisuje pierwsza wizyta u groomera.

• Pazury u niskiego psa łatwo przerastają, bo mało ścierają się na miękkiej trawie — skracaj je, gdy stukają o podłogę.
• Zęby to słaby punkt wielu małych ras: kamień nazębny tworzy się szybko, więc czyść je kilka razy w tygodniu.
• Uszy sprawdzaj co tydzień i czyść tylko widoczną część małżowiny.
• Zimą krótkowłosy jamnik marznie — przy niskim brzuchu tuż nad śniegiem przyda się ocieplacz albo kurtka z kategorii ubranka dla psa; mierz psa wzdłuż grzbietu, bo długi tułów nie mieści się w standardowe rozmiary.

Czym karmić jamnika?

Każdy zbędny kilogram jamnika obciąża jego długi kręgosłup, a rasa łatwo tyje i świetnie żebrze. Dorosłego psa karm suchą karmą dla psa dla ras małych z drobnym krokietem (w sklepie filtr „Wielkość psa: rasy małe”), np. PRO PLAN Small & Mini Adult z kurczakiem, a szczeniaka — karmą dla szczeniąt małych ras, np. Happy Dog Sensible Mini Puppy.

Porcję licz według masy i aktywności — pomoże ile karmy dziennie dla psa — i odejmuj od niej smakołyki. U jamnika z góry powinna być widoczna talia, a żebra wyczuwalne pod lekkim naciskiem; jak to ocenić, pokazuje nadwaga u psa.

Ile ruchu potrzebuje jamnik? Spacery bez skoków

Mimo krótkich łap jamnik jest wytrzymały: dorosły pies potrzebuje orientacyjnie około godziny spacerów dziennie, najlepiej z czasem na węszenie i kopanie w bezpiecznym miejscu. Znudzony szczeka i niszczy.

• Szelki zamiast obroży. Jamnik ciągnie, gdy złapie trop, a dobrze dopasowane szelki dla psa, np. Trixie Premium Touring, rozkładają nacisk na klatkę piersiową zamiast na szyję i kręgosłup szyjny.
• Bez skoków. Skakanie z kanapy i łóżka to dla jamnika codzienne obciążenie kręgosłupa. Postaw przy meblach schody dla psa, np. Trixie schody plastikowe dla psa i kota, i naucz z nich korzystać — jak dobrać wysokość, opisuje schody i rampa dla psa.
• Prawidłowe podnoszenie. Jamnika zawsze podnoś poziomo, jedną ręką pod klatką piersiową, drugą pod zadem — nigdy za przednie łapy ani „pod pachy”.
• Zajęcia dla nosa — szukanie smakołyków, tropienie zabawki; pomysły daje spacer węchowy.

Jamnik uczy się szybko, ale tylko tego, co mu się opłaca. Krótkie sesje z nagrodą, cierpliwość i konsekwencja działają lepiej niż podnoszenie głosu. Przywołanie trenuj od szczeniaka — pies, który złapie zapach, potrafi „wyłączyć słuch”.

Zdrowie jamnika — kręgosłup i inne predyspozycje

Najważniejszy problem rasy to choroba krążków międzykręgowych (dyskopatia). Krótkie łapy jamnika są efektem budowy, przy której krążki między kręgami wcześniej tracą elastyczność — przy gwałtownym ruchu albo z czasem mogą uciskać rdzeń kręgowy. Dlatego tak ważne są szczupła sylwetka, schody zamiast skoków i prawidłowe podnoszenie.

Nagły ból grzbietu albo osłabienie tylnych łap to stan nagły. Jeśli jamnik piszczy przy dotyku, garbi się, drży, nie chce wstać, chodzi chwiejnie albo ciągnie tylne łapy — jedź do lecznicy od razu, nie czekaj do jutra. Do czasu wizyty ogranicz mu ruch: przenieś go poziomo w transporterze albo na płaskim posłaniu.

• Oczy. W niektórych odmianach występują dziedziczne choroby oczu, m.in. postępujący zanik siatkówki.
• Zęby i waga — kamień nazębny i nadwaga to częste problemy, na które masz wpływ na co dzień.

Dobrze prowadzony jamnik to długowieczny pies — więcej o tym, od czego zależy długość życia, w tekście ile żyje pies.

Jak kupić albo adoptować jamnika odpowiedzialnie

Szczeniaka rasowego szukaj w hodowli zarejestrowanej w Związku Kynologicznym w Polsce (ZKwP), który należy do Międzynarodowej Federacji Kynologicznej (FCI). Pies z takiej hodowli dostaje rodowód, a jego rodzice muszą mieć uprawnienia hodowlane — w wielu rasach także wyniki badań w kierunku chorób dziedzicznych. Przed rezerwacją poproś o wyniki badań rodziców — w tej rasie najważniejsze są: badanie oczu u lekarza weterynarii okulisty, testy genetyczne dostępne dla danej odmiany (m.in. w kierunku postępującego zaniku siatkówki), informacja o problemach z kręgosłupem w rodzinie.

Ogłoszenie „rasowy, bez rodowodu, rodzice na miejscu” to zwykle pseudohodowla: nikt nie sprawdził zdrowia rodziców, a szczenię może wyrosnąć na psa innej wielkości i o innym charakterze, niż obiecywano. Rodowód nie jest „papierem dla wystawców” — to jedyny dowód, że za szczeniakiem stoi kontrolowana hodowla.

1. Wybierz odmianę. Zdecyduj, jaka wielkość i sierść pasują do Twojego dnia — krótkowłosy to najmniej pielęgnacji, szorstkowłosy i długowłosy to więcej.
2. Poznaj rodziców. Zobacz matkę szczeniąt i zapytaj o charakter i zdrowie kręgosłupa w linii.
3. Uważaj na „mini” bez rodowodu. Obietnica „zostanie bardzo mały” bez rodowodu nie ma pokrycia — wielkość jamnika ocenia się dopiero u dorosłego psa.
4. Przygotuj dom. Schodki przy kanapie i łóżku, szelki i legowisko kup, zanim szczeniak przyjedzie.

Cena szczeniaka zależy od hodowli, linii i dokumentów, dlatego jej nie podajemy. Podejrzanie tani „rasowy” szczeniak to sygnał ostrzegawczy, nie okazja. Psy tej rasy trafiają też do schronisk i fundacji, w tym do organizacji zajmujących się jedną rasą. Adopcja dorosłego psa ma ważną zaletę: znasz już jego wielkość, charakter i stan zdrowia. Jak wyglądają pierwsze tygodnie, opisuje poradnik o psie ze schroniska.

Rasy podobne do jamnika

• Jack russell terrier — też mały pies norowy, odważny i uparty, ale bez długiego grzbietu i z jeszcze większą energią.
• Corgi — podobnie niski i długi, z potrzebą ruchu i pracy, ale to pies pasterski, nie myśliwski.
• Beagle — myśliwy z równie dobrym nosem, większy, bardziej towarzyski wobec innych psów.

Jamnik — co zapamiętać

• Jamnik to odważny, uparty i bardzo przywiązany pies myśliwski — dobry do mieszkania, ale czujny i głośny.
• Rasa ma trzy wielkości (standardowy, miniaturowy, króliczy) i trzy rodzaje sierści.
• Kręgosłup to słaby punkt: szczupła sylwetka, schody zamiast skoków, podnoszenie poziomo.
• Nagły ból grzbietu albo osłabienie tylnych łap — jedź do lekarza od razu.
• Szelki zamiast obroży i około godziny spacerów z węszeniem dziennie.

Następny krok: zanim jamnik zamieszka u Ciebie, zmierz wysokość kanapy i łóżka i dobierz do nich schodki — to najprostsza rzecz, którą zrobisz dla jego kręgosłupa.