Kamień nazębny u psa — jak go rozpoznać i jak wygląda zabieg usuwania

Czym jest kamień nazębny u psa?

Kamień nazębny u psa to zmineralizowana płytka bakteryjna — twardy, chropowaty osad, który przyrasta do zęba przy linii dziąseł. Zaczyna się od miękkiej płytki z bakterii i resztek jedzenia; jeśli nikt jej nie usunie, w ciągu kilku dni twardnieje od soli zawartych w ślinie. Na jego szorstkiej powierzchni płytka przyczepia się jeszcze łatwiej, więc raz powstały kamień sam z siebie tylko rośnie.

Kamień to nie kosmetyka. Pod nim i pod brzegiem dziąsła bakterie wywołują stan zapalny, który z czasem przechodzi w chorobę przyzębia — ból, rozchwianie i utratę zębów. Jak wygląda ta choroba i jakie daje objawy, opisuje poradnik jak dbać o zęby psa.

Jak wygląda kamień nazębny i jak go sprawdzić w domu?

Kamień zwykle widać gołym okiem, jeśli zajrzysz psu do pyska przy dobrym świetle. Szukaj:

• żółtego, brązowego albo szarozielonego osadu przy brzegu dziąsła — matowego i nierównego, który nie schodzi po przetarciu gazikiem;
• osadu przede wszystkim na kłach i dużych zębach bocznych w górnej szczęce, od strony policzka — tam ślina dopływa najobficiej i kamień zwykle pojawia się najwcześniej;
• czerwonej obwódki na dziąśle tuż nad osadem — znak, że dziąsło jest już podrażnione;
• nieprzyjemnego zapachu z pyska, który nie znika po jedzeniu i piciu.

Przegląd zrób raz w tygodniu, najlepiej przy oknie:

1. Usiądź obok psa, nie nad nim. Pies stojący bokiem do ciebie łatwiej znosi dotykanie pyska niż przytrzymany od przodu.
2. Unieś górną wargę. Jednym palcem podnieś wargę nad kłem, a potem przesuń się do tyłu wzdłuż szczęki.
3. Odciągnij kącik warg. Dopiero wtedy zobaczysz duże zęby boczne, na których kamień rośnie najszybciej.
4. Obejrzyj dziąsła. Zdrowe są różowe i przylegają do zęba; zaczerwienione, obrzęknięte albo krwawiące to sygnał do wizyty.
5. Nagródź i zakończ. Krótki, przyjemny przegląd co tydzień jest lepszy niż jedna długa szarpanina raz na pół roku.

Nie każde przebarwienie to kamień: gładki, lśniący, jednolicie żółtawy ząb u starszego psa bywa po prostu starszym szkliwem. O tym, co jest osadem, a co przebarwieniem, przesądza lekarz w czasie badania. Każdy ząb ukruszony, ciemny (szary, fioletowy) albo ruchomy pokaż lekarzowi bez czekania na zabieg — to inny problem niż kamień. Chory ząb w górnej szczęce potrafi też dawać jednostronny wyciek z nosa, o czym piszemy w tekście katar u psa.

Które psy mają kamień nazębny najczęściej?

Kamień może mieć każdy pies, ale zwykle szybciej i obficiej odkłada się u:

• małych i miniaturowych ras (jamniki, yorkshire teriery, maltańczyki, pudle miniaturowe) — mają zęby ciasno ustawione w małej szczęce;
• psów krótkopyskich (mopsy, buldogi francuskie, shih tzu) — zęby bywają stłoczone i ustawione krzywo;
• psów starszych — osad zbiera się latami, a przegląd jamy ustnej to stały punkt opieki nad psim seniorem;
• psów jedzących głównie miękką karmę i niemających mytych zębów.

U tych psów przegląd pyska co tydzień i kontrola zębów przy każdej wizycie u lekarza to podstawa, a nie dodatek. Przy przeglądzie zwróć też uwagę na drobne, kalafiorowate narośle na wargach i dziąsłach — u młodych psów to zwykle brodawki, które warto pokazać lekarzowi.

Czy kamień nazębny u psa można usunąć w domu?

Nie. Twardego kamienia nie zetrze ani szczoteczka, ani gryzak, ani dodatek do wody — te rzeczy spowalniają odkładanie się nowej płytki, ale nie rozpuszczają tego, co już stwardniało. Nie skrob zębów metalowymi narzędziami: łatwo zranić dziąsło i porysować szkliwo, a na rysach płytka przyczepia się jeszcze szybciej. Dlaczego odradzamy też „usuwanie kamienia bez narkozy”, wyjaśnia poradnik o pielęgnacji zębów psa.

Żadnych leków dla ludzi na własną rękę — dla psa, a zwłaszcza dla kota, część z nich jest trująca. Dotyczy to też płukanek i past dla ludzi — psa nie da się nauczyć wypluwania, a część składników jest dla niego szkodliwa.

Jak wygląda zabieg usuwania kamienia nazębnego u psa?

Usuwanie kamienia u psa robi lekarz weterynarii w znieczuleniu ogólnym. Tylko wtedy da się oczyścić nie tylko widoczną część zęba, ale też szczeliny pod dziąsłem, gdzie toczy się choroba przyzębia, i spokojnie obejrzeć każdy ząb. Przebieg zwykle wygląda tak:

1. Badanie i kwalifikacja. Lekarz ogląda pysk i ocenia ogólny stan psa. U psów starszych albo chorujących często zleca wcześniej badania krwi, żeby dobrać bezpieczne znieczulenie — decyzja należy do lekarza.
2. Przygotowanie w domu. Przed zabiegiem pies zostaje na czczo tyle godzin, ile wskaże lecznica, a wodę zwykle może pić do określonej pory. Rano wyprowadź psa na spokojny spacer.
3. Znieczulenie i zabezpieczenie dróg oddechowych. Pies śpi, a lekarz zwykle zakłada mu rurkę do tchawicy, żeby woda i osad z zębów nie trafiły do płuc. Przez cały zabieg kontroluje się oddech i krążenie.
4. Skaling. Kamień zdejmuje się urządzeniem ultradźwiękowym — z korony zęba i spod brzegu dziąsła.
5. Ocena każdego zęba. Lekarz sprawdza kieszonki dziąsłowe i ruchomość zębów, często wykonuje zdjęcia rentgenowskie. Zęby, których nie da się uratować, bywają usuwane w czasie tego samego znieczulenia — zapytaj wcześniej, czy lecznica zadzwoni do ciebie z taką decyzją.
6. Polerowanie. Na koniec zęby się poleruje, żeby ich powierzchnia była gładka i płytka trzymała się jej trudniej.
7. Wybudzenie i powrót do domu. Zwykle pies wraca do domu tego samego dnia, gdy jest już przytomny i stabilny.

Koszt zabiegu zależy od lecznicy, wielkości psa i zakresu: inaczej wycenia się samo oczyszczenie, a inaczej zabieg ze zdjęciami rentgenowskimi i usuwaniem zębów. Poproś o wstępny kosztorys przed wizytą. Jak przygotować psa do wizyty i co zabrać, opisuje tekst pierwsza wizyta u weterynarza.

Pies po usunięciu kamienia — opieka w domu

Pierwszy wieczór pies zwykle przesypia — jest zmęczony i może się chwiać po znieczuleniu. Przygotuj mu ciepłe, spokojne miejsce na podłodze, z dala od schodów i kanapy, z miską wody w zasięgu. Wygodne posłanie dla psa po zabiegu i na co dzień pomoże wybrać poradnik jak dobrać legowisko dla psa.

• Jedzenie podawaj tak, jak zaleci lekarz — po usunięciu zębów często przez kilka dni rozmiękczoną karmę zamiast twardej.
• Gryzaki i twarde zabawki odłóż, dopóki lekarz nie pozwoli do nich wrócić.
• Szczotkowanie wznów dopiero po zgodzie lekarza — świeżo oczyszczone dziąsła bywają przez kilka dni tkliwe.
• Zadzwoń do lecznicy, jeśli pies następnego dnia nadal nie je, z pyska cieknie krew albo ślina z krwią, pysk puchnie albo pies jest wyraźnie osowiały.

Jak zapobiegać kamieniowi nazębnemu u psa po zabiegu?

Po zabiegu zęby są gładkie i czyste — to najlepszy moment, żeby zacząć domową profilaktykę, bo bez niej kamień wraca. Pomaga głównie codzienne albo prawie codzienne szczotkowanie pastą dla psów; jak nauczyć tego psa krok po kroku, opisuje poradnik mycie zębów psa. Na start wystarczy zestaw do czyszczenia zębów Trixie albo zestaw Beaphar ze szczoteczką i pastą; psom, które nie znoszą szczoteczki z rączką, łatwiej zaakceptować szczoteczkę naparstkową Beaphar nakładaną na palec. Więcej akcesoriów znajdziesz w dziale pielęgnacja zębów psa.

Wsparciem, a nie zamiennikiem szczotkowania, są przysmaki dentystyczne dla psa — na przykład przysmaki Dentalife o porowatej strukturze, dobierane do wielkości psa — oraz gryzaki dla psa, takie jak kość Denta Fun do pielęgnacji zębów. Wliczaj je w dzienną porcję jedzenia. Unikaj gryzaków twardszych niż ząb: zbyt twarde potrafią go ukruszyć — jak dobrać twardość, opisuje tekst gryzaki naturalne dla psa.

Jak często powtarzać zabieg, ustala lekarz przy kontrolach — u psów, którym kamień odkłada się szybko, kontrola zębów warto, żeby była stałym punktem każdej wizyty.

Kamień nazębny u psa — co zapamiętać

• Kamień to stwardniała płytka bakteryjna; najpierw pojawia się na kłach i dużych zębach bocznych w górnej szczęce.
• W domu go nie usuniesz — ani szczoteczką, ani gryzakiem, ani skrobaniem.
• Usuwa go lekarz w znieczuleniu ogólnym: z korony zęba i spod dziąsła, z oceną każdego zęba.
• Po zabiegu pies zwykle wraca do domu tego samego dnia; jedzenie i gryzaki — według zaleceń lekarza.
• Bez szczotkowania kamień wraca; przysmaki i gryzaki dentystyczne tylko pomagają.

Następny krok: dziś wieczorem unieś psu wargę przy oknie i obejrzyj kły oraz zęby boczne — jeśli widzisz żółtobrązowy osad albo czerwoną obwódkę dziąsła, umów przegląd zębów u lekarza.