Kret w ogrodzie - czy jest pod ochroną i jak sobie z nim radzić bez trucizn

Kret w ogrodzie to owadożerny ssak, który zjada dżdżownice i larwy owadów, a nie korzenie roślin. Kopce psują wygląd trawnika, ale dla ludzi, psów i kotów kret nie jest groźny. Kret jest w Polsce pod ochroną częściową, z wyjątkiem osobników żyjących w ogrodach i uprawach; nawet tam najlepiej zniechęcać go łagodnie, bez trucizn, które szkodzą też psu i kotu.

Kret w skrócie

	Kret europejski
Jak rozpoznać	krępe ciało, aksamitne czarne futro, łopatowate przednie łapy, różowy ryjek, oczy ukryte w futrze
Wielkość	orientacyjnie 12–17 cm długości i ok. 60–120 g
Gdzie żyje	pod ziemią w łąkach, ogrodach, parkach i na skrajach lasów
Co je	dżdżownice, larwy chrząszczy i innych owadów, ślimaki; nie je korzeni
Kiedy go widać	prawie nigdy; o jego obecności mówią kopce, najczęściej wiosną i jesienią
Czy jest pod ochroną	ochrona częściowa, z wyłączeniem ogrodów, upraw ogrodniczych i kilku innych terenów
Czy jest groźny	dla ludzi, psów i kotów nie; problemem są tylko kopce

Jak rozpoznać kreta i jego kopce?

Kret żyje prawie wyłącznie pod ziemią, więc zobaczysz go rzadko. Ma krępe, walcowate ciało długości dłoni, gęste aksamitne futro, które da się gładzić w obie strony, i szerokie przednie łapy przypominające łopatki. Oczy są maleńkie i schowane w futrze, a uszu nie widać wcale.

Częściej widać jego kopce. Kret drąży korytarze i wypycha nadmiar ziemi na powierzchnię - powstają okrągłe, stożkowe kopczyki drobnej, sypkiej ziemi, często ułożone w linii. Podobne ślady zostawiają gryzonie, ale wyglądają inaczej:

Ślad	Kret	Karczownik (nornik)
Kształt kopca	stożkowy, okrągły, z drobnej ziemi	płaski, nieregularny, z grudkami i resztkami korzeni
Otwór	zasypany, pod środkiem kopca	zwykle z boku kopca, czasem otwarty
Rośliny	zdrowe; najwyżej przesuszone nad korytarzem	więdną, mają obgryzione korzenie i bulwy

Jeśli rośliny przewracają się z obgryzionymi korzeniami, winowajcą jest raczej gryzoń - jak je rozpoznać, opisujemy w poradniku dzikie gryzonie w ogrodzie.

Co je kret i dlaczego robi kopce?

Kret jest owadożercą: zjada głównie dżdżownice, a także larwy chrząszczy, larwy much i ślimaki. Roślin nie je. Kopie korytarze, które są dla niego jednocześnie domem i pułapką - dżdżownice same do nich wpadają, a kret regularnie je obchodzi. Jest aktywny przez cały rok i nie zapada w sen zimowy; zimą schodzi głębiej, a nowe kopce pojawiają się najczęściej wiosną i jesienią, kiedy gleba jest wilgotna.

Kret to samotnik - w jednym ogrodzie zwykle mieszka jeden, a jego korytarze mogą mieć kilkadziesiąt metrów. Dużo kopców nie oznacza więc całej rodziny. Obecność kreta to też informacja, że gleba jest żyzna i pełna dżdżownic, a kret dodatkowo ją spulchnia i napowietrza.

Dla ludzi kret nie jest groźny: nie wchodzi do domów, nie niszczy fundamentów i nie roznosi chorób przez kopce. Złapany w dłonie może ugryźć, więc jeśli znajdziesz go na powierzchni, nie podnoś go gołymi rękami. Kret, który leży na wierzchu w ciągu dnia, często jest osłabiony albo wypłoszony przez kota czy psa.

Skąd kret w ogrodzie i czy wróci?

Kret przychodzi tam, gdzie łatwo o jedzenie: do wilgotnych, często podlewanych i nawożonych trawników, w których jest dużo dżdżownic i larw. Najczęściej wchodzi do ogrodu z sąsiedniej łąki, pola, parku albo nieużytku, a tam - poza ogrodami - jest chroniony i nikt go nie przepłoszy. Dlatego w ogrodach na skraju zabudowy krety wracają co roku, nawet jeśli jeden odejdzie.

Najwięcej daje ochrona granicy działki od strony łąki: pionowo wkopany pas mocnej siatki albo podmurówka sięgająca kilkadziesiąt centymetrów w głąb utrudnia przejście pod płotem. To ta sama zasada, która chroni przed podkopywaniem się psa - podobne ogrodzenie opisujemy w poradniku niewidzialne ogrodzenie dla psa, gdzie porównujemy je z rozwiązaniami elektronicznymi. Pamiętaj tylko, żeby w szczelnym płocie zostawić przy ziemi małe przejście dla jeży, które w ogrodzie są mile widziane.

Kret w ogrodzie - co robić?

Kopca nie da się „naprawić” raz na zawsze, ale da się z nim żyć i ograniczyć szkody:

1. Rozgarnij kopiec od razu. Świeżą ziemię zgarnij łopatką albo grabiami i wyrównaj trawnik, póki jest sypka; potem przejdź po tym miejscu, żeby docisnąć darń.
2. Wykorzystaj ziemię. Ziemia z kopców jest drobna i przesiana - dobrze nadaje się do doniczek, rozsady i zasypywania dziur w trawniku.
3. Przy zakładaniu trawnika rozłóż siatkę przeciw kretom. Mocna siatka ułożona kilka centymetrów pod darnią zatrzymuje kopanie w górę; to jedyna metoda, która działa trwale, ale tylko przy nowym trawniku.
4. Wkop obrzeże wokół rabat. Głęboko wkopane obrzeża lub siatka wzdłuż rabaty ograniczają podkopywanie najcenniejszych miejsc.
5. Odstraszacze traktuj jako próbę. Urządzenia dźwiękowe i wibracyjne oraz domowe sposoby zapachowe działają różnie: u jednych kret odchodzi, u innych wraca po kilku dniach.
6. Daj czas. Kret często przenosi się sam, gdy wyczerpie zasoby dżdżownic w danym miejscu.

Pies kopie za kretem - czy to groźne?

Psy, zwłaszcza teriery i jamniki, słyszą i czują kreta pod ziemią i potrafią przekopać pół trawnika. Samo kopanie nie jest chorobą, ale niesie kilka ryzyk:

• zatrucie - jeśli w ogrodzie albo u sąsiada użyto trutki czy granulatu, pies może je wykopać i zjeść; objawy i pierwsze minuty opisuje poradnik zatrucie u psa i kota;
• pasożyty - pies, który zjada złapane drobne zwierzęta albo ziemię, częściej łapie robaki; jak dopasować do tego odrobaczanie, piszemy w poradniku jak często odrobaczać psa i kota;
• połknięte kamienie i ziemia - nawyk zbierania wszystkiego z ziemi da się oduczyć, patrz pies zjada wszystko na spacerze;
• zdarte pazury i ranki na łapach - po intensywnym kopaniu obejrzyj łapy.

Kopania nie wygasisz zakazem, bo to instynkt. Lepiej dać mu ujście: wyznacz psu miejsce do kopania (np. skrzynię z piaskiem, w której zakopujesz przysmaki) i zastąp polowanie pracą nosem. Przyda się mata węchowa dla psa albo zabawy w szukanie smakołyków w trawie. W miejscach świeżych kopców prowadź psa na smyczy i nagradzaj, gdy na sygnał wraca do Ciebie. Jak urządzić psu ogród, piszemy w poradniku pies na podwórku.

• Trixie Sniffing Carpet mata węchowa - w polarowych paskach chowasz suchą karmę, a pies szuka jej nosem; dla psa, który dużo węszy i kopie. Na co uważać: zabawa pod nadzorem, matę chowaj po zabawie, żeby pies jej nie gryzł.

Koty też polują na krety, ale zwykle ich nie zjadają. Złapane, żywe zwierzę traktuj jak ranne i postępuj według poradnika znalazłem dzikie zwierzę.

Czy kret jest pod ochroną?

Kret jest w Polsce objęty ochroną częściową na podstawie przepisów o ochronie gatunkowej zwierząt. Rozporządzenie zawiera jednak ważne zastrzeżenie: ochrona dotyczy kretów żyjących poza terenem ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek leśnych, trawiastych lotnisk, ziemnych konstrukcji hydrotechnicznych oraz obiektów sportowych. W praktyce na przydomowym trawniku i na działce zakazy z tego rozporządzenia kreta nie chronią - na łące, w lesie czy w parku obowiązują, łącznie z zakazem umyślnego płoszenia.

Wyłączenie spod ochrony gatunkowej nie oznacza dowolności. Kret nadal jest zwierzęciem w rozumieniu ustawy o ochronie zwierząt, a trucizny i środki gazujące w ogrodzie stwarzają realne zagrożenie dla psów, kotów i innych zwierząt, w tym chronionych - jak dziki jeż, który szuka pożywienia w tej samej glebie. Dlatego polecamy wyłącznie łagodne metody opisane wyżej.

Kret w ogrodzie - co zapamiętać

• Kret je dżdżownice i larwy, nie korzenie; obgryzione korzenie to raczej karczownik.
• Kopce rozgarniaj od razu, a ziemię wykorzystaj w doniczkach.
• Trwale chroni tylko siatka pod nowym trawnikiem; odstraszacze działają różnie.
• Kret jest pod ochroną częściową, ale nie w ogrodach i uprawach; trucizny odpadają ze względu na psa i kota.
• Psu, który kopie za kretem, daj miejsce do kopania i pracę nosem.

Następny krok: jeszcze dziś rozgarnij świeże kopce i sprawdź, czy pies nie ma dostępu do miejsc, gdzie ktoś mógł użyć środków na krety albo gryzonie.