Pies zbiera wszystko z ziemi na spacerze — jak to oduczyć

Dlaczego pies zjada wszystko na spacerze?

Bo mu się to opłaca — natychmiast i bez Twojego udziału. Pies poznaje świat nosem, a nos prowadzi go prosto do jedzenia. Kęs znika w pysku w ułamku sekundy, nagroda przychodzi od razu, a zachowania, które nagradzają się same, utrwalają się najszybciej ze wszystkich.

Podnoszenie rzeczy z ziemi nie jest formą nieposłuszeństwa. Pies nie łamie zasady, o której wie — realizuje zachowanie wpisane w jego naturę. Dlatego pracy nad tym nie zaczyna się od pytania „jak go ukarać”, tylko „czym to zastąpić i jak zabezpieczyć psa na czas nauki”.

U części psów zbieranie z ziemi nasila się z konkretnych powodów. Sprawdź, czy któryś dotyczy Twojego:

• Głód. Pies na zbyt małej porcji albo na diecie redukcyjnej szuka uzupełnienia, gdzie się da. Zbieranie bywa pierwszym sygnałem, że coś w karmieniu nie gra.
• Nuda. Krótki spacer „na siku” tą samą trasą nie daje psu zajęcia, więc szukanie jedzenia staje się najciekawszą rzeczą, jaka może się wydarzyć.
• Nauczony pośpiech. Pies, któremu wielokrotnie wyrywano znaleziska z pyska, przestawia się na „zjem, zanim zabierze”. Dotyczy to zwłaszcza psów ze schronisk i odebranych z zaniedbania.

Dlaczego karcenie i wyrywanie z pyska pogarszają sprawę?

To najczęstsza reakcja opiekuna i najskuteczniejszy sposób na utrwalenie problemu. Pies wyciąga z niej trzy wnioski i każdy działa przeciwko Tobie.

• „Trzeba połykać szybciej.” Jeśli ręka opiekuna oznacza utratę znaleziska, opłaca się skrócić czas między podniesieniem a przełknięciem. Pies przestaje przeżuwać i łyka w całości — a to właśnie połknięte w całości przedmioty kończą się najgorzej.
• „Trzeba odbiec.” Pies zabiera łup poza zasięg rąk. Zamiast jednego problemu masz dwa: zbieranie z ziemi i psa, który nie daje się złapać.
• „Podejście opiekuna to zła wiadomość.” Część psów przy pilnowaniu zdobyczy zastyga, warczy albo szczerzy zęby. Z warczeniem nad jedzeniem idź do behawiorysty.

Jak nauczyć psa komendy „zostaw”?

„Zostaw” znaczy: nie bierz tego, na co patrzysz. To komenda prewencyjna — działa, zanim cokolwiek trafi do pyska. Buduje się ją w domu, na najniższym poziomie trudności, i dopiero potem wynosi na spacer.

1. Zacznij w domu, w spokojnym pokoju. Bez innych psów, bez dzieci, bez telewizora. Pies ma mieć jedno zadanie do rozwiązania.
2. Przygotuj dwa poziomy nagrody. Coś przeciętnego trafia na podłogę, coś zdecydowanie lepszego zostaje w Twojej dłoni. Cała komenda opiera się na tym, że rezygnacja się opłaca.
3. Połóż nudniejszy przysmak i zakryj go dłonią. Nic nie mów. Pies będzie obwąchiwał i trącał nosem — po prostu czekaj z zamkniętą dłonią.
4. Nagrodź pierwszą rezygnację. Gdy pies cofnie nos albo spojrzy na Ciebie, chwal i podaj drugą ręką ten lepszy przysmak. Nagroda przychodzi zawsze z Twojej ręki, nigdy z podłogi.
5. Dołóż słowo dopiero teraz. Gdy pies odwraca się od dłoni powtarzalnie, powiedz „zostaw” chwilę przed tym, jak to zrobi. Nazywasz gotowe zachowanie, a nie wołasz o coś, czego pies jeszcze nie umie.
6. Podnoś trudność o jeden stopień naraz. Odkryta dłoń, przysmak na podłodze, przysmak rzucony metr dalej, ćwiczenie w innym pokoju. Nie zmieniaj dwóch rzeczy jednocześnie.
7. Wyjdź na zewnątrz na smyczy. Pierwsze powtórzenia na dworze rób z przysmakiem, który sam położysz na chodniku — dopiero potem licz na komendę przy przypadkowym znalezisku.

Nie testuj „zostaw” pierwszy raz przy kawałku kurczaka na chodniku — komenda, która przegra w takim starciu, traci wartość na długo. Do ćwiczeń używaj drobnych, miękkich przysmaków treningowych, które pies połyka w sekundę.

Jak nauczyć psa oddawania — wymiana zamiast wyrywania

„Zostaw” znaczy „nie bierz”, „oddaj” znaczy „wypuść to, co już masz w pysku”. Pierwsza komenda chroni przed podniesieniem, druga ratuje sytuację, gdy było za późno — i uczy się ich osobno. Cała metoda sprowadza się do wymiany: nigdy nie wyrywaj psu rzeczy z pyska, poza sytuacją bezpośredniego zagrożenia, gdy w pysku jest szkło albo trutka i liczy się każda sekunda.

• Podejdź spokojnie. Bez biegu, bez wyciągniętych rąk, bez podniesionego głosu.
• Pokaż coś lepszego. Garść przysmaków rzucona na ziemię obok psa działa lepiej niż jeden kęs w dłoni, bo pies musi otworzyć pysk, żeby je zebrać.
• Poczekaj, aż wypuści sam. Nie sięgaj do pyska — przedmiot zabierasz, gdy leży już na ziemi, a pies jest zajęty wymianą.
• Zawsze zapłać, nawet za patyk. Pies ma zapamiętać schemat, a nie oceniać, czy zdobycz była warta nagrody.
• Ćwicz na zabawkach, nie na trofeach. Wymianę ćwiczy się na gumowej piłce w salonie, wiele razy dziennie i przez kilka tygodni. Wtedy na spacerze pies wykona ją odruchowo.

Część wymian kończ oddaniem przedmiotu z powrotem. Jeśli każde „oddaj” oznacza bezpowrotną utratę zabawki, pies przestanie się na to godzić — tak samo jak przywołanie psuje się wtedy, gdy zawsze kończy się zapięciem smyczy. Ten mechanizm rozpisuje poradnik o nauce przywołania.

Zarządzanie spacerem, zanim komenda zacznie działać

Trening liczy się w tygodniach, a pies chodzi na spacer dzisiaj. Dlatego równolegle z nauką zmienia się sam spacer — tak, żeby pies miał po prostu mniej okazji.

• Smycz zamiast luzu w miejscach ryzykownych. Przy altanach śmietnikowych, garażach, targowiskach i miejscach po imprezach pies zostaje na smyczy, nawet jeśli gdzie indziej biega luzem.
• Prowadź psa dalej od krawężnika. Wzdłuż krawężników, pod ławkami i przy koszach leży najwięcej resztek. Przesunięcie się o pół metra w stronę środka chodnika kasuje sporą część znalezisk.
• Idź przodem wzrokiem. Patrz kilka metrów przed psa, nie w telefon. Resztka zauważona równocześnie z psem to wyścig, który przegrywasz.
• Zmień smycz automatyczną na zwykłą lub linkę. Przy rozwiniętej smyczy automatycznej nie zdążysz zareagować. Sprawdzą się smycze i linki treningowe o stałej długości — a jak prowadzić psa, żeby smycz pozostawała luźna, tłumaczy poradnik o nauce luźnego chodzenia.

Przy psie, który połyka wszystko, zanim zdążysz zareagować, rozwiązaniem jest kaganiec fizjologiczny — koszykowy, z gęstą siatką lub kratownicą, w którym pies swobodnie ziaja, pije i przyjmuje przysmaki, ale nie przeciśnie nosa do chodnika. Dobór rozmiaru i oswajanie opisuje osobno poradnik o doborze kagańca; modele znajdziesz wśród kagańców dla psów.

Jak zająć psu nos legalnie?

Zbieranie z ziemi to w dużej mierze praca węchowa, która znalazła sobie najgorsze z możliwych ujście. Odbierz psu znaleziska bez dania czegoś w zamian, a potrzeba wróci przy pierwszej okazji.

Najprostsze zastępstwo to rozsypanka: garść suchej karmy albo drobnych przysmaków rzucona w trawę na kilku metrach kwadratowych. Pies dostaje to samo uczucie „szukam i znajduję”, tylko w miejscu, które Ty wybrałeś i sprawdziłeś wzrokiem.

Druga rzecz to spacer, na którym pies decyduje, gdzie i jak długo wącha — jak taki spacer węchowy wygląda w praktyce, mówi osobny poradnik. W domu tę samą potrzebę zaspokajają mata węchowa i zabawki na inteligencję. Karmę użytą do szukania odejmuj od dziennej porcji, a nie dokładaj do niej.

Co pies znajduje na chodniku i czym to grozi

Nie każde znalezisko jest równie groźne, ale kilka rzeczy warto znać z nazwy.

• Trutki na gryzonie. Wykładane w piwnicach, przy altanach śmietnikowych, w bramach i w parkach, najczęściej jesienią i wczesną wiosną. Mają postać kolorowych kostek lub granulek i są celowo robione tak, żeby zwierzę chciało je zjeść. Groźny jest też zatruty gryzoń znaleziony przez psa.
• Kości i szkło. Gotowana kość rozłupuje się na ostre odłamki, a stłuczone szkło kaleczy pysk i przewód pokarmowy.
• Pleśń na resztkach. Spleśniałe pieczywo, orzechy i owoce spod drzew zawierają toksyny wytwarzane przez pleśnie i bywają groźne mimo niewielkiej ilości.
• Odchody innych zwierząt. To najczęstsza droga zakażenia pasożytami — u psa, który zbiera z ziemi, plan odrobaczania ustal z weterynarzem zamiast trzymać się domyślnego rytmu.
• Rozsypana karma z dokarmiania kotów. Leży na zewnątrz od nieznanego czasu, jełczeje i moknie, a pies jedzący z takiego miejsca wchodzi kotom w drogę.

Osobną, znacznie dłuższą listę produktów groźnych dla psa i kota — od ksylitolu po czekoladę — zebraliśmy w poradniku o tym, czego psu i kotu nie wolno jeść.

Kiedy zbieranie z ziemi jest objawem, a nie nawykiem?

Większość przypadków to zwykłe, utrwalone zachowanie. Są jednak sygnały, przy których zamiast treningu potrzebna jest wizyta.

• Nagła zmiana. Pies, który latami mijał chodnikowe resztki obojętnie, zaczyna zbierać wszystko — to samo w sobie jest powodem do konsultacji.
• Jedzenie rzeczy niejadalnych. Ziemia, kamienie, piasek, tynk ze ściany, węgiel — apetyt na materiały bez wartości odżywczej bywa objawem niedoborów lub choroby i nie należy go tłumaczyć charakterem psa.
• Wyraźny wzrost apetytu. Pies wylizuje miskę, żebrze i zbiera z ziemi, choć porcja się nie zmieniła.
• Objawy towarzyszące. Chudnięcie mimo apetytu, nawracające biegunki, wzmożone pragnienie, matowa sierść.

Nie interpretuj tych sygnałów samodzielnie i nie zmieniaj psu diety „na wszelki wypadek”. Przyczynę ustala lekarz weterynarii po badaniu.

Co przydaje się przy nauce porzucania

Żaden sprzęt nie zastąpi ćwiczeń i pilnowania trasy. Kilka rzeczy realnie ułatwia jednak zadanie.

• Trixie Treserki Soft Snack Mini Trainer Dots — miękkie i drobne, więc pies połyka je od razu i wraca uwagą do Ciebie. Podstawowa waluta przy nauce „zostaw” i wymiany.
• LAUREN design Saszetka treningowa na smakołyki — nagroda ma być pod ręką w sekundę, a nie na dnie kieszeni. Inaczej moment mija i powtórzenie przepada.
• Trixie Smycz treningowa (linka) — swoboda przy zachowanej kontroli, do ćwiczeń w terenie, zanim komenda działa pewnie.
• Trixie Kaganiec chroniący przed trutkami — gęsta siatka zamiast szeroko rozstawionych prętów, z bocznymi otworami na podawanie przysmaków. Dla psa, który połyka szybciej, niż zdążysz zareagować.
• mata węchowa Trixie Sniffing Carpet — domowe ujście dla pracy nosem, gdy pogoda albo trasa nie pozwalają na szukanie w trawie.

Co zapamiętać

• Pies zbiera z ziemi, bo znalezisko nagradza się samo — to nie jest nieposłuszeństwo.
• Karcenie i wyrywanie z pyska uczą psa szybszego połykania i odbiegania z łupem.
• „Zostaw” buduj w domu, na wymianie na coś lepszego, i wynoś na spacer dopiero wtedy, gdy działa bez zarzutu.
• „Oddaj” to wymiana, nigdy wyrywanie — a część wymian kończ oddaniem przedmiotu z powrotem.
• Zanim komendy zadziałają, zmieniaj sam spacer: smycz w ryzykownych miejscach, trasa dalej od krawężnika, kaganiec fizjologiczny przy psie, który połyka wszystko.
• Daj nosowi legalne zajęcie: rozsypanka w trawie, spacer węchowy, mata węchowa w domu.
• Podejrzenie trutki lub połkniętego szkła to telefon do lecznicy od razu, bez czekania na objawy i bez wywoływania wymiotów.

Następny krok: przejdź dzisiejszą trasę spaceru sam, bez psa, i zapisz miejsca, w których faktycznie coś leży — kosze, ławki, altana śmietnikowa, wjazd do garaży. Ominięcie tych kilku punktów daje efekt od jutra, podczas gdy nauka komendy dopiero się zaczyna.