Modliszka w domu - gatunki, terrarium i karmienie

Modliszka - co to za owad?

Modliszka to drapieżny owad, który poluje z zasadzki: siedzi nieruchomo, a ofiarę chwyta błyskawicznym wyrzutem przednich odnóży zakończonych kolcami. Złożone odnóża przypominają ręce złożone do modlitwy - stąd nazwa. Modliszka obraca głowę na boki, dobrze widzi ruch i łapie tylko żywą zdobycz.

W domu to zwierzę do obserwacji, nie do przytulania. Opieka jest prosta i tania, ale ma trzy twarde zasady: każda modliszka mieszka sama, je tylko żywe owady i potrzebuje wysokości do linienia. Jeśli dopiero wybierasz pierwsze zwierzę terrarystyczne, porównanie gatunków znajdziesz w poradniku terrarystyka dla początkujących.

Modliszka w Polsce - czy można ją złapać i trzymać w domu?

Nie. W Polsce żyje jeden rodzimy gatunek - modliszka zwyczajna (Mantis religiosa) - i jest objęta ochroną gatunkową. Nie wolno jej łapać, przenosić do domu ani zbierać jej kokonów z jajami. Od kilkunastu lat spotyka się ją coraz częściej, zwłaszcza na ciepłych, suchych łąkach i nieużytkach pod koniec lata. Jeśli ją zobaczysz, zrób zdjęcie i zostaw ją tam, gdzie siedzi. Co robić, gdy dzikie zwierzę wydaje się potrzebować pomocy, opisuje poradnik znalazłem dzikie zwierzę.

Modliszki trzymane w domu to gatunki egzotyczne z hodowli, kupowane jako młode (nimfy) od hodowców. Żadnej z nich nie wolno wypuszczać do przyrody - ani dorosłej modliszki, ani nimf, ani kokonu z jajami.

Jaki gatunek modliszki na start?

Na początek wybierz gatunek odporny i nie za mały. Najczęściej poleca się dwa:

Gatunek	Dorosła samica	Dla kogo
modliszka afrykańska (Sphodromantis lineola)	zwykle ok. 7–9 cm	na start - odporna, chętnie je
Hierodula membranacea, duża modliszka azjatycka	zwykle ok. 8–10 cm	na start - duża, łatwa w karmieniu
modliszka-widmo (Phyllocrania paradoxa)	mniejsza, ok. 5 cm	po pierwszej modliszce - wygląda jak suchy liść
modliszka storczykowa (Hymenopus coronatus)	samica ok. 6–7 cm, samiec dużo mniejszy	dla doświadczonych - wymagająca, droga

Kupuj nimfę w wieku kilku linień, a nie świeżo wyklutą - maleńkie nimfy są delikatne i jedzą tylko najdrobniejsze owady. Zapytaj hodowcę o płeć: samice żyją dłużej i są większe.

Gatunki dla zaawansowanych - storczykowa i widmo

Modliszka storczykowa i modliszka-widmo to gatunki na drugą albo trzecią modliszkę, nie na start. Obie potrzebują stabilniejszych warunków niż modliszka afrykańska, a błąd w wilgotności albo wentylacji szybko kończy się nieudanym linieniem.

• Modliszka storczykowa potrzebuje ciepła i wyższej wilgotności przy bardzo dobrym przewiewie - to połączenie najtrudniej utrzymać. Młode nimfy są drobne i polują głównie na owady latające, więc trzeba mieć stały zapas muszek i much. Samce są dużo mniejsze od samic i żyją krócej.
• Modliszka-widmo wygląda jak suchy liść i jest mniejsza. Potrzebuje ciepła, regularnego, lekkiego zraszania i dobrej wentylacji, bo w zaduchu gorzej linieje. Też najchętniej poluje na owady latające.

Zanim kupisz któryś z tych gatunków, upewnij się, że masz stałe źródło latających owadów - własną hodowlę muszek owocowych albo zapas poczwarek much.

Jak wybrać zdrową modliszkę?

Przy odbiorze od hodowcy obejrzyj nimfę w pojemniku, zanim ją zabierzesz:

• Odnóża. Wszystkie sześć na miejscu, proste, bez zgięć po nieudanym linieniu; chwytne odnóża złożone równo.
• Postawa. Modliszka pewnie trzyma się ścianek i siatki, nie leży na dnie i nie przewraca się na bok.
• Odwłok. Pełny, bez ciemnych, miękkich plam i bez zapadnięć.
• Reakcja. Obraca głowę za ruchem palca za szybą - apatyczna nimfa, która nie śledzi ruchu, to zły znak.

Zapytaj, czym była karmiona i kiedy liniała ostatnio. Do domu przewieź ją w małym pojemniku z wentylacją i gałązką, np. z działu faunaria i pojemniki transportowe, chroniąc przed zimnem i słońcem.

Terrarium dla modliszki - wymiary i wentylacja

Zasada orientacyjna: wysokość terrarium co najmniej trzy razy większa niż długość modliszki, szerokość i głębokość - co najmniej dwa razy. Modliszka linieje, wisząc głową w dół, i musi się swobodnie wyprostować. Dorosłej modliszce wielkości 8–10 cm wystarczy terrarium ok. 30 × 30 × 45 cm, np. Exo-Terra Terrarium Pro wysokie XS, którego karta wymienia modliszki wprost. Mniejszym gatunkom i podrostkom wystarczy Exo-Terra Terrarium szklane Nano wysokie, a młodym nimfom - Exo-Terra Faunarium, plastikowy pojemnik z wentylowaną pokrywą. Większy zbiornik nie jest lepszy: w dużym modliszka trudniej znajduje owady.

W środku potrzebujesz:

• siatki u góry - modliszka chodzi po niej i na niej linieje; szklany sufit jest za śliski,
• cienkich gałązek ustawionych po skosie od dna do siatki i kilku sztucznych liści,
• 2–3 cm podłoża trzymającego wilgoć - włókno kokosowe albo humus, np. z działu podłoża dla pająków i owadów.

Wentylacja jest ważniejsza niż wilgotność: w zaduchu szybko pojawia się pleśń, a modliszka gorzej linieje. Terrarium z siatką w dachu i otworami z przodu zapewnia przepływ powietrza. Inne zbiorniki znajdziesz w dziale terraria dla pająków i owadów.

Temperatura i wilgotność - jak je utrzymać?

Popularne gatunki dobrze czują się w orientacyjnie 22–28°C za dnia, nocą kilka stopni mniej, i przy wilgotności ok. 50–70%. W ciepłym mieszkaniu zwykle nie trzeba dogrzewania. Gdy w pokoju jest chłodniej, źródło ciepła montuje się z boku albo nad siatką, zawsze z termostatem i tak, żeby modliszka nie mogła go dotknąć.

Raz dziennie albo co drugi dzień lekko zroś jedną ściankę i gałązki, np. Trixie Spray do terrarium. Modliszka pije krople z liści i szyby - miseczka z wodą jest zbędna, a małe nimfy mogą się w niej utopić. Warunki sprawdzisz miernikiem, np. Trixie Termometr i wilgotnościomierz analogowy. Jak dobrać wilgotność i nie przesadzić ze zraszaniem, opisuje poradnik wilgotność w terrarium.

Czym karmić modliszkę?

Modliszka je wyłącznie żywe owady - atak wyzwala ruch, więc suszone owady i pokarmy z puszki się nie sprawdzą. Rozmiar ofiary dobierasz do wielkości modliszki: ma to być owad mniejszy od niej, który nie wyrwie się z chwytu.

• małe nimfy - muszki owocowe (nielotne odmiany łatwiej podać),
• podrostki - większe muszki, małe muchy, młode świerszcze,
• dorosłe - muchy, świerszcze, małe karaczany, młoda szarańcza.

Młode nimfy karmi się orientacyjnie co 1–2 dni, dorosłe co 2–4 dni po 1–2 owady - dorosła samica z wyraźnie grubym odwłokiem je mniej. Owady przed podaniem dokarmiaj warzywami, wtedy modliszka dostaje pełnowartościowy posiłek; jak trzymać świerszcze i muszki w domu, opisuje poradnik owady karmowe w domu.

Linienie modliszki - czego nie robić

Modliszka rośnie, zrzucając pancerzyk - zanim dorośnie, linieje kilka razy. Przed linieniem przestaje jeść i nieruchomieje, potem zawisa głową w dół pod siatką i wysuwa się z wylinki. Ostatnie linienie daje dorosłego owada ze skrzydłami; po nim modliszka już nie rośnie.

1. Nie dotykaj i nie przenoś. Wisząca modliszka nie może spaść - upadek w trakcie linienia kończy się zwykle wykrzywionymi odnóżami.
2. Wyjmij owady karmowe. W czasie linienia modliszka nie broni się.
3. Nie zraszaj jej bezpośrednio. Zroś ściankę obok, żeby w terrarium nie było sucho.
4. Nie karm od razu. Pierwszy posiłek podaj orientacyjnie po dobie, gdy pancerzyk stwardnieje.

Najczęstszą przyczyną nieudanego linienia jest za niskie terrarium, brak siatki, za sucho albo za duszno.

Ile żyje modliszka?

Krótko. Popularne gatunki żyją zwykle ok. 8–12 miesięcy od wyklucia, z czego dorosłe życie to kilka miesięcy; samce dojrzewają szybciej i żyją krócej niż samice. To ważna informacja przy zakupie z dzieckiem - modliszka nie jest zwierzęciem na lata, a jej śmierć po kilku miesiącach dorosłości to naturalny koniec życia.

Czy modliszka gryzie i czy nadaje się dla dziecka?

Modliszka nie jest jadowita. Duża potrafi uszczypnąć kolcami odnóży albo skubnąć szczękami, co jest odczuwalne, ale niegroźne. Możesz pozwolić jej spokojnie wejść na dłoń - nigdy nie chwytaj jej za odnóża ani skrzydła. Dla dziecka to dobre zwierzę do obserwacji pod okiem dorosłego: karmienie, linienie i porządki w terrarium robi dorosły, a dziecko obserwuje i prowadzi dziennik. Podobnie spokojne bezkręgowce na start z dzieckiem opisuje poradnik patyczaki i ślimaki afrykańskie. Co je patyczak i jak go trzymać, opisuje karta patyczaki. Cały wybór sprzętu dla owadów znajdziesz w dziale terrarystyka - pająki i owady.

Modliszka - co zapamiętać

• Modliszka zwyczajna w Polsce jest pod ochroną - w domu trzymamy tylko gatunki egzotyczne z hodowli.
• Każda modliszka mieszka sama, w terrarium o wysokości co najmniej trzech długości jej ciała, z siatką u góry.
• Je tylko żywe owady; niezjedzone wyjmuj, szczególnie przed linieniem.
• Orientacyjnie 22–28°C, wilgotność ok. 50–70% i dobra wentylacja.
• Żyje zwykle niecały rok - to zwierzę na krótko, nie na lata.

Następny krok: zanim kupisz nimfę, przygotuj pojemnik z siatką i znajdź stałe źródło żywych muszek owocowych - bez nich młoda modliszka nie przeżyje pierwszych tygodni.