Patyczaki w domu - co jedzą, terrarium i hodowla z dzieckiem

Patyczak - co to za owad?

Patyczak to roślinożerny owad, który maskuje się jako gałązka. W domach najczęściej żyje patyczak indyjski (Carausius morosus): spokojny, aktywny głównie wieczorem i nocą, łatwy w utrzymaniu. Dorosła samica ma ok. 8–10 cm, a patyczak żyje zwykle kilka–kilkanaście miesięcy. Samice tego gatunku składają jaja bez udziału samców, więc z kilku owadów po kilku miesiącach robi się kilkadziesiąt.

Patyczak nie gryzie, nie parzy i nie potrzebuje lampy ani grzania - dlatego jest jednym z najlepszych zwierząt na start z dzieckiem. Jak wypada w porównaniu ze ślimakiem afrykańskim, opisuje poradnik patyczaki i ślimaki afrykańskie - bezkręgowce na start z dzieckiem.

Co jedzą patyczaki? Lista roślin

Patyczak indyjski je świeże liście - najczęściej jeżyny, którą łatwo znaleźć także zimą, a poza tym maliny, róży, leszczyny czy dębu. Owad nie potrzebuje karmy z puszki ani suplementów; wodę pije w postaci kropli z liści po zraszaniu.

Roślina	Kiedy łatwo ją zebrać	Uwagi
Jeżyna	cały rok - liście zostają zielone także zimą	podstawa diety, chętnie jedzona przez większość gatunków
Malina	wiosna–jesień	dobra zmiana, zimą zrzuca liście
Róża (także dzika)	wiosna–jesień	tylko z ogrodów, w których nie pryska się środków ochrony roślin
Leszczyna	wiosna–jesień	liście miękkie, chętnie zjadane przez młode
Dąb	wiosna–jesień	liście twardsze, raczej dla starszych owadów

Zbieraj gałązki z dala od dróg i pól, z miejsc, gdzie nikt nie pryskał roślin, i opłucz je wodą. Nie podawaj roślin doniczkowych ani ozdobnych, których nie znasz - mogły być pryskane w szklarni.

Co jedzą patyczaki zimą?

Zimą podstawą jest jeżyna - jej liście zostają zielone, więc znajdziesz je w lesie, na skraju parku czy w zaroślach nawet pod śniegiem. Wybieraj liście jędrne, bez brązowych plam. Gałązki zebrane w mróz przynieś do domu i odczekaj, aż się ogrzeją, zanim włożysz je do terrarium - zimne krople na liściach nie są dla owadów dobre.

Zapas gałązek w słoiku z wodą w chłodnym miejscu wystarcza na kilka dni. Jeśli w okolicy nie ma jeżyny, zapytaj w zaprzyjaźnionym ogrodzie albo u innego hodowcy - zanim kupisz patyczaki, upewnij się, że masz pewne źródło liści na cały rok.

Jak podawać liście patyczakom - krok po kroku

1. Wstaw gałązki do słoika z wodą. Dzięki temu liście dłużej są świeże.
2. Zatkaj otwór watą albo folią. Patyczaki toną nawet w małym naczyniu - woda ma być dostępna tylko dla gałązek.
3. Zraszaj liście raz dziennie. Lekko, tak żeby na liściach zostały krople, z których owady piją - np. sprayem do terrarium Trixie; inne zraszacze są w dziale zraszanie i nawilżanie terrarium.
4. Wymieniaj liście, zanim zwiędną. Zwykle co kilka dni; nowe gałązki stawiaj obok starych, żeby owady same na nie przeszły.
5. Usuwaj suche resztki i odchody. Zwiędłe liście na dnie szybko pleśnieją.

Terrarium dla patyczaków - wysokie i przewiewne

Patyczaki linieją, zwisając głową w dół z gałązki, więc potrzebują wysokości: orientacyjnie wysokość co najmniej ok. 3 razy długość dorosłego owada. Ściany ma pokrywać siatka albo terrarium musi mieć dobrą wentylację - w zaduchu na liściach pojawia się pleśń.

• Dla kilku patyczaków indyjskich wystarczy terrarium Exo-Terra Nano wysokie, a dla większej grupy - terrarium Exo-Terra Pro XS wysokie z regulowaną wentylacją. Inne zbiorniki są w dziale terraria dla owadów.
• Dno: ręcznik papierowy albo cienka warstwa podłoża kokosowego - łatwo wymienić i zebrać jaja.
• Temperatura: ok. 20–25°C, czyli zwykła temperatura pokojowa. Lampa nie jest potrzebna, a słońce na szybie przegrzewa terrarium.
• Wilgotność: umiarkowana - wystarczy codzienne zraszanie; podgląd daje prosty wilgotnościomierz Trixie. Szyby nie powinny stale ociekać wodą. Więcej o zraszaniu i pleśni piszemy w tekście wilgotność w terrarium.

Ile patyczaków w jednym terrarium?

Patyczaki nie potrzebują towarzystwa, ale też dobrze znoszą grupę - liczy się miejsce na gałązkach. Owady nie mogą wisieć jeden na drugim, a każdy musi mieć dostęp do świeżych liści i przestrzeń do linienia głową w dół. W praktyce zaczyna się od kilku owadów w małym, wysokim terrarium, a gdy hodowla się rozrasta, nadmiar młodych przenosi się do drugiego zbiornika albo oddaje innym hodowcom. Zbyt gęsta hodowla to więcej odchodów, szybciej pleśniejące dno i owady, które przy linieniu wzajemnie sobie przeszkadzają. Jak często sprzątać terrarium i co robić przy każdym sprzątaniu, opisuje poradnik jak często sprzątać klatkę i terrarium.

Patyczaków nie trzyma się razem z innymi zwierzętami: modliszka czy pająk potraktują je jak pokarm, a ślimak zje im liście i zabrudzi gałązki. Każdy gatunek ma swoje terrarium. Przegląd zwierząt terrarystycznych na start daje poradnik terrarystyka dla początkujących.

Linienie patyczaka - jak mu nie przeszkodzić?

Młody patyczak rośnie, zrzucając skórę - linieje kilka razy, zanim stanie się dorosły. Zwisa wtedy głową w dół z gałązki albo pokrywy i powoli wychodzi ze starej wylinki. W tym czasie nie dotykaj go, nie przestawiaj terrarium i nie zraszaj bezpośrednio owada. Wylinkę patyczak często zjada.

W razie zagrożenia patyczak potrafi odrzucić odnóże. U młodych odrasta ono przy kolejnych linieniach, u dorosłych już nie - dlatego owad przejmuje się na dłoń, pozwalając mu wejść samemu, nigdy ciągnąc za odnóża.

Hodowla patyczaków z dzieckiem - podział obowiązków

Patyczaki dobrze uczą dziecko obserwacji i regularności, ale za ich opiekę odpowiada dorosły. Sprawdza się prosty podział:

• dziecko codziennie - zraszanie liści, sprawdzenie, czy jest co jeść, krótki zapis w zeszycie obserwacji;
• dziecko z dorosłym co kilka dni - wymiana gałązek i usunięcie suchych resztek;
• dorosły raz w tygodniu - przegląd dna pod kątem jaj i pleśni, kontrola temperatury.

Po każdym kontakcie z owadami i terrarium myj ręce. Niektóre egzotyczne gatunki patyczaków bronią się wydzieliną drażniącą oczy - na start z dzieckiem wybierz spokojnego patyczaka indyjskiego. Jak dobrać zwierzę do wieku dziecka i trybu życia rodziny, opisuje poradnik jakie małe zwierzę dla dziecka.

Jaja patyczaków - co z nimi zrobić?

Samice patyczaka indyjskiego składają drobne, twarde jaja przypominające nasiona, które spadają na dno terrarium. Młode wykluwają się zwykle po kilku miesiącach. Część jaj możesz odłożyć do osobnego pojemnika, np. faunarium Exo-Terra z wilgotnym ręcznikiem papierowym, żeby dziecko zobaczyło wylęg.

Przy kilku samicach jaj szybko jest za dużo. Nigdy nie wysypuj żywych jaj na kompost, do ogrodu ani do kosza na śmieci - jaja przed wyrzuceniem zamraża się na kilka dni. Nadmiarowe młode lepiej oddać innemu hodowcy niż wypuszczać: nawet gatunek, który w naszym klimacie zwykle nie przeżywa zimy, nie powinien trafić do przyrody.

Inne gatunki patyczaków - dla kogo?

Poza patyczakiem indyjskim hodowcy trzymają też gatunki większe i bardziej wymagające, np. straszyka australijskiego (Extatosoma tiaratum) czy liśćce (Phyllium), które wyglądają jak żywy liść. Potrzebują one innej temperatury i wilgotności, a część z nich szybko pleśnieje w źle wentylowanym terrarium - to zwierzęta na drugi krok, nie na start. Jeśli dziecko woli obserwować drapieżnika, przeczytaj o modliszce, a jeśli myślisz już o gadzie, porównanie gatunków daje tekst jaszczurki domowe.

Co jedzą patyczaki i jak je trzymać - co zapamiętać

• Patyczaki jedzą świeże liście, najczęściej jeżyny - także zimą; do tego malina, róża, leszczyna, dąb.
• Gałązki w słoiku z wodą zatkanym watą, zraszanie raz dziennie, wymiana liści co kilka dni.
• Terrarium wysokie i przewiewne (wysokość co najmniej ok. 3 razy długość dorosłego owada), temperatura pokojowa, bez lampy.
• W czasie linienia nie dotykaj owada; jaja przed wyrzuceniem zamrażaj.

Następny krok: zanim przyniesiesz patyczaki, sprawdź, gdzie w okolicy rośnie jeżyna, i przygotuj wysokie terrarium ze słoikiem na gałązki.