Nosework - jak zacząć sport węchowy z psem w domu i na łące

Nosework - co to jest i czym różni się od spaceru węchowego?

Nosework to sport węchowy, w którym pies szuka ukrytego zapachu docelowego i pokazuje opiekunowi, gdzie go znalazł. Na początku szuka przysmaku, później konkretnego zapachu - najczęściej kropli olejku na waciku schowanego w pojemniczku. Opiekun nie wie albo udaje, że nie wie, gdzie jest ukrycie: prowadzi psa, czyta jego zachowanie i nagradza znalezisko.

Na zawodach pies przeszukuje cztery rodzaje miejsc: pojemniki (kartony, walizki), pomieszczenia, samochody i teren na zewnątrz. Liczy się trafność wskazania i czas. Do tego nie potrzeba wyjątkowego psa - nosework to jeden z najbardziej dostępnych psich sportów.

Od zabawy nosem różni go cel. Na spacerze węchowym pies wącha to, co sam wybierze, a mata węchowa i rozsypanka (opisane w poradniku sposoby na nudę w domu) to jedzenie zdobywane nosem. W nosework pies szuka jednego, określonego zapachu - i uczy się pracować z Tobą.

Dla jakiego psa jest nosework?

Dla prawie każdego. Praca nosem męczy psa bardziej niż bieg, a nie obciąża stawów, dlatego nosework sprawdza się tam, gdzie agility i inne szybkie sporty odpadają:

• senior i pies z ograniczeniami ruchowymi (zakres ruchu zawsze potwierdź z lekarzem),
• pies krótkopyski - psy krótkopyskie (mopsy, buldogi francuskie i angielskie) przegrzewają się i męczą szybciej niż inne - dla nich lepsze są spokojne dyscypliny i krótkie sesje w chłodnej porze dnia.
• pies lękliwy albo reaktywny - na zajęciach pracuje sam, w swoim tempie, a sukcesy budują pewność siebie; jeśli Twój pies reaguje na inne psy, przeczytaj też poradnik pies szczeka na inne psy na spacerze,
• szczeniak - krótkie, łatwe szukanie przysmaku w kartonach to świetna zabawa od pierwszych tygodni w domu.

Nosework przydaje się też w gorszych tygodniach: gdy pies dochodzi do siebie po zabiegu i lekarz zaleca ograniczony ruch, gdy za oknem upał albo ulewa, gdy opiekun jest chory i nie da rady na długi spacer. Kilka minut szukania w mieszkaniu nie zastąpi ruchu na świeżym powietrzu, ale pozwala psu się zmęczyć i wyciszyć bez biegania. Zakres aktywności po zabiegu zawsze ustala lekarz.

Nosework w domu - pierwsze ćwiczenia z kartonami

Pierwsze ćwiczenie to szukanie przysmaku w kartonach. Potrzebujesz kilku pustych pudełek i garści ulubionych przysmaków psa.

1. Rozstaw kartony. 6–10 pustych pudeł na podłodze, w luźnym kole albo rzędzie, z otwartymi wiekami.
2. Schowaj przysmak w jednym. Pies czeka w drugim pokoju albo przy kimś z domowników - nie widzi, gdzie chowasz.
3. Wypuść psa i milcz. Nie podpowiadaj i nie wskazuj ręką. Pies ma odkryć, że nos prowadzi do nagrody.
4. Nagradzaj przy źródle. Gdy pies znajdzie przysmak, dorzuć drugi i trzeci prosto do tego samego kartonu - uczysz go, że opłaca się zostać przy znalezisku.
5. Utrudniaj stopniowo. Więcej kartonów, ukrycie w zamkniętym pudełku, kartony ustawione na sobie, potem w innym pokoju.
6. Kończ, gdy pies jeszcze chce. 3–5 prób szukania i koniec - zapał jest ważniejszy niż liczba powtórzeń.

Zapach docelowy - jak przejść od przysmaku do olejku?

Gdy pies pewnie szuka przysmaku, wprowadzasz zapach docelowy. W nosework najczęściej używa się olejku z brzozy, a na wyższych poziomach także anyżowego i goździkowego. Przez pierwsze tygodnie zapach leży w kartonie razem z przysmakiem, aż pies zacznie szukać właśnie jego. Potem przysmak znika z kryjówki, a nagroda przychodzi od Ciebie, w chwili znalezienia.

Wskazanie - jak pies mówi „znalazłem”?

Wskazanie to zachowanie, którym pies pokazuje źródło zapachu: zatrzymuje nos przy kryjówce, siada, kładzie się albo wpatruje w nią. Nie musisz go uczyć na komendę - na początku wystarczy, że pies zostaje przy źródle choć sekundę dłużej. Nagradzaj zawsze tam, przy nosie psa, a nie po przywołaniu do siebie.

Najczęstszy błąd to podpowiadanie. Gdy pies szuka, stój spokojnie, oddychaj i patrz na psa, nie na kryjówkę - pies świetnie czyta spojrzenie i ruch ręki, a wtedy szuka Ciebie zamiast zapachu.

Nosework na zewnątrz - łąka, park i samochód

Kiedy pies pewnie znajduje zapach w domu, przenieś ćwiczenia na zewnątrz: kryjówka przy ławce, w trawie, przy kole roweru albo samochodu. Na zewnątrz zapach niesie wiatr, więc pies może wywęszyć go z daleka i krążyć, zanim trafi do źródła - daj mu czas.

Samochód to osobne zadanie: kryjówkę chowasz przy kole, pod zderzakiem albo przy klamce, zawsze na zewnątrz auta i na wysokości, do której pies sięga bez wskakiwania. Ćwicz na parkingu bez ruchu, przy wyłączonym silniku, a gorące latem karoserie i rury wydechowe omijaj.

W terenie pies pracuje w szelkach, na luźnej lince - nigdy na obroży, bo szarpnięcie przy szyi przerywa koncentrację. Jak trzymać długą linkę, żeby się nie plątała, opisuje poradnik linka treningowa dla psa. Wielu opiekunów zakłada psu do pracy te same szelki dla psa - po kilku treningach same szelki stają się sygnałem „teraz szukamy”.

Co przyda się do nosework?

• Nagrody pod ręką: zawieszana torebka treningowa Trixie - więcej modeli w dziale saszetka na przysmaki dla psa.
• Linka i szelki do pracy w terenie: linka treningowa Trixie i wygodne szelki Trixie Comfort Soft Touring.
• Rozgrzewka dla nosa: mata węchowa Trixie Sniffing Carpet - dobra na rozbudzenie przed treningiem albo na deszczowy dzień; inne zabawki węchowe są w dziale zabawki na inteligencję.
• Z domu: kartony, walizki, pudełka po butach, waciki, pęseta i kilka małych, metalowych pojemniczków z otworami.

Najczęstsze błędy w nosework

• Za trudno, za szybko. Pies, który kilka razy z rzędu nie znajduje kryjówki, traci ochotę. Wróć do łatwiejszego etapu.
• Nagroda daleko od źródła. Przysmak podany po przywołaniu uczy psa przybiegać do Ciebie, a nie zostawać przy znalezisku.
• Zapach wszędzie. Olejek na palcach, kartonach i podłodze myli psa - wacik przenoś pęsetą i przechowuj pojemniczki osobno.
• Te same kryjówki. Pies szybko zapamiętuje ulubione miejsca opiekuna. Zmieniaj pokoje, wysokość i liczbę pudeł.
• Zbyt długie sesje. Zmęczony nos pracuje gorzej - lepsze trzy krótkie próby niż dziesięć słabych.

Jak wyglądają zawody nosework?

Na zawodach pies z opiekunem wchodzi do wyznaczonego miejsca - sali z pojemnikami, pomieszczenia, parkingu z kilkoma autami albo kawałka terenu - i ma określony czas na znalezienie ukrytych zapachów. Opiekun zgłasza sędziemu, że pies wskazuje kryjówkę, a sędzia potwierdza albo nie. Liczy się trafność, czas i brak błędnych zgłoszeń.

Zespoły zaczynają od najniższej klasy z jednym zapachem i łatwymi kryjówkami, a kolejne klasy dokładają zapachy, więcej kryjówek i trudniejsze miejsca. Zanim zgłosisz psa, przyjdź na zawody jako widz - zobaczysz, jak przebiega dzień i ile przerw potrzebuje pies między przeszukaniami.

Ile trenować nosework?

Wystarczą 2–3 krótkie sesje w tygodniu, po kilka prób szukania. Po treningu pies jest wyraźnie zmęczony i chętnie śpi - to normalne, bo praca nosem angażuje całą głowę. Jeśli chcesz pójść dalej, poszukaj szkoły psiej z zajęciami nosework: instruktor pomoże wprowadzić kolejne zapachy, przeszukiwanie auta i pomieszczeń oraz przygotuje do zawodów.

Nosework - co zapamiętać

• Nosework to szukanie jednego, określonego zapachu i wskazanie go opiekunowi.
• Zaczynasz od przysmaku w kartonach, potem łączysz go z zapachem docelowym na waciku.
• Olejek tylko na waciku w zamkniętym pojemniczku - pies wącha, nie liże.
• Nagradzaj przy źródle zapachu i nie podpowiadaj wzrokiem ani ręką.
• To sport dla prawie każdego psa: seniora, lękliwego, krótkopyskiego i szczeniaka.

Następny krok: dziś wieczorem rozstaw sześć kartonów i schowaj przysmak w jednym - pierwsza sesja zajmie Wam pięć minut.