Jak chronić konia przed muchami, gzami i meszkami — repelenty, derki siatkowe i maski

Jak chronić konia przed owadami?

Konia najskuteczniej chroni się przed owadami kilkoma sposobami naraz: osłonami (derka siatkowa, maska, nauszniki), mądrym planem wypasu, porządkiem w stajni i — jako uzupełnieniem — repelentem stosowanym zgodnie z etykietą. Żaden pojedynczy środek nie działa na wszystkie owady przez cały dzień. Ten artykuł jest częścią kompletnego poradnika opieki nad koniem.

Owady to dla konia nie tylko dyskomfort. Ukąszenia swędzą i bolą, koń odgania się, tupie i kopie w brzuch, gorzej je i trudniej się na nim jeździ. U części koni ukąszenia wywołują alergię, a niektóre owady przenoszą choroby albo składają jaja pasożytów.

Jakie owady atakują konie?

Owad	Kiedy najaktywniejszy	Co robi koniowi
Muchy (domowa, stajenna)	w dzień, przy stajni i oborniku	siadają na oczach, ranach i nozdrzach; mucha stajenna boleśnie kłuje, głównie nogi
Bąki (ślepaki)	w upalne, słoneczne dni, w pobliżu lasu i wody	duże, bardzo bolesne ukąszenia, krwawiące ślady; konie wpadają w panikę
Gzy końskie	późne lato	przyklejają jaja do sierści; koń zlizuje larwy, które rozwijają się w żołądku
Meszki	wiosna i lato, blisko płynącej wody	kłują wewnątrz uszu, na brzuchu i między nogami
Kuczmany (drobne muchówki)	o świcie i o zmierzchu, przy bezwietrznej pogodzie	główna przyczyna letniej egzemy — alergii na ukąszenia
Komary	wieczorem i nocą, przy wodzie	swędzące ukąszenia, mogą przenosić choroby

Kuczmany są tak małe, że wiele osób nazywa je po prostu meszkami. Różnica ma znaczenie: kuczmany atakują głównie o świcie i o zmierzchu, więc to wtedy koń z alergią powinien być osłonięty albo w stajni.

Derka siatkowa, maska i nauszniki — co daje każda osłona?

Osłony działają mechanicznie: owad nie dociera do skóry. To podstawa ochrony, zwłaszcza dla koni wrażliwych.

• Derka siatkowa (przeciw owadom) — lekka, przewiewna siatka na tułów, często z osłoną szyi i brzucha. Dla koni z alergią na ukąszenia szuka się modeli z kapturem i szerokim pasem brzusznym. Musi dobrze leżeć: za ciasna obciera łopatki, za luźna przesuwa się i plącze. Derki będą w dziale derki dla konia. Jak zmierzyć konia do derki — także siatkowej — opisuje poradnik jak zmierzyć konia do derki.
• Maska przeciw owadom — siatka na oczy i głowę, z osłoną uszu albo bez, czasem z osłoną chrap. Chroni oczy przed muchami, które siadają w kącikach i drażnią spojówki. Koń widzi przez siatkę.
• Nauszniki — dzianinowe osłony uszu zakładane pod ogłowie przy jeździe. Chronią przed meszkami i muchami, które wchodzą do uszu i sprawiają, że koń potrząsa głową. Będą w dziale nauszniki dla konia.
• Frędzle na czoło lub na naczółek — prosty sposób na odganianie much od oczu przy jeździe.

Repelent dla konia — jak stosować środek na muchy?

Repelent dla konia to środek, który zniechęca owady do siadania na skórze. Środki na muchy i inne owady dla zwierząt to w większości produkty biobójcze (biocydy) — mają na etykiecie zasady stosowania, częstotliwość i ograniczenia, których trzeba się trzymać.

• Tylko środki przeznaczone dla koni. Środki dla psów, kotów albo dla ludzi mogą być dla konia nieodpowiednie.
• Próba na małym fragmencie skóry. Przed pierwszym użyciem nałóż odrobinę w jednym miejscu i odczekaj dobę.
• Omijaj oczy, chrapy i błony śluzowe. Na głowę nakładaj środek na szmatkę albo rękawicę, nie spryskuj pyska.
• Przyzwyczajaj do spryskiwacza. Wiele koni boi się syku sprayu. Zacznij od wody i nagradzaj spokój.
• Czas działania jest ograniczony. Pot, deszcz i kąpiel zmywają środek. Ile wytrzymuje i jak często wolno go nakładać — mówi etykieta.
• Koń jako zwierzę „rzeźne” w paszporcie. Jeśli Twój koń nie ma wpisanego wyłączenia z łańcucha żywnościowego, zapytaj lekarza weterynarii, jakie środki wolno u niego stosować.

Środki przeciw owadom będą w dziale ochrona przeciw owadom dla konia (dział w przygotowaniu). Repelent uzupełnia osłony i porządek w stajni — nie zastąpi ich.

Jak ograniczyć owady w stajni i na pastwisku — krok po kroku

1. Codziennie usuwaj obornik. Z boksów i padoków. Muchy rozmnażają się w oborniku i mokrej ściółce — mniej obornika to mniej much.
2. Pryzmę obornika trzymaj z dala od stajni. Najlepiej po stronie, z której rzadziej wieje wiatr w stronę koni.
3. Osusz teren. Kałuże, zapchane rynny, stare opony i wiadra z deszczówką to wylęgarnie komarów.
4. Zapewnij cień i ruch powietrza. Drzewa, wiata na pastwisku, wentylator w stajni. Owady słabiej radzą sobie przy wietrze.
5. Dopasuj godziny wypasu. Przy bąkach i muchach koń lepiej znosi pastwisko nocą lub wcześnie rano, w stajni spędza upalne południe. Koń z alergią na kuczmany odwrotnie — o świcie i o zmierzchu powinien być osłonięty albo w stajni.
6. Siatki w oknach stajni. Drobna siatka w oknach boksów ogranicza latające owady w środku.
7. Pułapki na muchy. Lepy i pułapki wieszaj poza zasięgiem koni, z dala od miejsc, gdzie koń może się o nie otrzeć.

Jak chronić konia przed owadami przy jeździe?

W czasie jazdy koń nie ma na sobie derki ani maski, a jeździec nie zawsze może zareagować, gdy bąk usiądzie na zadzie. Kilka prostych zasad zmniejsza ryzyko, że koń spłoszy się albo zacznie potrząsać głową:

• Jeźdź w chłodniejszych godzinach. Wczesny ranek i wieczór przed zmierzchem to zwykle mniej bąków i much niż upalne południe.
• Omijaj miejsca, gdzie owadów jest najwięcej. Brzegi lasu, rowy z wodą i podmokłe łąki w upalny dzień to teren bąków i meszek.
• Nauszniki i frędzle. Chronią uszy i oczy tam, gdzie repelentu nie nałożysz.
• Repelent przed wyjazdem, nie w trakcie. Nałóż go zgodnie z etykietą na nogi, brzuch i szyję jeszcze w stajni, z dala od siodła i ogłowia.
• Po powrocie. Spłucz pot, bo przyciąga muchy, i przejrzyj konia — ślady ukąszeń najlepiej widać zaraz po jeździe. Koń, który mocno się poci, traci sól — o lizawce i elektrolitach piszemy w poradniku lizawka dla konia.

Gzy u konia — co zrobić z żółtymi jajami na sierści?

Pod koniec lata na przednich nogach, łopatkach i pod brzuchem konia mogą pojawić się drobne, żółte kropeczki przyklejone do włosów — to jaja gzów. Koń, liżąc i drapiąc się zębami, przenosi larwy do pyska, skąd trafiają do żołądka.

• Usuwaj jaja regularnie. Służy do tego specjalny nożyk albo kamień do zdrapywania jaj gzów; zwykła szczotka ich nie zbierze.
• Zbieraj, nie rozrzucaj. Zdrapane jaja nie powinny zostać na ściółce w zasięgu konia.
• Larwy w żołądku to temat dla lekarza. O tym, czy i kiedy koń wymaga leczenia przeciwpasożytniczego, decyduje lekarz weterynarii — opisujemy to w poradniku odrobaczanie konia.

Kiedy ukąszenia owadów to problem zdrowotny?

Pojedyncze bąble po ukąszeniu zwykle znikają same. Niepokojące są zmiany, które się powtarzają albo nasilają. Letnia egzema to alergia na ukąszenia, najczęściej kuczmanów: koń drapie się do krwi, wyciera grzywę i nasadę ogona, ma zgrubiałą, łuszczącą się skórę. Rozpoznanie i leczenie należą do lekarza weterynarii; właściciel może ograniczać kontakt z owadami — szczelna derka, godziny wypasu, stajnia o zmierzchu.

Muchy siadające na oczach mogą też podrażniać spojówki — łzawienie i zaczerwienienie oka to powód do wizyty. Codzienny przegląd skóry przy czyszczeniu opisuje poradnik pielęgnacja konia krok po kroku.

Co zapamiętać

• Ochrona przed owadami to kilka warstw naraz: osłony, porządek, plan wypasu, repelent.
• Derka siatkowa, maska i nauszniki działają mechanicznie — zdejmuj je i sprawdzaj codziennie.
• Repelenty to biocydy: tylko środki dla koni, zawsze zgodnie z etykietą, z omijaniem oczu i chrap.
• Jaja gzów usuwaj nożykiem, a o odrobaczaniu decyduje lekarz.
• Drapanie do krwi, wycieranie grzywy i ogona, opuchnięte oko — do lekarza weterynarii.

Następny krok: przed sezonem (najlepiej w marcu lub kwietniu) sprawdź rozmiar i stan derki siatkowej i maski z zeszłego roku, a w dziale higieny i pielęgnacji konia zaplanuj zakupy na lato.