Jaszczurki domowe - gatunki dla początkujących i czego potrzebują

Jaka jaszczurka domowa na początek?

Najczęściej polecaną jaszczurką domową dla początkujących jest gekon lamparci - niewielki, spokojny, aktywny wieczorem i o najprostszych wymaganiach sprzętowych. Dobrym wyborem są też gekon orzęsiony, który mieszka w wysokim terrarium i je gotowy pokarm owocowy, oraz agama brodata - pod warunkiem, że masz miejsce na terrarium długości ok. 120–150 cm. Wszystkie trzy pochodzą z hodowli, są łagodne i nie wymagają dokumentów CITES.

Każda jaszczurka potrzebuje terrarium z ciepłym i chłodnym końcem, termostatu, kryjówek i owadów oprószanych wapniem, a gatunki dzienne - lampy UVB. To zwierzęta na kilkanaście lat, więc wybór gatunku zacznij od miejsca w mieszkaniu i czasu, który masz codziennie wieczorem.

Jaszczurki domowe - porównanie gatunków w tabeli

Liczby są orientacyjne i dotyczą dorosłych zwierząt. Gatunki z linkiem mają u nas pełne poradniki opieki.

Gatunek	Dla kogo	Długość (orientacyjnie)	Ile żyje	Terrarium	Pokarm	CITES / rejestr
Gekon lamparci	początkujący	ok. 18–25 cm razem z ogonem	zwykle 10–20 lat	niskie, min. ok. 60 × 40 cm podłogi, lepiej 80–90 cm długości	owady	nie
Gekon orzęsiony	początkujący	ok. 20–25 cm razem z ogonem	zwykle 15–20 lat	wysokie, dla dorosłego ok. 45 × 45 × 60 cm	gotowy pokarm owocowy + owady	zwykle nie - sprawdź
Agama brodata	początkujący z miejscem na duże terrarium	ok. 40–55 cm razem z ogonem	zwykle 10–15 lat	min. 120 × 60 × 60 cm, lepiej 150 cm długości i więcej	owady i rośliny	nie
Scynk błękitnojęzyczny	średnio zaawansowani	ok. 45–60 cm	zwykle 15–20 lat	min. ok. 120 × 60 cm podłogi	wszystkożerny: warzywa, owady, trochę białka zwierzęcego	zwykle nie - sprawdź gatunek
Kameleon jemeński	doświadczeni	samce ok. 40–60 cm, samice mniejsze	zwykle 5–8 lat, samice krócej	wysokie, siatkowe, z dużą wentylacją	owady	tak - zał. B, rejestr
Legwan zielony	doświadczeni	dorosły do ok. 1,5–2 m z ogonem	zwykle 15–20 lat i dłużej	wielkości pokoju albo budowane na wymiar	rośliny	tak - zał. B, rejestr

Gekon lamparci - najłatwiejsza jaszczurka domowa

Gekon lamparci żyje przy ziemi, w niskim terrarium, i jest aktywny o zmierzchu, więc wieczorem dobrze go widać. Potrzebuje ciepłego miejsca ok. 30–34 °C przy dnie, chłodnej strony 22–26 °C i wilgotnej kryjówki do linienia. Je owady - świerszcze, karaczany, szarańczę - podawane co 2–3 dni u dorosłego. Po oswojeniu zwykle toleruje krótkie branie na rękę. Ogon to jego magazyn tłuszczu - gruby ogon to znak dobrej kondycji. Przestraszony gekon potrafi go odrzucić; ogon odrasta, ale krótszy i inny z wyglądu, dlatego gekona nigdy nie łapie się ani nie podnosi za ogon.

Gekon orzęsiony - jaszczurka do wysokiego terrarium

Gekon orzęsiony ma charakterystyczne „rzęsy” nad oczami i przylgi na palcach, którymi chodzi po szybach. Mieszka wysoko, wśród gałęzi i roślin, w temperaturze pokojowej (ok. 22–26 °C w dzień; powyżej ok. 28 °C łatwo się przegrzewa). Je gotowy pokarm owocowy w proszku, uzupełniany owadami. Młodego gekona można zacząć w terrarium ok. 30 × 30 × 45 cm, np. Exo-Terra Pro XS wysokim.

Agama brodata - jaszczurka dzienna dla osób z miejscem

Agama brodata jest większa (ok. 40–55 cm razem z ogonem), aktywna w dzień i bardzo kontaktowa, ale ma największe wymagania z tej trójki: terrarium min. 120 × 60 × 60 cm, miejsce do wygrzewania 38–42 °C i mocne UVB. Młoda je głównie owady, dorosła - głównie rośliny. Między gekonem a agamą wahasz się najczęściej - porównanie krok po kroku daje poradnik gekon lamparci czy agama brodata.

Jaszczurki dla doświadczonych - scynk, kameleon, legwan, warany

• Scynk błękitnojęzyczny - spokojny, naziemny, wszystkożerny; potrzebuje dużego, szerokiego terrarium i urozmaiconej diety. Dobry drugi krok po gekonie.
• Kameleon jemeński - piękny, ale wrażliwy: potrzebuje wysokiego, przewiewnego terrarium, kropli wody na liściach zamiast miski i spokoju. Nie lubi brania na ręce. Objęty CITES (zał. B) - dokument pochodzenia i rejestr u starosty.
• Legwan zielony - małe, zielone legwany w sklepach dorastają do dorosły do ok. 1,5–2 m z ogonem i potrzebują terrarium wielkości pokoju albo budowane na wymiar. Również CITES (zał. B). To zwierzę dla osób, które wiedzą, jak zapewnić mu przestrzeń na kilkanaście lat.
• Warany - duże i silne; niektóre gatunki (m.in. waran paskowany, waran papuaski i waran wielki) są w wykazie gatunków niebezpiecznych i bez zezwolenia RDOŚ nie wolno ich trzymać. Szczegóły w poradniku gady, których nie wolno trzymać w domu.

Czego potrzebuje każda jaszczurka domowa?

• Terrarium dopasowane do gatunku - niskie i szerokie dla gatunków naziemnych, wysokie dla nadrzewnych. Młodego gekona lamparciego można zacząć w terrarium Exo-Terra Small szerokim (45 × 45 × 45 cm); inne modele są w dziale terraria dla jaszczurek.
• Grzanie z termostatem - mata, lampa albo emiter, zawsze sterowane termostatem; dlaczego to obowiązkowe, wyjaśnia poradnik ogrzewanie terrarium. Do miejsca wygrzewania służy żarówka grzewcza, np. Exo Terra Intense Basking Spot.
• Światło UVB dla gatunków dziennych, np. żarówka Exo Terra Reptile UVB150; jaką lampę wybrać i z jakiej odległości świecić, opisuje oświetlenie UVB w terrarium. Pozostałe lampy i oprawy: ogrzewanie i oświetlenie dla jaszczurek.
• Termometr z sondą przy dnie ciepłej strony, np. termometr cyfrowy z czujnikiem Trixie.
• Wapń do oprószania owadów, np. suplement Exo-Terra z wapniem i witaminą D3; jak często go podawać, opisuje poradnik wapń i witaminy dla gadów.
• Kryjówki po ciepłej i chłodnej stronie oraz płytka miska z wodą.

Pełną listę rzeczy na start i orientacyjne koszty zebraliśmy w poradniku terrarystyka dla początkujących.

Jaszczurka domowa dla dziecka - na co uważać?

Gekon lamparci jest spokojny i dziecko w wieku szkolnym może pomagać przy karmieniu, ale opiekę i kontrolę temperatur prowadzi dorosły. Gady mogą przenosić bakterie Salmonella - po każdym kontakcie z jaszczurką, podłożem i owadami myj ręce mydłem, a dzieci do lat 5 nie powinny mieć z nimi bezpośredniego kontaktu. Jeśli dziecko chce przede wszystkim obserwować i samo wykonywać obowiązki, łatwiejszym startem są patyczaki, a dla miłośników wody - aksolotl.

Jaszczurki z ogrodu i przepisy

Wszystkie rodzime jaszczurki - jaszczurka zwinka, żyworodna, padalec - są w Polsce pod ochroną. Nie wolno ich łapać ani trzymać w domu, także „na chwilę” dla dziecka. Jaszczurka domowa pochodzi wyłącznie z hodowli. Przy gatunkach objętych CITES (kameleony, legwan zielony) kupujesz zwierzę z dokumentem pochodzenia i zgłaszasz je staroście w ciągu 14 dni - opisuje to poradnik rejestracja gada w starostwie i CITES.

Kiedy jaszczurka potrzebuje weterynarza?

Jaszczurki długo ukrywają chorobę, dlatego warto znać kilka sygnałów: jaszczurka przestaje jeść poza okresem linienia czy brumacji, chudnie (u gekona - chudnie ogon), ma zalegającą wylinkę na palcach albo oczach, obrzęknięte łapy, miękką lub krzywą żuchwę, drży albo słabo się porusza. Przyczyny odmowy jedzenia opisuje poradnik gekon lamparci i agama brodata nie jedzą. Kontakt do lekarza od zwierząt egzotycznych znajdź, zanim zwierzę trafi do domu.

Jaszczurka domowa - co zapamiętać

• Na start: gekon lamparci, gekon orzęsiony albo - przy dużym terrarium - agama brodata.
• Kameleon, legwan i warany to zwierzęta dla doświadczonych; część wymaga dokumentów CITES albo jest zakazana.
• Każda jaszczurka potrzebuje grzania z termostatem, kryjówek i wapnia; gatunki dzienne - UVB.
• Rodzimych jaszczurek nie wolno łapać; po kontakcie z gadem myj ręce.

Następny krok: wybierz gatunek z tabeli, zmierz miejsce na terrarium i przeczytaj pełny poradnik opieki o tym gatunku, zanim kupisz sprzęt.