Pies je za szybko — dlaczego to groźne i jak go spowolnić

Dlaczego pies je za szybko?

Łapczywe jedzenie rzadko bierze się z braku wychowania. Zwykle stoi za nim jedna z czterech przyczyn — i od tego, która to jest, zależy, co zadziała.

• Konkurencja w miocie. Szczenięta jedzą przy jednej misce i rywalizują o dostęp: kto je wolniej, ten dostaje mniej. Nawyk „jedz, zanim zabraknie” zostaje potem na lata. O tym okresie mówi poradnik o wyprawce i pierwszych dniach szczeniaka w domu.
• Historia głodu. Psy ze schronisk, znalezione na ulicy albo odebrane z zaniedbania jadły nieregularnie i nie mogły liczyć na kolejny posiłek. Nawet gdy karmisz je punktualnie od roku, tempo jedzenia potrafi się nie zmienić.
• Zbyt rzadkie posiłki. Jeden duży posiłek na dobę oznacza kilkanaście godzin przerwy. Pies dopada miski autentycznie głodny, a głód zawsze przyspiesza jedzenie.
• Nuda. Gdy posiłek jest najciekawszym punktem dnia, pies pochłania go z rozpędu i po chwili znów szuka zajęcia. Sam sprzęt tego nie naprawi — zmienić trzeba całą dobę psa.

Osobna sytuacja to nagła zmiana: pies, który jadł spokojnie, zaczyna rzucać się na miskę albo odwrotnie — zwalnia i zostawia jedzenie. To nie jest kwestia nawyku i warto ją zgłosić weterynarzowi.

Czy szybkie jedzenie szkodzi psu?

Tak, i to na kilka sposobów jednocześnie. Pies, który połyka kęsy w całości, nabiera razem z nimi dużo powietrza — stąd wzdęty brzuch, odbijanie i gazy po posiłku.

Ulewanie to zwrócenie niestrawionego pokarmu bez wysiłku wymiotnego, zwykle chwilę po jedzeniu — karma wygląda wtedy tak, jak wjechała do przełyku, często w kształcie wałka i bez skurczu brzucha, który towarzyszy wymiotom. Zdarzone raz nie musi nic znaczyć, ale powtarzalne ulewanie po każdym posiłku to sprawa do zbadania, a nie do przeczekania.

Do tego dochodzą trzy rzeczy, które łatwo przeoczyć:

• Ryzyko zadławienia. Duży kęs połknięty w całości może utknąć — zwłaszcza u psów, które jedzą z podskoku i wyrywają jedzenie z ręki.
• Brak poczucia sytości. Porcja zjedzona w kilkanaście sekund nie daje psu wrażenia, że jadł. Efekt: prosi zaraz po posiłku, a opiekun dokłada — dlaczego to zła droga, tłumaczy poradnik o ocenie kondycji i masy ciała psa.
• Dyskomfort. Pełny, napięty żołądek bywa po prostu nieprzyjemny i pies chodzi po posiłku rozdrażniony, zamiast się położyć.

Rozszerzenie i skręt żołądka — dlaczego to stan nagły?

Rozszerzenie i skręt żołądka (skrótowo GDV) to nagłe wypełnienie żołądka gazem połączone z jego obrotem wokół własnej osi. Zawartość i gazy nie mają wtedy którędy ujść, a rosnące ciśnienie zaciska naczynia krwionośne. To stan bezpośrednio zagrażający życiu, leczony operacyjnie — nie „przejdzie samo” i nie da się mu pomóc w domu.

Zagrożone są przede wszystkim duże psy o głębokiej i wąskiej klatce piersiowej. Szybkie jedzenie i połykanie powietrza wymienia się wśród czynników ryzyka — obok jednego dużego posiłku na dobę i intensywnego wysiłku tuż po jedzeniu. Nie znaczy to, że każdy łapczywy pies zachoruje; znaczy, że u psa dużej rasy spowolnienie posiłku ma wagę większą niż wygoda sprzątania.

Jak dobrać miskę spowalniającą dla psa?

Miska spowalniająca to miska z wypustkami albo labiryntem na dnie: przegrody rozbijają porcję na małe kieszenie, więc pies musi wybierać kęsy pojedynczo, zamiast nabierać jedzenie całym pyskiem. Ten sam posiłek zajmuje mu wtedy wielokrotnie więcej czasu, a przy okazji staje się drobnym zadaniem do rozwiązania.

Przy wyborze liczy się kilka rzeczy — w tej kolejności:

1. Dopasuj głębokość rowków do pyska psa. To najważniejszy parametr i najczęściej pomijany. Pies z długim pyskiem sięgnie do wąskich, głębokich kanałów; pies krótkopyski po prostu ich nie dosięgnie i albo się zniechęci, albo zacznie przewracać miskę. Dla krótkich pysków wybieraj płaskie maty i miski z niskimi, szeroko rozstawionymi wypustkami.
2. Sprawdź, czy zmieści się cała porcja. Miska spowalniająca ma mniej użytecznej przestrzeni, niż wygląda — przegrody zajmują sporo dna. Za mała oznacza karmę rozsypaną wokół.
3. Postaw na stabilność. Lekka miska podróżuje po podłodze i kończy pod szafką. Szukaj gumowej podstawy albo ciężkiego materiału, na przykład ceramiki.
4. Dobierz do rodzaju karmy. Do mokrej karmy wygodniejsze są płaskie maty z rowkami — łatwiej je domyć niż wysoki labirynt, w którym resztki zostają na dnie kanałów.
5. Wprowadzaj stopniowo. Pierwsze posiłki mogą psa frustrować, więc zacznij od łagodnego wzoru. Jeśli pies warczy nad jedzeniem albo pilnuje miski, najpierw skonsultuj sprawę ze specjalistą — utrudnianie dostępu do jedzenia może wtedy zaostrzyć problem.

Pamiętaj, że miski i maty spowalniające jedzenie to osobna półka, a nie odmiana zwykłej miski — drugiego naczynia na wodę czy miski podróżnej szukaj wśród misek dla psów.

Mata węchowa i zabawki podające — posiłek jako praca nosem

Drugi sposób to zabranie miski z równania. Mata węchowa to płachta z gęsto naszytymi paskami materiału, w które wsypuje się suchą karmę — pies musi ją wywęszyć i wyciągnąć nosem, kęs po kęsie. Zabawka podająca działa podobnie: karma wypada z niej pojedynczo, gdy pies ją toczy albo przewraca.

Dla łapczywego psa to rozwiązanie dwa w jednym: spowalnia posiłek i jednocześnie zmusza do wysiłku umysłowego, który męczy skuteczniej niż bieganie. Jak układać takie zadania na co dzień i czym zastąpić matę, gdy jej nie masz, opisuje poradnik o sposobach na nudę w domu; gotowe rozwiązania znajdziesz wśród zabawek na inteligencję.

Dwie uwagi praktyczne. Karmę i drobne przysmaki użyte do napełnienia maty odejmuj od dziennej porcji, a nie dokładaj do niej. I zaglądaj do zabawki po każdym użyciu — psu, który zamiast wyjadać zaczyna rozgryzać, zabierz ją i wróć do miski, bo połknięty kawałek plastiku jest gorszym problemem niż szybkie jedzenie.

Ile posiłków dziennie zamiast jednego dużego?

Dorosły pies zwykle dostaje dwa posiłki dziennie i to jest rozsądne minimum. Jeśli pies je łapczywie, podziel tę samą dzienną porcję na trzy mniejsze zamiast dwóch — nie zwiększasz ilości jedzenia, tylko skracasz przerwy między posiłkami.

Efekt jest prosty: krótsza przerwa to mniejszy głód, a mniejszy głód to spokojniejsze podejście do miski. Mniejsza porcja jednorazowa jest przy okazji mniejszym obciążeniem dla żołądka, co ma znaczenie zwłaszcza u dużych psów. Szczenięta jedzą częściej niż psy dorosłe, a przy psie z chorobą przewlekłą albo na diecie weterynaryjnej liczbę i pory posiłków ustal z lekarzem.

Odmierzaj przy tym całą dzienną pulę z góry. Dzielenie „na oko” przy trzech posiłkach rozjeżdża się szybciej niż przy dwóch i po tygodniu nikt w domu nie wie, ile pies naprawdę zjadł.

Jak zapewnić psu spokój przy misce?

Pies, który je w napięciu, je szybciej. Dlatego drugą połową pracy nad tempem jest atmosfera wokół posiłku — i tu zwykle jest najwięcej do poprawienia.

• Karm psy osobno. Przy dwóch psach osobne miejsca to minimum, a najlepiej działają osobne pomieszczenia na czas posiłku. Miski zabieraj, gdy pies skończy — zostawiona na podłodze bywa powodem do pilnowania.
• Nie stój nad psem. Nie głaszcz go przy jedzeniu, nie zaglądaj do miski, nie rób zdjęć z bliska. Dzieciom wytłumacz, że pies przy misce jest „niedostępny” — to również zasada bezpieczeństwa.
• Wybierz spokojne miejsce. Kąt z dala od przejścia, drzwi wejściowych i pralki w trakcie wirowania. Pies, którego coś regularnie płoszy przy misce, uczy się jeść szybko.
• Jeśli w domu jest kot, karm go osobno i wyżej, poza zasięgiem psa. Gdy niepokoi Cię jego masa ciała, opisuje to poradnik o nadwadze u kota.

Czy pies może biegać zaraz po jedzeniu?

Lepiej nie. Wokół posiłku psu służy spokój — bez szarpania, gonitwy po mieszkaniu i intensywnego wysiłku tuż przed jedzeniem i tuż po nim. Pełny żołądek plus ruch to niepotrzebne obciążenie, szczególnie u dużych psów.

Najprościej ustawić dzień tak, żeby posiłek wypadał po spacerze, a nie przed nim, a po jedzeniu pies miał chwilę na odpoczynek. Ile ruchu psu naprawdę potrzeba, rozpisuje poradnik o spacerach i zapotrzebowaniu na ruch.

Czego nie robić, próbując spowolnić psa

Cztery pomysły, które wracają w poradach z sieci i które szkodzą bardziej, niż pomagają:

• Kamienie, piłki i inne przedmioty wrzucone do miski. Najpopularniejsza domowa „miska spowalniająca” i najgorsza: pies może taki przedmiot połknąć razem z karmą albo uszkodzić sobie o niego zęby. Miska z odlanym labiryntem robi to samo bez ryzyka.
• Moczenie karmy „na wszelki wypadek”. Namoczona karma nie spowalnia jedzenia — miękką papkę pies zjada jeszcze szybciej — a w cieple szybko się psuje. Mocz ją wtedy, gdy zaleci to weterynarz, na przykład przy problemach z zębami.
• Straszenie i karcenie przy misce. Krzyk, odganianie, klepnięcie „żeby zwolnił” podnoszą napięcie, a napięcie przyspiesza jedzenie. Efekt dokładnie odwrotny do zamierzonego.
• Rozsypywanie karmy po podłodze na stałe. Jako jednorazowa zabawa — proszę bardzo. Jako codzienna metoda oznacza jedzenie zbierane razem z kurzem i resztkami środków do mycia podłóg.

Co pomaga spowolnić jedzenie — konkretne propozycje

Żaden sprzęt nie zastąpi zmiany rytmu posiłków i spokoju przy misce. Kilka rzeczy realnie ułatwia jednak zadanie i tylko w tej roli mają sens.

• Plastikowa miska spowalniająca łapczywe jedzenie — prosty labirynt z gumową podstawą. Rozsądny pierwszy wybór, gdy sprawdzasz, czy taka miska w ogóle zadziała u Twojego psa.
• Ceramiczna miska spowalniająca jedzenie Trixie — cięższa, więc trudniej ją przesunąć albo przewrócić. Dla psa, który poprzednią przepychał przez pół kuchni, sam ciężar bywa całą różnicą.
• Mata Trixie Slow Feeding z miękkiego TPE — płaska, z niskimi wypustkami, więc sięgnie do niej także pies krótkopyski. Dobra również do mokrej karmy, bo wchodzi w całości pod bieżącą wodę.
• Mata węchowa Trixie Junior Sniffing Carpet — zamienia posiłek w szukanie nosem. Wybieraj ją, gdy oprócz tempa chcesz rozwiązać nudę.
• Zabawka karmiąca Trixie Snack Popper — wydaje karmę pojedynczo, gdy pies ją toczy. Dla psów ruchliwych, które przy nieruchomej macie szybko tracą zainteresowanie.

Co zapamiętać

• Pies je za szybko zwykle z powodu konkurencji w miocie, historii głodu, zbyt rzadkich posiłków albo nudy — nie z niegrzeczności.
• Skutki: połknięte powietrze, wzdęty brzuch, ulewanie po posiłku i brak poczucia sytości.
• U dużych psów o głębokiej klatce piersiowej tempo jedzenia wymienia się wśród czynników ryzyka rozszerzenia i skrętu żołądka, czyli stanu zagrażającego życiu.
• Miskę spowalniającą dobierasz do pyska psa: głębokie kanały dla długich pysków, płaskie maty dla krótkich.
• Mata węchowa i zabawki podające spowalniają posiłek i przy okazji męczą psa umysłowo.
• Tę samą dzienną porcję dziel na więcej posiłków, zamiast podawać jeden duży.
• Nie wrzucaj do miski kamieni ani piłek, nie mocz karmy bez wskazań i nie zabieraj psu miski w trakcie jedzenia.

Następny krok: zmierz stoperem, ile trwa najbliższy posiłek Twojego psa, i zapisz wynik. Będziesz mieć punkt odniesienia, dzięki któremu po tygodniu ocenisz, czy zmiana miski i podział porcji faktycznie coś dały — zamiast zgadywać po wrażeniu.