Koty bez sierści - sfinks, peterbald, donskoj: czym się różnią

Jakie są rasy kotów bez sierści?

Koty bez sierści to rasy, u których z powodu mutacji genetycznej nie wyrasta normalna okrywa - skórę pokrywa najwyżej delikatny meszek. Najbardziej znane są trzy: sfinks kanadyjski, donskoj (nazywany też sfinksem dońskim) i peterbald. Z daleka wyglądają podobnie, ale różnią się budową, pochodzeniem i tym, jak dziedziczy się u nich brak sierści.

Rasa	Pochodzenie	Budowa	Sierść
Kot sfinks (kanadyjski)	Kanada	średnia, muskularna, okrągły brzuszek, dużo fałd skóry	brak albo meszek; kocięta dwojga sfinksów nie mają sierści
Donskoj	Rosja (okolice Rostowa nad Donem)	średnia, mocna, fałdy skóry na głowie i szyi	od całkiem łysej skóry po krótką, szorstką sierść; bywa, że kocię traci ją z wiekiem
Peterbald	Rosja (Petersburg), z krzyżówek donskoja z kotami orientalnymi	bardzo smukła, długie łapy, klinowata głowa, ogromne uszy	od całkiem łysej po krótką sierść jak u zwykłego kota

Kot sfinks - najpopularniejszy kot bez sierści

Sfinks kanadyjski to rasa bez sierści o smukłym, ale umięśnionym ciele, fałdach skóry na czole i szyi, bardzo dużych uszach i oczach w kształcie cytryny. Waży orientacyjnie od 3 do 5 kg. Jego brak sierści dziedziczy się recesywnie - dlatego kocięta dwojga sfinksów rodzą się bez okrywy. To kot bardzo towarzyski i przylepny, który źle znosi długie godziny samotności.

Sfinks ma osobny, szczegółowy poradnik - jak często go kąpać, jak dbać o uszy i fałdy skóry, jak zapewnić mu ciepło - w tekście kot sfinks. Niżej opisujemy pozostałe rasy i to, co łączy wszystkie koty bez sierści.

Peterbald i donskoj - czym różnią się od sfinksa?

U peterbalda i donskoja brak sierści wynika z innego genu niż u sfinksa - dominującego - i bywa różny nawet u kociąt z jednego miotu: jedne są całkiem łyse, inne mają meszek albo krótką, szorstką sierść.

• Donskoj pochodzi z Rosji i jest najstarszą z rosyjskich ras bez sierści. To kot średniej wielkości, mocniej zbudowany niż peterbald, z fałdami skóry na głowie. Kocię donskoja może urodzić się z krótką sierścią i tracić ją stopniowo - jak będzie wyglądał dorosły kot, hodowca ocenia po rodzicach i po tym, jak zmienia się okrywa w pierwszych miesiącach.
• Peterbald powstał w Petersburgu z krzyżówek donskoja z kotami orientalnymi i ma ich budowę: bardzo smukłe ciało, długie łapy i ogon, klinowatą głowę i ogromne uszy. Charakterem też przypomina koty orientalne - jest rozmowny, aktywny i bardzo przywiązany do ludzi. Część peterbaldów ma normalną, krótką sierść.

Inne koty bez sierści - lewkoj, bambino i elf

Obok trzech głównych ras hoduje się kilka nowszych, które łączą brak sierści z innymi nietypowymi cechami. Lewkoj ukraiński to kot bez sierści z uszami zagiętymi do przodu, bambino - kot bez sierści na bardzo krótkich łapach, a elf - kot bez sierści z uszami zawiniętymi do tyłu. To rasy nieliczne i nieuznawane przez większość organizacji felinologicznych.

Zanim się zachwycisz, sprawdź, skąd bierze się wygląd. Zagięte uszy lewkoj odziedziczył po kocie szkockim zwisłouchym, a zagięte uszy kota szkockiego zwisłouchego wynikają z mutacji, która dotyka chrząstek w całym ciele i sprzyja bolesnym zmianom w stawach. Krótkie łapy to z kolei efekt zaburzenia wzrostu kości. Cechy, które utrudniają kotu ruch albo sprzyjają bólowi, nie są „urodą rasy” - wybieraj koty, u których wygląd nie odbywa się kosztem zdrowia.

Jaki charakter mają koty bez sierści?

Sfinks, donskoj i peterbald to zwykle koty bardzo towarzyskie, ciekawskie i przylepne: chodzą krok w krok za domownikami, wchodzą pod kołdrę i dobrze dogadują się z dziećmi i innymi zwierzętami. Są aktywne i inteligentne, szybko uczą się otwierać szafki i aportować. Druga strona tego charakteru: źle znoszą długie godziny samotności, a znudzony kot bez sierści potrafi być bardzo głośny.

To cechy typowe dla rasy, a nie gwarancja - o charakterze konkretnego kota decydują też rodzice, warunki w hodowli i pierwsze tygodnie w nowym domu. Jeśli wybierasz między kilkoma rasami, porównaj je w przeglądzie rasy kotów.

Bez sierści hoduje się też psy - ich rasy, potrzeby skóry i ochronę przed zimnem opisujemy w tekście psy bez sierści; u psów i kotów brak okrywy oznacza podobne obowiązki: kąpiele, ciepło i ochronę przed słońcem.

Pielęgnacja kota bez sierści - co jest wspólne dla wszystkich ras?

Brak sierści nie oznacza braku pielęgnacji, tylko inną pielęgnację. Skóra każdego kota wydziela łój, a u kota bez sierści nie ma go po czym rozprowadzić - dlatego skóra robi się lepka, a w fałdach, między palcami i w uszach zbiera się brązowy osad. Czarne kropki na brodzie to co innego niż osad - to zaskórniki, które opisuje tekst koci trądzik.

• Kąpiele. U wielu kotów co tydzień–dwa, u innych rzadziej - rytm ustalasz po skórze, gdy robi się lepka. Do mycia łagodny szampon dla kotów, np. Beaphar szampon z olejkiem makadamia; wybór kosmetyków w kategorii kąpiel kota.
• Uszy i fałdy. Duże, nieowłosione uszy szybko zbierają ciemną woskowinę - przecieraj widoczną część małżowiny raz w tygodniu, niczego nie wkładając w głąb ucha.
• Ciepło. Kot bez sierści traci ciepło szybciej niż kot z sierścią i szuka kaloryfera, kolan i miejsca pod kołdrą. Potrzebuje zamkniętego legowiska dla kota, w którym zatrzymuje własne ciepło - np. legowiska zamkniętego Trixie Luna - albo legowiska na kaloryfer Trixie w sezonie grzewczym. Na kanapę przyda się łatwy do prania koc Trixie Mimi.
• Słońce. Skóra bez sierści łatwo się poparzy - zostaw kotu cień na parapecie, a latem stosuj zasady z tekstu kot w upale.
• Jedzenie. Utrzymanie ciepła kosztuje energię, więc koty bez sierści często jedzą więcej niż koty z sierścią podobnej wielkości - porcję ustalasz po masie i kondycji, kontrolując wagę co kilka tygodni.

Kot bez sierści to kot wyłącznie domowy - także latem. Krok po kroku, jak go wykąpać i czym wycierać uszy, opisuje poradnik o sfinksie; te same zasady dotyczą donskoja i peterbalda.

Czy kot bez sierści jest dobry dla alergika?

Nie ma takiej gwarancji. Nie ma kotów hipoalergicznych - główny alergen wytwarzają skóra i ślina, a nie same włosy. Kot bez sierści roznosi alergen po domu inaczej, ale nadal go wytwarza, a część alergików reaguje na niego tak samo jak na innego kota. Zanim zarezerwujesz kocię, spędź czas z dorosłymi kotami tej rasy i porozmawiaj z alergologiem. Co robić, gdy objawy już się pojawiły, opisuje tekst alergia na kota.

Kot bez sierści z hodowli - na co uważać?

• Rodowód. Kota bez sierści kupuj w hodowli zarejestrowanej w organizacji felinologicznej, która wydaje rodowody. „Łysy kot” z ogłoszenia bez dokumentów to często zwierzę z przypadkowego krycia, bez badań rodziców.
• Badania serca rodziców. U sfinksów występuje dziedziczna choroba mięśnia sercowego - kardiomiopatia przerostowa. Pytaj o wyniki badań kotów rodzicielskich i o to, jak często są powtarzane.
• Skóra kocięcia. Powinna być czysta, bez strupów i zaczerwienień; oczy bez ropnej wydzieliny, a maluch żywy i ciekawy.
• Kąpiele od małego. Zapytaj, jak hodowla kąpie i grzeje kocięta - kot przyzwyczajony do wody od małego łatwiej znosi kąpiele w nowym domu.

Kot traci sierść, a nie jest rasy bezwłosej?

Łyse placki u kota z normalną sierścią to nie „kot bez sierści”, tylko objaw. Najczęściej stoi za nim nadmierne wylizywanie - ze swędzenia, bólu albo stresu - rzadziej pasożyty, grzybica czy choroby hormonalne. Taki kot potrzebuje lekarza weterynarii, a nie kremu z półki. Co może oznaczać wylizywanie do łysych placków, opisuje tekst kot wylizuje się do łysych placków.

Koty bez sierści - co zapamiętać

• Najbardziej znane koty bez sierści to sfinks kanadyjski, donskoj i peterbald.
• Sfinks dziedziczy brak sierści recesywnie, donskoj i peterbald - dominująco, dlatego ich kocięta bywają różne.
• Peterbald ma smukłą budowę kota orientalnego, donskoj i sfinks są mocniejsze, z fałdami skóry.
• Każdy kot bez sierści potrzebuje kąpieli, czyszczenia uszu, ciepła i ochrony przed słońcem.
• Kot bez sierści nie jest hipoalergiczny - alergię sprawdza się na konkretnym kocie.

Następny krok: zanim kot bez sierści zamieszka z Tobą, przygotuj ciepłe, zamknięte miejsce do spania z dala od drzwi balkonowych i łagodny szampon dla kotów.