Wibrysy u kota — do czego służą wąsy i czy można je obcinać

Co to są wibrysy u kota?

Wibrysy u kota to długie, sztywne włosy czuciowe, dwa–trzy razy grubsze od zwykłej sierści. Każdy wyrasta z głęboko osadzonego mieszka, otoczonego nerwami i drobnymi naczyniami krwionośnymi. Dzięki temu kot wyczuwa nawet lekkie ugięcie wibrysa i ruch powietrza wokół pyszczka.

Potocznie mówimy o nich „wąsy”, ale wibrysy rosną w kilku miejscach:

Gdzie	Do czego służą
Górna warga — najdłuższe, w kilku rzędach po obu stronach pyszczka	Ocena szerokości przejścia, wyczuwanie ruchu powietrza i przeszkód
Nad oczami	Ochrona oczu — dotknięcie wywołuje odruch mrugnięcia
Policzki i broda	Wyczuwanie tego, co jest tuż pod i przy pyszczku
Tylna strona przednich łap, nad nadgarstkiem	Wyczuwanie ruchu zdobyczy trzymanej w łapach i podłoża

Do czego kotu wibrysy?

Wibrysy to dla kota osobny zmysł, nie ozdoba. Pomagają mu:

• poruszać się w półmroku — wyczuwają ruch powietrza odbitego od mebli i ścian;
• ocenić, czy zmieści się w szczelinie — rozstaw wąsów na pyszczku daje kotu orientacyjną miarę szerokości przejścia;
• chronić oczy — gałązka czy źdźbło trawy najpierw trąca wibrys nad okiem, a kot odruchowo mruga;
• łapać zdobycz i zabawki — z bardzo bliska kot widzi nieostro, więc tuż przed pyszczkiem „patrzy” wibrysami — więcej o tym, jak widzi kot z bliska i z daleka;
• pokazywać nastrój — ułożenie wibrysów jest częścią kociej mowy ciała.

Widać to dobrze, gdy kot musi nosić kołnierz ochronny po zabiegu. Kołnierz zasłania wibrysy i część pola widzenia, więc kot zatrzymuje się w przejściach, obija o meble i bywa zagubiony. Jak mu pomóc przetrwać ten czas, opisuje poradnik kołnierz ochronny — jak przetrwać tydzień.

Co ułożenie wibrysów mówi o nastroju kota?

• Rozłożone luźno na boki — kot jest spokojny i rozluźniony.
• Wysunięte do przodu, rozczapierzone — kot jest zaciekawiony, poluje albo bada coś nowego.
• Przyciśnięte płasko do policzków — kot się boi, jest w stresie albo czuje się zagrożony.

Wibrysy czytaj zawsze razem z uszami, ogonem i źrenicami — samo ułożenie wąsów niewiele mówi. Całą mowę ciała opisuje poradnik mowa ciała kota. Wysunięte wąsy najłatwiej zobaczysz podczas zabawy wędką dla kota.

Wibrysy są wrażliwe, dlatego większość kotów nie lubi, gdy ktoś je trąca, ciągnie albo głaszcze pod włos wokół pyszczka. Kot, który odsuwa głowę i przyciska wąsy do policzków, mówi wyraźnie „dość”. Głaszcz go raczej po głowie, za uszami i po grzbiecie — w kierunku wzrostu sierści.

Czy można obcinać kotu wąsy?

Nie. Wibrysów u kota nie obcina się ani nie przycina — także „dla wyrównania” czy przy strzyżeniu. Obcięty wibrys sam w sobie nie boli, bo to martwy włos, ale kot traci część zmysłu: gorzej ocenia odległości, może się wahać przy skakaniu i przechodzeniu przez wąskie miejsca, bywa niespokojny. Przypilnuj tego szczególnie, gdy w domu są małe dzieci.

Jeszcze gorzej jest wyrwać wibrys — jego mieszek jest silnie unerwiony, więc to boli i może uszkodzić skórę. Przy czesaniu omijaj pyszczek; jak czesać kota, opisuje tekst jak szczotkować kota.

Jeśli wąsy zostały przycięte przypadkiem, odrosną — zwykle w ciągu kilku tygodni do kilku miesięcy. Do tego czasu nie zmieniaj ustawienia mebli i nie zostawiaj kota w nowym miejscu bez nadzoru.

Kotu wypadają wąsy — czy to normalne?

Tak, jeśli to pojedyncze wibrysy co jakiś czas. Wibrysy, jak cała sierść, mają swój cykl wzrostu: stary włos wypada, a w jego miejscu rośnie nowy. Znaleziony na kocu pojedynczy wąs to zwykle nic niepokojącego.

Pokaż kota lekarzowi weterynarii, gdy wibrysy wypadają licznie albo naraz, są łamliwe i krótkie, a na pyszczku widać łysienie, strupy, zaczerwienienie lub kot często pociera pyszczek łapą. W domu z kilkoma kotami zdarza się też, że jeden obgryza wąsy drugiemu — to sygnał napięcia między kotami, który warto skonsultować z lekarzem albo behawiorystą.

Wibrysy a miska dla kota — czy kształt ma znaczenie?

Część kotów wyjada karmę tylko ze środka miski, wygrzebuje jedzenie łapą albo pije niechętnie z wąskiego naczynia. Jedno z wyjaśnień to tzw. zmęczenie wibrysów: drażni je ocieranie o wysokie ścianki. To teza sporna wśród specjalistów, ale zmiana naczynia niczym nie grozi, a często pomaga.

Najlepiej sprawdza się szeroka i płytka miska dla kota z ceramiki albo stali:

• Trixie płaska i szeroka miska ceramiczna — niska, stabilna, dobra na mokrą karmę i wodę;
• Trixie ergonomiczna miska ceramiczna — pochylona misa z szerokim wlotem, kot nie musi się schylać; mieści jeden posiłek;
• Trixie miska dla kotów ras krótkopyskich — płytka, ze stali, dla persów i kotów o płaskim pyszczku.

Wodę stawiaj osobno, z dala od jedzenia; część kotów chętniej pije z poidełka z ruchomą wodą. Więcej sposobów opisuje poradnik kot pije mało wody, a o tym, jak dzielić porcje — ile razy dziennie karmić kota.

Wibrysy u kota — co zapamiętać

• Wibrysy to włosy czuciowe na wardze, nad oczami, na policzkach, brodzie i tylnej stronie przednich łap.
• Pomagają kotu poruszać się w półmroku, mierzyć przejścia, chronić oczy i łapać zdobycz.
• Nigdy nie obcinaj i nie wyrywaj kotu wąsów.
• Pojedyncze wypadające wibrysy to norma; masowe wypadanie z łysieniem lub strupami — do lekarza.
• Szeroka, płytka miska to prosta zmiana dla kota, który wyjada tylko środek miski.

Następny krok: obejrzyj ułożenie wąsów swojego kota w trzech sytuacjach — gdy śpi, gdy się bawi i gdy dzwoni domofon. Szybko nauczysz się czytać jego nastrój.