Jak szczotkować kota — narzędzia, technika i nauka od kociaka

Po co szczotkować kota, skoro myje się sam?

Szczotkowanie kota to zabieranie z okrywy martwego włosa, zanim kot połknie go podczas mycia, i rozdzielanie splątanej sierści, zanim zdąży zbić się w kołtun. Kot rzeczywiście dba o siebie sam i robi to skutecznie, ale jego język ma jedną wadę: zebranej sierści nie potrafi wypluć. Wszystko, co zgarnie, wędruje do żołądka.

Stąd pierwszy powód: sierść, która zostaje na szczotce, nie trafia do przewodu pokarmowego — osobno opisaliśmy, kiedy zwracanie kul włosowych jest normalne, a kiedy to sygnał do wizyty u lekarza weterynarii. Drugi powód jest mechaniczny: kołtun zaczyna się od kilku splątanych włosów i sam się nie rozejdzie, a im dłużej czeka, tym bliżej skóry się zaciska.

Trzeci powód wspomina się najrzadziej, a bywa najważniejszy. Czesanie jest regularnym przeglądem skóry. Dłoń prowadząca grzebień wyczuwa to, czego nie widać spod okrywy: guzki, zgrubienia, strupki, bolesne miejsca. Wyczesujesz też ewentualne pasożyty — czarne drobinki u nasady włosa przy ogonie to typowy trop, od którego zaczyna się sprawdzanie, czy kot nie ma pcheł.

Czym szczotkować kota — narzędzia dobiera się do okrywy, nie do ceny

Jedno narzędzie do wszystkiego nie istnieje, a droższe nie znaczy lepsze dla Twojego kota. W akcesoriach do czesania dla kota patrz wyłącznie na funkcję: czy narzędzie sięga do warstwy spodniej, czy zbiera z wierzchu, i jak bardzo jest inwazyjne dla skóry.

• Grzebień o różnym rozstawie zębów — podstawa u kota długowłosego. Szerszym rozstawem przechodzisz najpierw, gęstszym wykańczasz. To jedyne narzędzie, które naprawdę wykrywa kołtuny: zatrzymuje się tam, gdzie sierść jest splątana. Wygodny jest grzebień z dwoma poziomami ząbków — obie funkcje masz w jednej ręce.
• Szczotka miękka lub gumowa — do kota krótkowłosego i do masażu. Zbiera martwy włos z wierzchu okrywy, nie ciągnie skóry i jest najlepiej tolerowana z całej listy. Dobrze sprawdza się jako pierwsze narzędzie w życiu kota; taką rolę pełni miękka szczotka dla kota.
• Rękawica — dla kota, który nie znosi widoku szczotki. Zakładasz ją na dłoń i głaszczesz, a kot dostaje coś, co zna. Zbiera mniej niż szczotka, ale bywa jedynym narzędziem, na które kot się zgadza. Rękawica do wyczesywania sierści przyda się też do zebrania luźnego włosa po sesji.
• Narzędzie do podszerstka (typu FURminator) — bardzo skuteczne w linieniu. Wyjmuje z okrywy najwięcej sierści i właśnie dlatego łatwo z nim przesadzić. Przykładem jest wymienna główka do wyczesywania podszerstka — rączkę do niej kupuje się osobno.
• Kołtunownica i grzebień odkłaczający — do zaawansowanych splotów, ostrożnie. Mają ostrza przecinające filc, więc pracują tuż przy cienkiej kociej skórze i łatwo nimi skaleczyć. Grzebień odkłaczający Combi-Comb prowadź krótkimi ruchami od zewnątrz kołtuna, nigdy w stronę skóry.

Jeśli w domu jest też pies, dobór narzędzi do typu psiej okrywy opisaliśmy osobno w poradniku o tym, jak szczotkować psa — u kota narzędzia są lżejsze, a sesje krótsze.

Jak często szczotkować kota?

Częstotliwość wynika z długości okrywy, nie z rasy w dokumentach. Poniższe zakresy są orientacyjne — sprawdzianem jest to, ile sierści zostaje na narzędziu i czy pojawiają się sploty.

• Kot długowłosy i półdługowłosy — praktycznie codziennie. U długiej okrywy dzień przerwy to często jeden splot więcej.
• Kot krótkowłosy — kilka razy w tygodniu wystarczy; tu czesanie jest głównie profilaktyką połykanej sierści i przeglądem skóry.
• Okres linienia — częściej niż zwykle, u kotów mieszkaniowych bywa rozciągnięty przez cały rok, a nie tylko wiosną i jesienią.
• Kot starszy, z nadwagą albo po zabiegu — częściej, bo gorzej sięga do grzbietu i tylnej części ciała. To właśnie tam najpierw pojawiają się kołtuny.

Krótko i regularnie bije rzadko a długo. Kilka minut dziennie da lepszą okrywę i spokojniejszego kota niż półgodzinne szarpanie raz w tygodniu, po którym zwierzę zapamiętuje szczotkę jako coś nieprzyjemnego.

Jak szczotkować kota krok po kroku

Kolejność decyduje o tym, czy kot zostanie z Tobą do końca sesji.

1. Wybierz spokojny moment. Najlepiej wtedy, gdy kot już odpoczywa — po posiłku albo po zabawie. Kota rozbieganego nie wyczeszesz, sennego zwykle tak.
2. Pozwól kotu zostać tam, gdzie leży. Nie przenoś go na stół i nie sadzaj na kolanach na siłę. Sesja odbywa się na jego warunkach — to jedyny sposób, żeby wracał do niej sam.
3. Zacznij od miejsc, które kot lubi. Policzki, okolica pod brodą, kark i grzbiet. To strefy, których kot sam nie dosięga i przy których często zaczyna mruczeć.
4. Czesz zawsze zgodnie z układem włosa. Od głowy w stronę ogona, krótkimi ruchami. Czesanie „pod włos" ciągnie skórę i to po nim kot najczęściej ucieka.
5. Prowadź narzędzie lekko. Nacisk ma być taki jak przy głaskaniu. Jeżeli po sesji na skórze widać różowe pasy, dociskasz za mocno.
6. Boki i barki zostaw na środek sesji. To strefa neutralna: kot jest już rozluźniony, a jeszcze nie wchodzisz w miejsca drażliwe.
7. Brzuch, ogon i tylne łapy rób na końcu. To strefy wrażliwe — brzuch jest bronioną częścią ciała. Jeśli kot się spina, zostaw je na kolejny raz.
8. Zerknij po drodze na pazury i łapy. Kot z zapuszczonymi pazurami częściej zaczepia nimi o tkaniny — akcesoria do pielęgnacji łap i pazurów trzymaj w tym samym miejscu co szczotkę. Jeśli walczysz z podrapaną kanapą, to osobny temat: jak oduczyć kota drapania mebli.
9. Skończ, zanim kot zacznie protestować. Odłóż narzędzie w momencie, gdy jest jeszcze dobrze. Sesja przerwana za wcześnie zostaje przyjemna; sesja przerwana za późno uczy kota, że ze szczotki trzeba uciekać.

Nie przytrzymuj kota siłą, nie łap za kark i nie kontynuuj, gdy zwierzę wyraźnie chce odejść. Sygnały, że kot ma dość — machanie ogonem, uszy odchylone na boki, rozszerzone źrenice, zamieranie w bezruchu — rozpisaliśmy w tekście o tym, jak czytać mowę ciała kota.

Jak rozczesać kołtun u kota i czego przy nim nie robić

Kołtun to zbita, twarda masa splątanej sierści, która pociąga skórę przy każdym ruchu zwierzęcia. Nie rozczesuje się go na siłę, bo szarpanie boli i kot zapamięta to na długo.

1. Przytrzymaj sierść u nasady. Chwyć pasmo między kołtunem a skórą — wtedy ciągniesz włos, a nie skórę kota.
2. Rozdzielaj od zewnątrz. Palcami, a potem końcówką grzebienia, rozrywaj kołtun na mniejsze części od strony końców włosa w kierunku skóry, nigdy odwrotnie.
3. Pracuj krótko. Kilka ruchów, przerwa, powrót później. Duży kołtun rozkłada się na kilka dni, a nie na jedno podejście.
4. Odpuść, gdy kołtun leży płasko przy skórze. Zbity filc, którego nie da się podnieść palcami, to sprawa dla groomera albo lecznicy.

Jak nauczyć kociaka szczotkowania?

Kot, który poznał szczotkę jako kocię, przez resztę życia traktuje ją jak element głaskania. To najtańsza inwestycja w całej pielęgnacji.

• Najpierw sam przedmiot. Połóż szczotkę na podłodze i pozwól kociakowi ją obwąchać. Narzędzie ma stać się częścią mieszkania, zanim dotknie zwierzęcia.
• Sesje bardzo krótkie. Na start dosłownie kilka pociągnięć po grzbiecie. Chodzi o powtarzalność, nie o wyczesanie kota.
• Przysmak po sesji, nie w jej trakcie. Drobne przysmaki treningowe sprawdzają się tu lepiej niż duże kęsy, bo można ich dać kilka bez przekarmienia.
• Kończ, zanim kocię się zmęczy. Ta jedna zasada decyduje o wszystkim: kot ma odejść od sesji z wrażeniem, że było za krótko.
• Dokładaj strefy po kolei. Grzbiet, potem boki, potem — po tygodniach — łapy i brzuch.

Dorosłego kota uczy się dokładnie tak samo, tylko wolniej i z większą liczbą powtórzeń. Reszta pierwszych tygodni w nowym domu, w tym oswajanie z dotykiem, to temat poradnika o tym, jak zadbać o kocię po przyjeździe.

Co zrobić, gdy kot nie znosi szczotkowania?

Kot, który ucieka na widok szczotki, nie jest „trudny" — najczęściej ma za sobą sesję, która trwała za długo albo bolała. Plan jest wtedy taki sam jak przy nauce od zera, tylko wolniejszy.

• Zamień szczotkę na rękawicę. Dla kota to nadal głaskanie, a Ty i tak zbierasz część martwego włosa.
• Czesz po fragmencie dziennie. Dziś kark, jutro jeden bok, pojutrze drugi. Cały kot w jednej sesji nie jest celem.
• Wykorzystaj momenty, w których kot i tak jest zajęty. Krótkie pociągnięcie szczotką przy misce albo między rzutami zabawki bywa jedyną akceptowaną formą.
• Nie gońcie się po mieszkaniu. Wyciąganie kota spod łóżka psuje efekt tygodni pracy — dlaczego kryjówka jest nietykalna, tłumaczymy w tekście o kocie, który boi się we własnym domu.

Osobno potraktuj nagłą zmianę. Kot, który dotąd dawał się czesać, a teraz syczy albo reaguje agresją przy dotknięciu konkretnego miejsca, może po prostu odczuwać ból. To sygnał do wizyty u lekarza weterynarii, a nie do zmiany szczotki.

Szczotkowanie a kąpiel — co robić najpierw

Zdrowego kota domowego zwykle się nie kąpie — u kota szczotkowanie zastępuje kąpiel. Kot utrzymuje czystość sam, a woda i szampon naruszają naturalną warstwę tłuszczową skóry, przez co okrywa potrafi się potem przetłuszczać albo przesuszać.

Jedna zasada jest przy tym stała: kota rozczesuje się przed kąpielą, nie po niej, bo woda zaciska istniejące sploty i z drobnego splątania robi twardy kołtun. Kiedy kąpiel jest naprawdę uzasadniona, jak ją przygotować i jakim szamponem myć kota, opisuje osobny poradnik o kąpieli kota.

Kiedy zmiana w sierści to sprawa dla weterynarza?

To przy czesaniu najczęściej wychodzą rzeczy, których na co dzień nie widać. Umów wizytę, jeżeli zauważysz:

• łyse placki, przerzedzenia albo wyraźnie symetryczne wyłysienia,
• strupy, krostki, zaczerwienioną lub łuszczącą się skórę,
• reakcję bólową przy dotknięciu konkretnego miejsca,
• nagłą zmianę tolerancji na czesanie u kota, który dotąd je akceptował,
• ruchome pasożyty albo czarne drobinki u nasady włosów,
• okrywę, która matowieje i skleja się mimo regularnego czesania.

Nie stosuj na własną rękę preparatów na skórę ani środków przeciwpasożytniczych przeznaczonych dla psa — część substancji używanych u psów jest dla kota toksyczna. Dobór preparatu należy do lekarza weterynarii.

Szczotkowanie kota — co zapamiętać

• Kot myje się sam, ale połkniętej sierści nie potrafi wypluć — szczotka zabiera ją, zanim trafi do żołądka.
• Narzędzie dobierasz do okrywy: grzebień o dwóch rozstawach zębów u długowłosych, miękka szczotka u krótkowłosych, rękawica dla kota nieznoszącego szczotki.
• Narzędzie do podszerstka jest bardzo skuteczne i właśnie dlatego łatwo nim przesadzić — nie codziennie i bez docisku.
• Czeszesz zgodnie z układem włosa, od miejsc lubianych do wrażliwych: brzuch, ogon i tylne łapy zawsze na koniec.
• Kołtuna nie tniesz nożyczkami — przytrzymujesz sierść u nasady i rozdzielasz od zewnątrz, a zbity filc oddajesz groomerowi lub lecznicy.

Następny krok: weź dziś grzebień i przejedź nim po grzbiecie kota przez dwie minuty, nie dłużej. Jeśli narzędzie gdzieś się zatrzyma, masz pierwszy kołtun do rozłożenia na najbliższe dni.