Bojownik — opieka, karmienie i z kim może pływać

Bojownik wspaniały — co to za ryba?

Bojownik wspaniały (Betta splendens) to niewielka ryba tropikalna z Azji Południowo-Wschodniej, znana z długich, barwnych płetw i z tego, że samce walczą ze sobą. W naturze żyje w płytkich, ciepłych, wolno płynących wodach z gęstą roślinnością. Dorosła ryba ma zwykle ok. 6–7 cm długości ciała.

Bojownik ma narząd labiryntowy — dzięki niemu pobiera tlen także z powietrza, podpływając do powierzchni. To normalne zachowanie, a nie objaw duszenia — jak działa narząd labiryntowy i jakie inne ryby go mają, opisuje ryby labiryntowe. Bojownik jest jedną z ryb polecanych na początek, choć ma swoje wymagania; szerszy wybór opisuje ryby dla początkujących, a pierwsze akwarium — akwarystyka dla początkujących.

Hodowcy wyhodowali wiele odmian: długopłetwe (np. welonowe i o płetwach rozłożonych w półkole) oraz krótkopłetwe, które lepiej pływają. Odmiany długopłetwe są bardziej wrażliwe na prąd wody i ostre dekoracje. Czym różnią się welon, halfmoon, crowntail i plakat i którą odmianę wybrać na początek, opisuje poradnik odmiany bojowników.

Samiec czy samica bojownika?

Cecha	Samiec	Samica
Płetwy	zwykle długie, okazałe	krótsze
Ubarwienie	intensywne	zwykle bledsze
Wielkość ciała	podobna, sylwetka smuklejsza	podobna, pełniejszy brzuch
Z innymi bojownikami	nigdy z drugim samcem	grupy samic tylko dla doświadczonych, w dużym akwarium

Na początek najprościej mieć jednego samca. Rozmnażanie bojowników to zadanie dla doświadczonych: samiec i samica przebywają razem krótko i pod kontrolą, a narybek wymaga osobnego zbiornika. Ile pracy wymaga tarło i odchów młodych i dlaczego dla większości opiekunów to zły pomysł, opisuje rozmnażanie bojowników.

Grupa samic bojownika — czy to działa i jakie akwarium jest potrzebne?

Grupa samic bojownika to kilka samic trzymanych razem w jednym akwarium — czasem się udaje, ale często kończy się przeganianiem i ranami. Samice są zwykle spokojniejsze od samców, jednak też bronią terenu i ustalają między sobą hierarchię. To rozwiązanie dla doświadczonych akwarystów, nie na pierwsze akwarium.

Co zwiększa szanse, że grupa się ułoży:

• Duże, długie akwarium. Wyraźnie większe niż zbiornik jednego samca, a także większe niż ok. 40–60 l, od których bojownik może mieć spokojnych sąsiadów innych gatunków. Liczy się długość i powierzchnia dna — słabsza ryba musi mieć dokąd odpłynąć.
• Kilka samic, nie dwie. Przy dwóch rybach cała agresja skupia się na jednej z nich.
• Gęste rośliny i kryjówki na całej długości zbiornika — przerywają kontakt wzrokowy i dają miejsce na odpoczynek.
• Wszystkie samice wpuszczone tego samego dnia, żeby żadna nie zdążyła zająć terenu jako pierwsza.
• Zapasowy zbiornik od pierwszego dnia — dla ryby stale ściganej albo dla tej, która atakuje wszystkie pozostałe.
• Bez samca. Samiec dołożony do grupy samic to przepis na poranione ryby.

Pierwsze dni to zwykle pogonie i ustalanie hierarchii — krótkie potyczki są normalne. Przerwij próbę, gdy jedna samica stale się chowa i nie je, ma postrzępione płetwy albo rany, albo gdy jedna ryba atakuje wszystkie pozostałe. Poszkodowaną rybę przenieś do osobnego zbiornika, a przy ranach i nalocie na ciele skonsultuj się z lekarzem weterynarii zajmującym się rybami. Jeśli zależy Ci na spokoju, prościej trzymać jedną samicę albo jednego samca ze spokojnymi gatunkami z tabeli niżej.

Ile żyje bojownik?

Bojownik żyje zwykle ok. 3 lat, a w dobrych warunkach bywa, że dłużej. Pamiętaj, że w sklepie kupujesz rybę, która ma już kilka miesięcy, a u samców pełną długość płetw widać dopiero u dorosłych ryb. Na długość życia najbardziej wpływają stała, odpowiednia temperatura wody, czysta woda bez amoniaku i azotynów oraz brak przekarmiania.

Jakie akwarium dla bojownika?

W skrócie: co najmniej ok. 20 l dla jednego samca, grzałka z termostatem (woda orientacyjnie 24–28 °C), filtr o łagodnym przepływie, pokrywa z kilkoma centymetrami powietrza nad wodą i miękkie rośliny. Kula i wazon to za mało. Szczegółowo, z tabelą litraży i listą sprzętu, opisuje to poradnik akwarium dla bojownika.

Czym karmić bojownika i ile razy dziennie?

Bojownik jest mięsożercą — w naturze zjada głównie drobne owady i ich larwy. Podstawą diety jest więc pokarm dla bojowników (granulat albo drobne płatki), a urozmaiceniem — pokarm mrożony, np. ochotka, artemia czy wodzień. Jak bezpiecznie rozmrozić porcję dla jednej ryby, wyjaśnia pokarm mrożony dla ryb — jak rozmrażać i podawać.

• Jak często: dorosłego bojownika karm 1–2 razy dziennie.
• Ile: tyle, ile zje od razu — zwykle kilka granulek. Żołądek bojownika jest mały, a ryba „żebrze” nawet najedzona.
• Resztki: to, co opadło na dno, wyciągnij po kilku minutach.
• Dzień przerwy: wielu opiekunów raz w tygodniu nie karmi dorosłej ryby — to bezpieczne dla zdrowego bojownika i odciąża jego trawienie.

Przekarmiony bojownik ma wzdęty brzuch, a woda szybko się psuje.

Z kim może pływać bojownik?

Bojownik może mieszkać z innymi zwierzętami tylko w większym akwarium, zwykle od ok. 40–60 l, i tylko ze spokojnymi gatunkami. Każdy bojownik ma jednak inny charakter — część toleruje sąsiadów, część atakuje wszystko, co się rusza. Dlatego obserwuj rybę uważnie przez pierwsze dni i miej plan B (osobny zbiornik).

Ocena	Kto	Dlaczego
nigdy	drugi samiec bojownika	walczą do poważnych ran, nawet w dużym akwarium
nie	ryby skubiące płetwy (np. brzanki sumatrzańskie)	niszczą długie płetwy bojownika
nie	ryby o długich, barwnych płetwach (np. gupiki z ozdobnymi ogonami) i inne ryby labiryntowe (gurami)	bojownik bierze je za rywali
ostrożnie	spokojne ryby denne, np. kiryski	żerują przy dnie, nie wchodzą bojownikowi w drogę; wymagają stadka i miejsca
ostrożnie	ślimaki o twardej muszli	zwykle bezpieczne, choć niektóre bojowniki skubią im czułki
ostrożnie	krewetki	małe krewetki bojownik może zjeść — tylko w gęsto obsadzonym roślinami akwarium

O krewetkach jako sąsiadach więcej w tekście krewetki w akwarium; kiedy mają szansę przy bojowniku, a kiedy nie, wyjaśnia poradnik krewetki z rybami.

Zachowanie bojownika — co jest normalne?

• Gniazdo z piany. Samiec buduje przy powierzchni skupisko pęcherzyków. To naturalne zachowanie, nie musi oznaczać gotowości do rozrodu, a jego brak nie jest objawem choroby.
• Stroszenie skrzeli i płetw. Bojownik „pręży się” na widok rywala — także własnego odbicia w szybie. Krótko to nic złego, ale ciągłe stroszenie męczy rybę; wtedy zmień oświetlenie albo tło akwarium, żeby ograniczyć odbicia.
• Odpoczynek na liściach. Leżenie na liściu tuż pod powierzchnią to normalny sposób odpoczynku.
• Zmiany ubarwienia. Kolory bledną chwilowo przy stresie, np. po przeprowadzce albo podmianie wody, i wracają, gdy ryba się uspokoi. Trwałe zblednięcie z innymi objawami to sygnał, żeby sprawdzić wodę.
• Podpływanie do powierzchni. Zaczerpnięcie powietrza co jakiś czas jest normalne. Niepokojące jest dopiero ciągłe „wiszenie” przy tafli z ciężkim oddechem.

Pielęgnacja akwarium z bojownikiem

Bojownik potrzebuje przede wszystkim stabilnej, czystej wody. W praktyce oznacza to regularną podmianę części wody — zwykle raz w tygodniu — odmulanie dna z resztek pokarmu i delikatne czyszczenie filtra. Nową wodę wyrównaj temperaturą z wodą w akwarium. Do podmian przyda się odmulacz z działu czyszczenie akwarium.

Prosty plan opieki, który wystarcza większości bojowników:

• Codziennie: rzut oka na termometr, karmienie małą porcją, obserwacja ryby — czy je, pływa i ma całe płetwy.
• Co tydzień: podmiana części wody z odmulaniem dna, przetarcie szyb od środka.
• Co kilka tygodni: płukanie gąbki filtra w wodzie z akwarium (nie z kranu) i przycięcie roślin, które zarastają powierzchnię.

Czy bojownik to dobra ryba dla dziecka?

Bojownik bywa pierwszą rybą dziecka, bo jest barwny, aktywny i wystarcza mu jedno niewielkie akwarium. Opiekę — temperaturę, podmiany wody i dawkowanie pokarmu — i tak prowadzi dorosły. Dziecko może karmić rybę pod okiem rodzica i obserwować jej zachowanie. Najczęstszy błąd w tej sytuacji to „rybka w słoiku na biurku”, kupiona razem z małym naczyniem bez grzałki — dlatego najpierw sprzęt, potem ryba. Co dziecko może robić samo, a co zostaje przy dorosłym, rozpisuje poradnik pierwsze akwarium dla dziecka.

Chory bojownik — na co zwrócić uwagę?

Większość problemów zdrowotnych bojownika zaczyna się od wody: za niskiej temperatury, amoniaku albo azotynów po przekarmieniu lub w niedojrzałym akwarium. Zanim zaczniesz szukać choroby, sprawdź temperaturę i stan wody, i zrób podmianę.

Niepokojące objawy to m.in. postrzępione albo skracające się płetwy, białe kropki lub nalot na ciele, nastroszone łuski, wzdęty brzuch, leżenie na dnie i brak apetytu przez kilka dni. Nie lecz ryby na własną rękę — przy takich objawach skonsultuj się z lekarzem weterynarii zajmującym się rybami.

Skąd wziąć bojownika?

NaszeZoo nie sprzedaje żywych ryb — u nas skompletujesz sprzęt, a rybę kup w sklepie akwarystycznym albo od hodowcy. Wybieraj bojownika aktywnego, z całymi płetwami, bez białych kropek i nalotu, który reaguje na ruch przed szybą. Przywieź go w worku z wodą, chroniąc przed zimnem.

Sprzęt dla bojownika z naszej oferty

• Tetra HT grzałka do akwarium 25 W — grzałka z regulacją temperatury do małych zbiorników. Dla kogo: akwarium jednego bojownika. Uwaga: przy większym zbiorniku potrzebna mocniejsza.
• Marina cyfrowy termometr LCD do akwarium — szybka kontrola, czy woda trzyma właściwą temperaturę. Uwaga: przyklej go po przeciwnej stronie niż grzałka.

Grzałki w innych mocach i termometry są w dziale ogrzewanie i temperatura w akwarium.

Bojownik — co zapamiętać

• Jeden samiec w akwarium; dwa samce zawsze osobno.
• Ciepła (orientacyjnie 24–28 °C), czysta, filtrowana woda — co najmniej ok. 20 l.
• Pokarm mięsny małymi porcjami 1–2 razy dziennie, bez przekarmiania.
• Sąsiedzi tylko spokojni i w większym akwarium — obserwuj pierwsze dni.
• Objawy choroby → najpierw woda, potem lekarz weterynarii zajmujący się rybami.

Następny krok: jeśli dopiero planujesz bojownika, zacznij od sprzętu i dojrzewania akwarium — lista w poradniku jak urządzić akwarium dla bojownika.