Choroba Aujeszky'ego u psa i kota: skąd się bierze i jak jej zapobiec

Choroba Aujeszky'ego: co to jest?

Choroba Aujeszky'ego to choroba wirusowa świń i dzików, która u psa i kota atakuje układ nerwowy, przebiega gwałtownie i prawie zawsze kończy się śmiercią w ciągu 1–3 dni od pierwszych objawów. Pies i kot zarażają się najczęściej, zjadając surowe mięso albo podroby świń lub dzików. Nie ma na nią leczenia ani szczepionki dla psów i kotów, więc jedyną ochroną jest to, czego zwierzę nie zje.

Świnie utrzymywane w Polsce mają od 2023 roku unijny status wolnych od tej choroby, a stada nadal bada się kontrolnie. Wirus wciąż krąży jednak wśród dzików, dlatego ryzyko dotyczy przede wszystkim psów myśliwskich i zwierząt karmionych surową dziczyzną.

Jak pies i kot zarażają się chorobą Aujeszky'ego?

• surowa wieprzowina i podroby świń: w misce, w diecie surowej albo ukradzione z blatu,
• surowe mięso i podroby dzika: najczęściej po polowaniu, gdy psy dostają „nagrodę” z tuszy,
• kontakt z dzikiem: pogryzienie, szarpanie zwierzyny, lizanie krwi, a także zjedzenie padliny w lesie.

Choroba nie przenosi się z psa na psa ani z kota na kota, bo pies i kot są dla wirusa „ślepą uliczką”. Gotowane mięso jest bezpieczne, bo wysoka temperatura niszczy wirusa. Bezpieczna jest też gotowa mokra karma dla psa z wieprzowiną albo dziczyzną, bo przy produkcji przechodzi obróbkę cieplną. Mrożenie surowego mięsa nie jest pewnym zabezpieczeniem.

Choroba Aujeszky'ego u psa: objawy

Pierwsze objawy pojawiają się zwykle po kilku dniach od zakażenia i narastają z godziny na godzinę:

• silny, nieustępujący świąd, najczęściej głowy, pyska i uszu: pies drapie się i ociera aż do ran; stąd dawna nazwa „wścieklizna rzekoma”,
• niepokój, skomlenie, zmieniony głos, chodzenie w kółko,
• obfity ślinotok, trudności z połykaniem, wymioty,
• przyspieszony, ciężki oddech, gorączka,
• drgawki, niezborny chód, porażenia, utrata przytomności.

U kota obraz jest podobny: nagły niepokój, ślinotok, drapanie pyska, potem osłabienie i drgawki. Czasem kot umiera, zanim pojawi się świąd.

Co robić przy podejrzeniu choroby Aujeszky'ego?

1. Zadzwoń do lecznicy od razu. Także wtedy, gdy pies albo kot zjadł surową wieprzowinę czy mięso z dzika, a objawów jeszcze nie ma. Powiedz, co i kiedy zjadł, a lekarz zdecyduje, co dalej.
2. Jedź natychmiast, gdy są objawy. Świąd głowy, ślinotok, niepokój, drgawki: nie czekaj do rana. Niczego nie podawaj do picia, jedzenia ani „na uspokojenie”. Jedź.
3. Chroń siebie. Załóż rękawiczki, przenoś zwierzę w kocu albo transporterze, uważaj na pysk. Chore zwierzę cierpi i może ugryźć.
4. Odizoluj resztki. Schowaj resztki mięsa w szczelnym worku, bo lekarz może zapytać o ich pochodzenie. Umyj ręce, deskę i miski.

Czy chorobę Aujeszky'ego u psa się leczy?

Nie. Nie ma leku, który zwalczyłby wirusa u psa albo kota, a choroba postępuje tak szybko, że leczenie może tylko łagodzić cierpienie. Gdy rozpoznanie jest pewne albo bardzo prawdopodobne, lekarz zwykle rozmawia z opiekunem o eutanazji, żeby oszczędzić zwierzęciu bólu. Dlatego cała uwaga należy do profilaktyki.

Jak zapobiec chorobie Aujeszky'ego?

• Surowej wieprzowiny i dziczyzny psu ani kotu nie podawaj nigdy: także w postaci mielonego, tatara, surowej kiełbasy, kości z surowym mięsem i podrobów.
• Dieta surowa (BARF) tylko bez wieprzowiny i dziczyzny: zasady dla psa opisuje poradnik dieta BARF dla psa, a dla kota BARF dla kota; czy kot w ogóle może dostać surowe mięso, wyjaśnia tekst czy kot może jeść surowe mięso.
• Psy myśliwskie: nie karm ich podrobami ani mięsem z tuszy po polowaniu; po pracy przy dziku nie pozwalaj lizać krwi i ran zwierzyny.
• Spacery w lesie: w miejscach, gdzie żyją dziki, prowadź psa na smyczy albo lince i nie pozwalaj mu zjadać ani tarzać się w padlinie.
• Kuchnia: surowe mięso trzymaj poza zasięgiem psa i kota, nie zostawiaj go do rozmrażania na blacie.

Jeśli Twój pies albo kot lubi smak wieprzowiny czy dziczyzny, wybierz gotową karmę z tym mięsem (jest gotowana i bezpieczna), na przykład:

• Happy Dog Sensible Pure Sweden z dziczyzną: karma mokra dla dorosłych psów. Dla kogo: dla psa, który lubi smak dziczyzny. Na co uważać: wliczaj ją do dziennej porcji.
• Pan Mięsko dla kota, wieprzowina z jeleniem: mokra karma dla kota dla dorosłych kotów. Dla kogo: dla kota, który lubi wieprzowinę. Na co uważać: zmieniaj karmę stopniowo.

Czy człowiek może zarazić się chorobą Aujeszky'ego?

Choroba Aujeszky'ego jest groźna dla świń, psów, kotów i wielu innych zwierząt, a zakażenia ludzi należą do rzadkości: opisane przypadki dotyczyły głównie osób pracujących przy świniach albo surowej wieprzowinie i przebiegały ciężko. Od chorego psa ani kota się nie zarazisz, bo nie przekazują one wirusa dalej. Mimo to przy każdym zwierzęciu z objawami nerwowymi chroń się przed ugryzieniem, bo z zewnątrz nie odróżnisz tej choroby od wścieklizny. Co jeszcze jest dla psa i kota zakazane w kuchni, zebraliśmy w poradniku czego pies i kot nie mogą jeść.

Choroba Aujeszky'ego: co zapamiętać

• To choroba wirusowa świń i dzików, u psa i kota śmiertelna w ciągu 1–3 dni od objawów.
• Zakażenie: surowa wieprzowina, surowe mięso i podroby dzika, kontakt z dzikiem i padliną.
• Typowy objaw: silny świąd głowy i pyska, ślinotok, niepokój, drgawki.
• Nie ma leczenia ani szczepionki dla psa i kota, więc chroni tylko to, czego zwierzę nie zje.
• Gotowane mięso i gotowa karma z wieprzowiną lub dziczyzną są bezpieczne; mrożenie nie jest pewną ochroną.

Następny krok: jeśli Twój pies poluje albo chodzi z Tobą po lesie, ustal w domu jedną zasadę dla wszystkich: żadnego surowego mięsa z dzika i świni w misce, nawet „jako nagroda”.