Choroby węża: objawy, przy których jedziesz do weterynarza

Jak poznać, że wąż jest chory?

Węże długo ukrywają chorobę: w naturze słabe zwierzę szybko staje się ofiarą, więc do końca zachowuje się normalnie. Pierwsze sygnały są zwykle drobne: wąż inaczej oddycha, dłużej leży w jednym miejscu, gorzej linieje albo chudnie, choć je. Dlatego najważniejsze narzędzia to oko opiekuna, zeszyt karmień i waga.

Część zachowań wygląda na chorobę, a jest normalna. Przed linieniem wąż ma mleczne, niebieskawe oczy, matowieje i często nie je. Pyton królewski potrafi robić długie przerwy w jedzeniu, zwłaszcza jesienią i zimą; dopóki nie chudnie, to nie choroba. Podstawy zdrowej opieki opisują kompletny poradnik opieki nad wężem zbożowym i pyton królewski: opieka i terrarium.

Wąż świszczy i oddycha z otwartym pyskiem: choroby układu oddechowego

Kłopoty z oddychaniem to jedne z najczęstszych chorób węży trzymanych w domu. Sygnały to: śluz lub bańki w pysku i nozdrzach, świszczący oddech, oddychanie z otwartym pyskiem. Bywa, że wąż unosi przy tym głowę wysoko nad podłoże, jakby łapał powietrze.

Przyczyną bywają złe warunki. Problemy z oddychaniem u pytonów często wiążą się ze zbyt niską temperaturą przy wysokiej wilgotności, dlatego sprawdź też warunki w terrarium. Zmierz temperaturę przy dnie po ciepłej stronie termometrem cyfrowym z czujnikiem: wąż zbożowy potrzebuje tam orientacyjnie 28–32°C, a pyton królewski 31–33°C. Same poprawione temperatury nie wyleczą jednak węża, który już świszczy. Z oddychaniem z otwartym pyskiem jedź do lekarza od razu.

Zmiany w pysku węża

Zajrzyj wężowi do pyska przy okazji obsługi albo gdy otwiera go przy jedzeniu. Niepokoją zaczerwienienie, obrzęk albo serowate złogi w pysku, a także drobne krwawienia z dziąseł i ślinienie. Wąż z bolesnym pyskiem zwykle przestaje jeść. Pysku nie czyść sam patyczkiem ani wacikiem, bo to zadanie dla lekarza.

Skóra, linienie i pasożyty zewnętrzne

• roztocza: drobne, ciemne, ruchliwe punkty na skórze lub w misce z wodą; wąż długo leży w misce z wodą. Co zrobić z terrarium, opisuje roztocza u węża,
• resztka wylinki na oku albo na końcu ogona: nie zdejmuj jej sam, bo pęsetą czy taśmą łatwo uszkodzić oko. Pomoc przy linieniu opisuje linienie węża,
• oparzenia: zaczerwienione, ciemne albo pokryte pęcherzami łuski na brzuchu, zwykle od maty grzewczej bez termostatu albo nieosłoniętej żarówki,
• pęcherze i ranki na brzuchu: często od stale mokrego, brudnego podłoża,
• guzki i obrzęki pod skórą: każde nowe zgrubienie pokaż lekarzowi.

Oparzeniom zapobiega termostat przy każdym źródle ciepła. Jak go ustawić, wyjaśnia ogrzewanie terrarium. Termostat do terrarium i maty grzewcze znajdziesz w dziale termostat do terrarium i ogrzewanie dla węży.

Wąż nie je, zwraca pokarm albo chudnie

Brak apetytu sam w sobie nie jest chorobą; przyczyny i to, ile wąż może nie jeść, opisuje wąż nie je. Najlepszą miarą jest waga: spadek masy o więcej niż ok. 10% to sygnał, żeby nie czekać dłużej. U młodego węża: jeśli młody wąż poza linieniem odmawia dwóch–trzech posiłków z rzędu, porozmawiaj z weterynarzem.

Jednorazowe zwrócenie ofiary po stresie się zdarza. Drugie zwrócenie z rzędu, chudnięcie, apatia albo zwracanie mimo dobrych warunków to powód, żeby jechać do lekarza weterynarii zajmującego się gadami. Szczegóły są w tekście czym karmić węża. Niepokojące jest też wyraźne chudnięcie: widać kręgosłup i żebra, skóra fałduje się na bokach.

Odchody i kloaka: co powinno zaniepokoić?

Odchody pojawiają się zwykle kilka dni po karmieniu. Zdrowe odchody węża mają część brązową albo ciemną i białą lub żółtawą grudkę moczanów. Niepokoją: krew, śluz, bardzo rzadka i cuchnąca biegunka, robaki w kale oraz brak odchodów przez długi czas. Jak wyglądają zdrowe odchody gada i jak dostarczyć próbkę do badania, opisuje odchody gada.

Wąż przechyla głowę, przewraca się na grzbiet: zaburzenia ruchu

Zdrowy wąż pełznie płynnie, a odwrócony na grzbiet od razu wraca na brzuch. Niepokoją: przechylanie głowy, kręcenie się w kółko, chybianie przy chwytaniu ofiary, leżenie na grzbiecie, drżenie i nagła niezdarność. U pytona królewskiego hodowcy opisują takie objawy w niektórych liniach: u części z nich zaburzenia równowagi i koordynacji ruchów: przy odmianie „spider” miały je wszystkie zbadane węże, w różnym nasileniu; zapytaj o to hodowcę przed zakupem (więcej w tekście odmiany barwne pytona królewskiego). Nagłe zaburzenia ruchu u węża, który wcześniej poruszał się dobrze, to zawsze powód do pilnej wizyty. Takie objawy mogą też oznaczać chorobę zakaźną, np. chorobę wtrętową (IBD) u pytonów i boa, która u pytonów przebiega zwykle ciężko i szerzy się między wężami, także przez roztocza. Do czasu wizyty trzymaj takiego węża z dala od innych gadów.

Wąż jest ospały, stale leży w wodzie albo na macie

Zmiana zwykłego rytmu to często pierwszy objaw. Wąż, który zawsze wieczorem wychodził z kryjówki, a od kilku dni leży bez ruchu, potrzebuje uwagi. Sprawdź najpierw warunki: wąż stale leżący na macie zwykle marznie, a wąż, który nie wychodzi z miski, bywa przegrzany albo ma roztocza.

Odwodniony wąż ma pomarszczoną, matową skórę, która po delikatnym uniesieniu fałdu wolno wraca na miejsce, a oczy wydają się zapadnięte. Zadbaj o miskę, w której wąż zmieści się cały, i o wodę wymienianą co kilka dni. Jeśli mimo dobrych warunków wąż przez kilka dni jest ospały, nie je i nie reaguje jak zwykle na otwarcie terrarium, pokaż go lekarzowi.

Jak szybko do weterynarza? Tabela pilności

Kiedy	Objawy
od razu, tego samego dnia	oddychanie z otwartym pyskiem, świst, bańki śluzu w nozdrzach; tkanka wystająca z kloaki; oparzenie albo rana; przechylanie głowy, leżenie na grzbiecie, drgawki; krew w odchodach; skrajna apatia (wąż nie reaguje na dotyk)
w ciągu kilku dni	drugie zwrócenie pokarmu z rzędu (nie czekaj na kolejne karmienie); roztocza; zaczerwienienie i złogi w pysku; wylinka na oku albo na końcu ogona; spadek masy o ponad ok. 10%; śluz w odchodach
obserwuj i zapisuj	brak apetytu przed linieniem i w pierwszych dniach w nowym domu; jednorazowe zwrócenie po stresie; przerwa w jedzeniu u dorosłego pytona, który nie chudnie

Gdy obserwacja trwa, a objaw się nie cofa albo dochodzi drugi, nie czekaj. Nie lecz węża samodzielnie i nie podawaj mu preparatów bez zalecenia lekarza. Dawkowanie u gadów zależy od gatunku, masy i temperatury, w której żyją.

Jak przygotować węża do wizyty u weterynarza?

1. Znajdź lekarza od gadów zawczasu. Wielu lekarzy psów i kotów nie przyjmuje węży; jak szukać, opisuje weterynarz od gadów.
2. Przewieź węża w zamykanym pojemniku. Wystarczy faunarium Exo-Terra albo lniany worek w pojemniku, z ręcznikiem papierowym na dnie. Zimą pojemnik włóż do torby termoizolacyjnej; więcej w tekście transport gada.
3. Zabierz zeszyt. Daty karmień i wielkość ofiar, waga, daty linień, temperatury w terrarium, od kiedy trwa objaw.
4. Zrób zdjęcia i nagraj film. Świst, nietypowe ruchy i zachowanie w terrarium często znikają w gabinecie.
5. Zabierz świeże odchody. Jeśli były w ostatniej dobie, zabierz je w czystym, szczelnym pojemniku.

Jak zapobiegać chorobom węża?

• stałe temperatury pod kontrolą: termostat przy macie i termometr z czujnikiem przy dnie; wilgotność mierzona termometrem z higrometrem, a nie „na oko”,
• czyste terrarium: odchody usuwane na bieżąco, woda w misce wymieniana co kilka dni,
• kwarantanna nowego gada: zanim trafi obok innych zwierząt (kwarantanna nowego gada),
• waga i zeszyt: ważenie raz na kilka tygodni pokazuje chudnięcie wcześniej niż oko (ważenie gada),
• wizyta kontrolna u lekarza od gadów po zakupie, a potem według jego zaleceń.

Choroby węża: co zapamiętać

• Węże długo ukrywają chorobę, dlatego zapisuj karmienia, wagę i linienia.
• Świst, śluz w nozdrzach i oddychanie z otwartym pyskiem to sygnał do wizyty od razu.
• Roztocza, wylinka na oku i drugie zwrócenie pokarmu: wizyta w ciągu kilku dni.
• Mleczne oczy przed linieniem i przerwy w jedzeniu u pytona bez chudnięcia są normalne.
• Węża nie leczy się domowymi sposobami; większość chorób zaczyna się od złych temperatur.

Następny krok: zmierz dziś temperaturę przy dnie po ciepłej stronie i zważ węża. O te dwie liczby lekarz zapyta najpierw.