IBD u kota — przewlekłe zapalenie jelit: objawy, rozpoznanie i dieta

Co to jest IBD u kota?

IBD u kota (z ang. inflammatory bowel disease) to przewlekłe, nieswoiste zapalenie jelit: w ścianie przewodu pokarmowego utrzymuje się nadmierna reakcja zapalna, choć nie ma jednej oczywistej przyczyny, takiej jak pasożyty czy infekcja. Lekarze mówią też szerzej o przewlekłej enteropatii, czyli długotrwałej chorobie jelit. Zapalenie może obejmować żołądek, jelito cienkie albo grube — stąd różne objawy u różnych kotów.

Przyczyna nie jest do końca poznana. Uważa się, że składają się na nią skłonności osobnicze, zaburzona mikroflora jelit i nadmierna reakcja układu odpornościowego na składniki pokarmu albo bakterie. IBD nie przenosi się na inne zwierzęta ani na ludzi. U kotów zapalenie jelit bywa powiązane z zapaleniem trzustki i dróg żółciowych — dlatego lekarz często bada te narządy razem.

Objawy IBD u kota — na co zwrócić uwagę?

Kluczowe słowo to przewlekłe: objawy utrzymują się tygodniami albo wracają. U kota najczęściej zaczyna się od wymiotów, a nie od biegunki — i właśnie dlatego IBD bywa długo brane za „zwykłe kłaczki”. Opiekunowie widzą zwykle:

• wymioty kilka razy w miesiącu albo częściej — z kłaczkami lub bez, niezależnie od rodzaju karmy,
• biegunkę albo miękki stolec, czasem ze śluzem lub świeżą krwią,
• chudnięcie — nawet przy dobrym apetycie,
• zmienny apetyt: raz kot je łapczywie, raz omija miskę,
• matową, przetłuszczoną albo nastroszoną sierść,
• mniejszą chęć do zabawy i częstsze chowanie się.

Pojedynczy epizod nie jest IBD. Ostrą biegunkę opisuje poradnik biegunka u kota, a to, które wymioty są jeszcze normą, wyjaśnia tekst wymioty u kota — kłaczki, trawa czy choroba. Gdy kot wymiotuje kilka razy w miesiącu, to już powód do wizyty — nawet jeśli poza tym wygląda dobrze.

Które koty chorują najczęściej?

IBD rozpoznaje się zwykle u kotów dorosłych i w średnim wieku, ale może pojawić się w każdym wieku i u każdej rasy, także u dachowców. U kotów starszych objawy nakładają się na inne częste choroby wieku — nadczynność tarczycy, choroby nerek czy nowotwór jelit — dlatego u seniora lekarz zwykle szerzej szuka przyczyny. O tym, jak zmienia się opieka nad starszym kotem, przeczytasz w poradniku kot senior — dieta i zdrowie.

Jak lekarz rozpoznaje IBD u kota?

Rozpoznanie IBD to wykluczanie innych przyczyn, krok po kroku. Nie ma jednego badania krwi, które to potwierdzi. Zależnie od kota lekarz zwykle sięga po:

• badanie kału w kierunku pasożytów (więcej w tekście robaki u kota),
• badania krwi — w tym parametry nerek, wątroby i trzustki, hormony tarczycy u starszego kota i poziom witaminy B12,
• badanie USG jamy brzusznej, które pokazuje grubość ścian jelit i węzły chłonne,
• próbę diety — kilka tygodni karmienia wyłącznie karmą dobraną przez lekarza,
• endoskopię albo pobranie wycinków jelita, gdy inne badania nie dały odpowiedzi.

Wycinki są ważne z jednego powodu: u kota przewlekłe zapalenie jelit i niektóre postaci chłoniaka jelit dają bardzo podobne objawy i podobny obraz w USG. Odróżnić je pozwala dopiero badanie tkanki — o tym, czy i kiedy je robić, decyduje lekarz razem z Tobą.

Dieta przy IBD u kota — co je kot z zapaleniem jelit?

Dieta jest podstawą postępowania przy IBD, a u części kotów wystarcza sama jej zmiana. Rodzaj karmy dobiera lekarz; najczęściej jest to jedna z trzech dróg:

• karma z hydrolizowanym białkiem — białko rozbite na tak małe fragmenty, że układ odpornościowy słabiej na nie reaguje,
• karma z nowym źródłem białka — z białka, którego kot wcześniej nie jadł; to także droga przy podejrzeniu alergii pokarmowej u kota,
• karma łatwostrawna na przewód pokarmowy — z dobrze przyswajalnych składników.

Takie diety znajdziesz wśród suchych karm weterynaryjnych dla kota i mokrych karm weterynaryjnych. Czym dieta weterynaryjna różni się od zwykłej karmy i dlaczego nie kupuje się jej na zapas, wyjaśnia poradnik karma weterynaryjna dla kota. Przykłady diet jelitowych z naszej oferty — gdy lekarz zaleci karmę „gastro”:

• PRO PLAN Veterinary Diets EN Gastrointestinal — sucha — dieta dla dorosłych kotów z problemami trawiennymi. Gdy lekarz zaleca karmę suchą albo łączenie suchej i mokrej tej samej linii.
• PRO PLAN Veterinary Diets EN Gastrointestinal — mokra, z kurczakiem — ta sama dieta w saszetkach. Dla kota, który chętniej je mokrą karmę i mało pije.
• Gussto Vet Cat Gastro Intestinal — puszka — lekkostrawna karma mokra innego producenta. Zamiana diety tylko po rozmowie z lekarzem.

Jak żyć z kotem z IBD — krok po kroku

1. Trzymaj się jednej karmy. Zmiana diety tylko po rozmowie z lekarzem i zawsze stopniowo — zasady opisuje poradnik jak zmienić karmę kotu bez rozstroju żołądka.
2. Karm mniejszymi porcjami. Kilka mniejszych posiłków dziennie zamiast dwóch dużych bywa łatwiejsze dla jelit — liczbę posiłków ustal z lekarzem.
3. Podawaj leki dokładnie według zaleceń. Nie przerywaj leczenia, gdy objawy ustąpią — o zmniejszaniu i odstawianiu decyduje lekarz. Żadnych leków dla ludzi na własną rękę — dla psa, a zwłaszcza dla kota, część z nich jest trująca. Jeśli kot nie daje sobie podać tabletki, pomogą sposoby z poradnika jak podać tabletkę kotu.
4. Waż kota co 2–4 tygodnie. Spadek masy ciała to często pierwszy sygnał zaostrzenia — zanim pojawią się wymioty czy biegunka.
5. Prowadź dziennik. Zapisuj wymioty, wygląd stolca, apetyt i każdą zmianę w diecie — z takim zapisem wizyta kontrolna trwa krócej i daje więcej.
6. Ogranicz stres. Zmiany w domu, nowy kot czy remont potrafią nasilić objawy jelitowe. Stałe pory karmienia i spokojne miejsce do jedzenia pomagają.

Co przygotować na wizytę u lekarza?

Przy chorobie przewlekłej wizyta jest krótka, a historia długa. Odpowiedzi na te pytania lekarz prawie na pewno będzie chciał znać:

• od kiedy kot wymiotuje lub ma biegunkę i jak często to się zdarza,
• czym dokładnie go karmisz — nazwa karmy, przysmaki, pasty, jedzenie ze stołu,
• ile kot ważył kilka miesięcy temu i ile waży teraz,
• czy wychodzi z domu, poluje albo ma kontakt z innymi kotami,
• kiedy był ostatnio odrobaczany i czy coś już pomagało, na przykład zmiana karmy.

Jak przygotować kota do samej wizyty, żeby była jak najmniej stresująca, opisuje poradnik jak przyzwyczaić kota do transportera i wizyt u weterynarza.

Czy IBD u kota da się wyleczyć?

IBD to zwykle choroba przewlekła: leczenie ma ją kontrolować, a nie usunąć raz na zawsze. Wiele kotów przy dobrze dobranej diecie i leczeniu prowadzonym przez lekarza żyje długo i w dobrej formie, z okresami spokoju i rzadkimi zaostrzeniami. Rokowanie zależy od postaci choroby, od tego, jak wcześnie zostanie rozpoznana, i od konsekwencji w codziennej opiece. O tym samym schorzeniu u psa piszemy w tekście IBD u psa.

IBD u kota — co zapamiętać

• IBD to przewlekłe zapalenie jelit — u kota często zaczyna się od nawracających wymiotów, nie od biegunki.
• Wymioty kilka razy w miesiącu i chudnięcie to powód do wizyty, nawet gdy kot poza tym jest w formie.
• Rozpoznanie polega na wykluczaniu innych chorób; czasem potrzebne są wycinki jelita.
• Dieta dobrana przez lekarza to podstawa — w trakcie próby diety nic poza karmą.
• Kot nie może głodować: brak jedzenia dłużej niż dobę to telefon do lecznicy tego samego dnia.

Następny krok: jeśli Twój kot od kilku tygodni wymiotuje albo chudnie, zacznij dziś dziennik objawów, zważ go i umów wizytę — zabierz zapiski i opakowanie karmy.