IBD u psa — przewlekłe zapalenie jelit: objawy, rozpoznanie i dieta

Co to jest IBD u psa?

IBD u psa (z ang. inflammatory bowel disease) to przewlekłe, nieswoiste zapalenie jelit — stan, w którym w ścianie przewodu pokarmowego utrzymuje się nadmierna reakcja zapalna bez jednej, oczywistej przyczyny, takiej jak pasożyty czy infekcja. Lekarze coraz częściej mówią szerzej o przewlekłej enteropatii, czyli długotrwałej chorobie jelit, i dzielą ją według tego, co psu pomaga: część psów reaguje na samą zmianę diety, część potrzebuje leczenia.

Przyczyna nie jest do końca poznana. Uważa się, że składają się na nią predyspozycje genetyczne, zaburzona mikroflora jelit i nadmierna reakcja układu odpornościowego na składniki pokarmu lub bakterie. IBD nie jest zaraźliwe ani dla innych zwierząt, ani dla ludzi.

Jakie są objawy IBD u psa?

Kluczowe słowo to przewlekłe: objawy wracają albo utrzymują się tygodniami, a nie znikają po dniu czy dwóch. Najczęściej opiekunowie widzą:

• nawracającą albo stałą biegunkę — czasem ze śluzem, czasem ze świeżą krwią,
• nawracające wymioty, także żółcią, niezależne od jedzenia,
• chudnięcie mimo dobrego apetytu albo zmienny apetyt,
• burczenie w brzuchu, wzdęcia, częste gazy,
• parcie na kał i częste, małe kupy,
• matową sierść i ogólne „przygaszenie”.

Te same objawy daje wiele innych chorób — pasożyty, choroby trzustki, wątroby i nerek, alergia pokarmowa, ciało obce czy nowotwór. Dlatego IBD nie da się rozpoznać „po objawach”, a pojedynczy epizod biegunki opisuje osobny poradnik biegunka u psa — co robić. O wymiotach, które pojawiają się okazjonalnie, przeczytasz w tekście wymioty u psa.

IBD a alergia pokarmowa — czym się różnią?

Te dwa pojęcia często się mieszają, bo obie choroby potrafią dawać biegunkę i wymioty, a w obu ważna jest dieta. Alergia pokarmowa to reakcja układu odpornościowego na konkretny składnik pokarmu — najczęściej białko — i poza objawami jelitowymi często daje świąd skóry, zapalenia uszu i lizanie łap. IBD to szersze pojęcie: przewlekły stan zapalny jelit, w którym pokarm bywa tylko jednym z czynników.

W praktyce granica się zaciera — u części psów z przewlekłymi objawami jelitowymi po zmianie diety wszystko wraca do normy i lekarz mówi wtedy o enteropatii reagującej na dietę. Jeśli Twój pies drapie się i ma kłopoty z brzuchem jednocześnie, powiedz o tym lekarzowi — to ważna wskazówka. O swędzącej skórze więcej w tekście atopowe zapalenie skóry u psa.

Czy niektóre psy chorują na IBD częściej?

IBD może pojawić się u psa każdej rasy i w każdym wieku, najczęściej jednak rozpoznaje się je u psów dorosłych i w średnim wieku. W literaturze weterynaryjnej częściej opisuje się przewlekłe choroby jelit u niektórych ras, m.in. owczarków niemieckich, bokserów i yorkshire terierów. Przynależność do takiej rasy nie oznacza choroby — oznacza tylko, że przewlekłych objawów jelitowych nie warto u takiego psa zbywać.

Jak lekarz rozpoznaje IBD u psa?

Rozpoznanie IBD to w praktyce wykluczanie innych przyczyn, krok po kroku. Lekarz zwykle zaczyna od wywiadu i badania, a potem — zależnie od psa — sięga po:

• badanie kału w kierunku pasożytów (m.in. giardii u psa),
• badania krwi, w tym parametry trzustki, wątroby i nerek,
• badanie USG jamy brzusznej,
• próbę diety — kilkutygodniowe karmienie wyłącznie karmą dobraną przez lekarza,
• endoskopię z pobraniem wycinków jelita, gdy inne badania nie dały odpowiedzi.

Ta droga bywa długa i wymaga cierpliwości. Pomaga dziennik: co pies je (karma, przysmaki, resztki), jak wygląda stolec, ile razy wymiotował i ile waży. Z takim zapisem lekarz szybciej łączy fakty.

Dieta przy IBD u psa — co je pies z zapaleniem jelit?

Dieta jest u psa z IBD podstawą, a u części psów — całym leczeniem. Typ karmy dobiera lekarz; najczęściej jest to jedna z trzech dróg:

• karma z hydrolizowanym białkiem — białko rozbite na tak małe fragmenty, że układ odpornościowy słabiej na nie reaguje,
• karma z nowym źródłem białka — z białka, którego pies wcześniej nie jadł (więcej o takich karmach: karma monobiałkowa i bezzbożowa),
• karma łatwostrawna na przewód pokarmowy — z dobrze przyswajalnych składników, często z obniżoną ilością tłuszczu.

W sklepie te diety znajdziesz wśród suchych karm weterynaryjnych dla psa i mokrych karm weterynaryjnych. Czym karma weterynaryjna różni się od zwykłej i dlaczego dobiera ją lekarz, wyjaśnia poradnik karma weterynaryjna dla psa. Przykłady diet, które lekarze często zalecają przy chorobach jelit:

• PRO PLAN Veterinary Diets EN Gastrointestinal — sucha — łatwostrawna dieta na przewód pokarmowy. Gdy lekarz zaleci karmę „gastro”.
• PRO PLAN Veterinary Diets EN Gastrointestinal — mokra — ta sama dieta w puszce. Dla psa, który lepiej je mokrą karmę, albo do łączenia z suchą tej samej linii.
• PRO PLAN Veterinary Diets HA Hypoallergenic — karma z hydrolizowanym białkiem. Gdy lekarz prowadzi próbę diety eliminacyjnej.

Jak wygląda życie z psem z IBD — krok po kroku

1. Trzymaj się jednej karmy. Zmiana diety tylko po rozmowie z lekarzem i zawsze stopniowo — zasady opisuje poradnik jak zmienić karmę psu bez rozstroju żołądka.
2. Licz przysmaki do diety. Najbezpieczniejsze są kąski tej samej karmy albo przysmaki zatwierdzone przez lekarza.
3. Podawaj leki dokładnie według zaleceń. Nie przerywaj leczenia, gdy objawy ustąpią — o zmniejszaniu i odstawianiu decyduje lekarz. Żadnych leków dla ludzi na własną rękę — dla psa, a zwłaszcza dla kota, część z nich jest trująca.
4. Waż psa regularnie. Spadek masy ciała to często pierwszy sygnał zaostrzenia, zanim pojawi się biegunka.
5. Prowadź dziennik. Zapisuj stolec, wymioty, apetyt i każdą zmianę w diecie — to podstawa rozmowy na wizytach kontrolnych.
6. Pytaj o dodatki. Probiotyk czy inny suplement może być częścią planu, ale tylko z zalecenia lekarza (więcej: probiotyki dla psa). Nowy suplement wprowadzaj osobno — nie w tym samym tygodniu co nową karmę czy nowe przysmaki. Inaczej przy biegunce albo świądzie nie będziesz wiedzieć, co jest przyczyną.

Co powiedzieć lekarzowi na wizycie?

Przy chorobach przewlekłych wizyta jest krótka, a historia długa. Przygotuj odpowiedzi na pytania, które lekarz prawie na pewno zada:

• od kiedy trwają objawy i jak często wracają,
• czym dokładnie karmisz psa — nazwa karmy, przysmaki, gryzaki, resztki ze stołu, suplementy,
• czy pies chudnie i ile ważył kilka miesięcy temu,
• jak wygląda stolec (najlepiej zdjęcia) i czy pies wymiotuje,
• kiedy ostatnio był odrobaczany i czy ma kontakt z innymi zwierzętami,
• czy coś już pomagało albo szkodziło — na przykład zmiana karmy.

Jak przygotować się do wizyty i o co zapytać, opisuje też poradnik jak przygotować wizytę u weterynarza.

Czy IBD u psa da się wyleczyć?

IBD to zwykle choroba przewlekła — leczenie ma ją kontrolować, a nie usunąć raz na zawsze. Wiele psów przy dobrze dobranej diecie i ewentualnym leczeniu żyje długo i w dobrej formie, z okresami spokoju i rzadkimi zaostrzeniami. U części psów wystarcza sama dieta. Rokowanie zależy od postaci choroby, tego, jak wcześnie zostanie rozpoznana, i od konsekwencji w codziennej opiece — to rozmowa, którą warto odbyć z lekarzem prowadzącym.

IBD u psa — co zapamiętać

• IBD to przewlekłe zapalenie jelit — objawy trwają tygodniami albo nawracają.
• Rozpoznanie polega na wykluczaniu innych chorób; nie da się go postawić w domu.
• Dieta dobrana przez lekarza to podstawa — w trakcie próby diety nic poza karmą.
• Leki tylko od lekarza i dokładnie według zaleceń; ludzkie leki są zakazane.
• Dziennik objawów i regularne ważenie pomagają wychwycić zaostrzenie.

Następny krok: jeśli Twój pies od kilku tygodni ma nawracającą biegunkę albo wymioty, zacznij dziś dziennik objawów i umów wizytę — zabierz go ze sobą.