Pielęgnacja psiej sierści — jak szczotkować psa

Jak szczotkować psa krok po kroku

Szczotkowanie to nie jest przeciąganie szczotki po wierzchu, tylko przeczesanie okrywy aż do skóry. Poniższa kolejność działa przy każdym typie sierści — zmienia się tylko narzędzie i czas, jaki na to poświęcasz.

1. Wybierz stałe miejsce i porę. Najłatwiej idzie po spacerze, gdy pies jest zmęczony i sam chce się położyć. Duże psy czesz na podłodze, małe na stabilnej, nieśliskiej powierzchni — nigdy na wąskim blacie bez asekuracji.
2. Sprawdź sierść dłonią. Przejedź ręką pod włos w kilku miejscach: za uszami, pod pachami, w pachwinach i pod ogonem. Tam kołtuny powstają najczęściej i tam zaczynasz pracę, a nie na łatwym grzbiecie.
3. Czesz na sucho. Mokra sierść jest bardziej podatna na uszkodzenia, a mokry kołtun zaciska się jak filc i po wyschnięciu jest twardszy niż przed kąpielą.
4. Podziel psa na partie. Pracuj małymi obszarami wielkości dłoni: jeden bok, potem drugi, potem kończyny, na końcu ogon i okolice głowy.
5. Prowadź narzędzie zgodnie z kierunkiem wyrastania włosa. Ruch krótki, od nasady ku końcom, bez dociskania szczotki do skóry. Nacisk ma pochodzić z nadgarstka, nie z ramienia.
6. Kołtun rozdziel palcami, zanim sięgniesz po grzebień. Przytrzymaj pasmo u nasady, żeby nie ciągnąć skóry, i rozczesuj od końców włosa w stronę skóry — nigdy odwrotnie.
7. Skontroluj efekt grzebieniem. Jeśli metalowy grzebień przechodzi przez sierść do skóry bez oporu w każdym miejscu, sesja jest skończona. Jeśli gdzieś zatrzymuje się na oporze, tam została warstwa martwego włosa.
8. Zakończ, zanim pies się zniechęci. Krótka, spokojna sesja zakończona przysmakiem buduje nawyk; jedna długa i siłowa potrafi zniechęcić psa do szczotki na miesiące.

Jaka szczotka do jakiej sierści?

Rodzaj szczotki wynika z typu okrywy, a nie z rasy psa. To najczęstszy błąd w pielęgnacji: opiekun szuka „szczotki dla labradora" albo „szczotki dla yorka", a powinien odpowiedzieć sobie na trzy pytania — czy włos jest krótki czy długi, czy pod nim jest podszerstek i czy okrywa jest gładka, kręcona czy szorstka. Dwa psy tej samej rasy potrafią mieć różną okrywę, a dwie różne rasy — praktycznie identyczną.

Podszerstek to gęsta, miękka warstwa spodnia działająca jak ocieplina; włos okrywowy to dłuższy i twardszy włos wierzchni, chroniący przed wodą i słońcem. Ta różnica decyduje o wyborze narzędzia.

Typ okrywy	Czym czesać	Na co uważać
Krótka, przylegająca, bez podszerstka	Gumowa rękawica lub gumowe zgrzebło, na koniec szczotka z naturalnego włosia	Twarde metalowe zęby podrażniają skórę, której nic nie osłania
Krótka z gęstym podszerstkiem	Narzędzie wyczesujące podszerstek, uzupełniająco gumowa rękawica	Nadużywane narzędzie do podszerstka przerzedza włos okrywowy
Długa z podszerstkiem	Szczotka z drobnymi wygiętymi drucikami, potem grzebień metalowy	Sam wierzch wyczesany „na ładnie" ukrywa filc przy skórze
Długa jedwabista bez podszerstka	Miękka szczotka z włosiem naturalnym i grzebień o zmiennym rozstawie zębów	Włos łamie się przy szarpaniu — pasmo trzeba przytrzymywać
Kręcona lub wełnista	Szczotka z drobnymi drucikami, obowiązkowo kontrola grzebieniem	Kołtun tworzy się przy skórze i z wierzchu jest niewidoczny
Szorstka, twarda	Grzebień o rzadkich zębach, trymowanie zamiast maszynki	Strzyżenie maszynką trwale zmiękcza i rozjaśnia szorstki włos

Pełny wybór narzędzi znajdziesz w dziale szczotki i grzebienie dla psa — warto zestawić dwa albo trzy, bo jedno narzędzie rzadko obsługuje całego psa od nosa po ogon.

Sierść krótka — mało pracy, ale nie zero

Przy krótkiej, przylegającej okrywie nie ma kołtunów, więc czesanie służy czemu innemu: usuwa martwy włos, zanim ten zostanie na kanapie, i rozprowadza naturalny tłuszcz po całej długości włosa. Efekt widać po kilku sesjach — sierść jest bardziej błyszcząca, a w domu mniej luźnego włosa.

Najlepiej sprawdza się guma. Gumowa rękawica albo zgrzebło zbiera luźny włos i przy okazji masuje skórę, więc większość psów traktuje taką sesję jak głaskanie. To dobre narzędzie także dla psa, który boi się szczotki: masz na dłoni coś, co dla niego działa jak ręka.

Uwaga na jedno nieporozumienie: krótka sierść nie znaczy „bez podszerstka". Wiele krótkowłosych psów ma pod spodem gęstą ocieplinę i w sezonie zrzucania włosa gubi jej tyle, że sama rękawica przestaje wystarczać. Wtedy potrzebne jest narzędzie sięgające głębiej — o nim niżej.

Sierść z podszerstkiem — narzędzia do wyczesywania stosuj z umiarem

Psy z podszerstkiem zrzucają go sezonowo, zwykle wiosną i jesienią, a przy życiu w ogrzewanym mieszkaniu — po trochu przez cały rok.

Narzędzia z ostrym, gęstym grzebieniem (typu furminator i podobne zgrzebła wyczesujące) są w tym skuteczne i dlatego łatwo ich nadużyć. Ich ząbki wyciągają nie tylko luźny podszerstek, lecz przy zbyt częstym albo zbyt mocnym prowadzeniu ścinają i przerzedzają także włos okrywowy — ten, który chroni psa przed słońcem i wodą. Odrasta wolno, a u niektórych psów okrywa po takim traktowaniu nigdy nie wraca do poprzedniej jakości.

W praktyce oznacza to sesje krótsze, niż podpowiada satysfakcja z kupki sierści na podłodze. Poza szczytem linienia zwykle wystarczy sięgnąć po takie narzędzie raz na kilka tygodni, a codzienną pracę wykonać zwykłą szczotką.

Sierść długa i kręcona — kołtun rozczesujesz od końców

Przy długiej i kręconej okrywie problemem nie jest ilość włosa, tylko filcowanie. Kołtun zaczyna się przy skórze, w miejscach, gdzie sierść się ociera: za uszami, pod obrożą, w pachach, w pachwinach i między palcami. Z wierzchu pies wygląda wtedy nienagannie.

Technika, która to rozwiązuje, polega na czesaniu warstwami. Unosisz pasmo sierści jedną ręką, rozczesujesz warstwę leżącą pod spodem, opuszczasz kolejny pas włosa i powtarzasz. Idziesz od dołu ku górze, aż przeczeszesz cały bok — a nie po wierzchu od karku do ogona.

Sam kołtun rozdzielasz najpierw palcami, potem końcówką grzebienia, zawsze przytrzymując pasmo u nasady, żeby nie ciągnąć skóry. Rozczesujesz od końca włosa i stopniowo przesuwasz się w stronę skóry. Kołtun zbity w twardą płytkę przy skórze to już zadanie na nożyczki — najlepiej nożyczki groomerskie z zaokrąglonymi końcami — albo, przy większych obszarach, na maszynkę do strzyżenia w rękach kogoś z wprawą. Nie wycinaj kołtunu ostrymi nożyczkami przy skórze na oślep: skóra psa jest wciągnięta w filc głębiej, niż to wygląda z zewnątrz.

Sierść szorstka — trymowanie zamiast maszynki

Okrywa szorstka, typowa dla wielu terierów i szorstkowłosych psów myśliwskich, ma tę właściwość, że obumarły włos nie wypada sam — zostaje w mieszku, aż zostanie z niego usunięty. Dlatego pielęgnacja takiej sierści to nie strzyżenie, tylko trymowanie: usuwanie martwego włosa palcami albo nożem trymerskim, tak by na jego miejsce wyrósł nowy, twardy włos.

Ostrzyżenie takiego psa maszynką daje efekt natychmiastowy i długotrwały problem: nowy włos odrasta miękki, jaśniejszy i traci właściwości ochronne. Jeśli nie robiłeś tego nigdy, pierwsze trymowanie warto zobaczyć u groomera.

Jak często szczotkować psa?

Częstotliwość wynika z typu okrywy, a nie z pory roku. Poniższe wartości są orientacyjne — konkretny pies może potrzebować częstszej pracy, zwłaszcza w sezonie zrzucania włosa.

• Krótka, bez podszerstka: zwykle raz lub dwa razy w tygodniu, kilka minut.
• Krótka z podszerstkiem: zwykle dwa, trzy razy w tygodniu, a w szczycie linienia codziennie.
• Długa z podszerstkiem: co drugi dzień lub codziennie — u tych psów przerwa najszybciej kończy się filcem.
• Długa jedwabista: codziennie, krótko, z naciskiem na miejsca ocierania.
• Kręcona i wełnista: codziennie; przy tej okrywie kołtun potrafi powstać w kilka dni.
• Szorstka: przeczesywanie raz lub dwa razy w tygodniu, trymowanie w odstępach ustalonych z groomerem.

Sesja szczotkowania to też najlepszy moment na przegląd całego psa. Przy okazji sprawdzisz stan łap i pazurów, zajrzysz do uszu i oczu, a w sezonie aktywności kleszczy przejedziesz opuszkami po skórze w miejscach, gdzie pasożyty wczepiają się najchętniej. To dwie minuty więcej, a wychwytuje problem, zanim stanie się widoczny gołym okiem.

Czym szczotkować psa — sprawdzone narzędzia

Poniższy zestaw pokrywa wszystkie typy okrywy. Nie kupuj wszystkiego naraz — wybierz to, co pasuje do sierści Twojego psa, i dołóż grzebień kontrolny.

• Gumowa rękawica do wyczesywania sierści — dla psów o krótkiej okrywie i dla tych, które nie znoszą szczotki. Zbiera luźny włos i masuje skórę. Na co uważać: nie poradzi sobie z gęstym podszerstkiem ani z kołtunem.
• Szczotka dwustronna do podszerstka i włosów okrywowych — dobre narzędzie startowe przy sierści mieszanej: jedna strona pracuje w podszerstku, druga wygładza włos wierzchni. Na co uważać: przy bardzo gęstej okrywie zimowej będzie po prostu wolna.
• FURminator dla psów krótkowłosych — do krótkiej sierści z gęstym podszerstkiem, na sezon zrzucania włosa. Produkt występuje w kilku wariantach dobranych do wielkości psa; szerokość główki dobierz do zwierzęcia, nie do własnej wygody.
• FURminator dla psów długowłosych — ta sama zasada przy długiej okrywie z podszerstkiem. Na co uważać: stosuj z umiarem i wyłącznie na rozczesanej sierści, nigdy na filcu.
• Grzebień ułatwiający rozplątywanie sierści z obrotowymi zębami — zęby obracają się na osi i przepuszczają splątane pasmo, zamiast je szarpać. Przydaje się przy długiej i kręconej okrywie.
• Grzebień metalowy do sierści — narzędzie kontrolne, nie ozdobne. Jeśli przechodzi przez sierść do skóry bez oporu, praca jest skończona. Najtańsza rzecz z tej listy i najczęściej pomijana.
• Trymer profesjonalny — do okrywy szorstkiej, do usuwania martwego włosa. Na co uważać: wymaga wprawy i wyczucia nacisku; pierwsze użycie lepiej zobaczyć u groomera.

Kąpiel a szczotkowanie — co robić najpierw

Kolejność jest jedna i nie ma od niej wyjątku: najpierw rozczesujesz, potem kąpiesz. Woda i szampon zaciskają istniejące kołtuny w twardy filc, którego po wysuszeniu często nie da się już rozczesać — zostaje wycięcie.

Po kąpieli psa wysusz i dopiero wtedy przeczesz jeszcze raz, delikatnie. Dobór szamponu i odżywki też wynika z okrywy: inne preparaty przeznaczone są do sierści długiej, inne do szorstkiej, a suchy szampon bywa rozsądniejszy niż pełna kąpiel, gdy pies brudzi się miejscowo. Zbyt częste mycie wypłukuje naturalną warstwę tłuszczową i pogarsza stan sierści zamiast go poprawiać. Warto też trzymać pod ręką akcesoria do sprzątania sierści — wyczesany włos i tak trafia na podłogę.

Kiedy zmiana w sierści to sprawa dla weterynarza

Wygląd sierści bywa objawem, a nie problemem samym w sobie — i wtedy żadna szczotka ani kosmetyk nie są odpowiedzią.

Umów wizytę, jeśli zauważysz: nasilony świąd i drapanie, łupież utrzymujący się mimo pielęgnacji, wypadanie sierści miejscowe albo symetryczne po obu bokach, zaczerwienienie, strupy, sączące się zmiany, nieprzyjemny zapach skóry, wyraźną zmianę struktury albo połysku okrywy bez zmiany pielęgnacji. Te objawy mają wiele możliwych przyczyn i rozróżnia je lekarz, nie opiekun.

Nie stosuj na własną rękę preparatów leczniczych ani nie zmieniaj psu diety „na sierść" na podstawie internetowego opisu. Jeśli lekarz uzna, że wsparcie ma sens, wskaże konkretne suplementy na skórę i sierść oraz ich formę — inaczej ryzykujesz zamaskowanie objawu, przez które prawdziwa przyczyna wyjdzie na jaw później i w gorszym stanie.

Co zapamiętać

• Narzędzie dobierasz do typu okrywy — krótkiej, z podszerstkiem, długiej, kręconej lub szorstkiej — a nie do rasy psa.
• Czeszesz zawsze na sucho, warstwami i do skóry; kontrolę robisz metalowym grzebieniem.
• Narzędzia wyczesujące podszerstek działają skutecznie i dlatego łatwo nimi uszkodzić włos okrywowy — używaj ich krótko i rzadko.
• Kołtun rozczesujesz od końców włosa w stronę skóry, przytrzymując pasmo u nasady.
• Objawy skórne — świąd, łupież, wypadanie sierści — to sygnał do wizyty u weterynarza, a nie do zmiany szamponu.

Następny krok: rozchyl dziś psu sierść na boku i sprawdź, czy pod włosem wierzchnim jest druga, gęstsza warstwa. Odpowiedź na to jedno pytanie decyduje o całym zestawie narzędzi, który powinien leżeć w Twojej szufladzie.