Paludarium - jak połączyć akwarium z terrarium

Co to jest paludarium?

Paludarium to zbiornik, w którym jedną część zajmuje woda, a drugą ląd porośnięty roślinami - odtworzenie brzegu rzeki albo bagna (łacińskie palus to bagno). W odróżnieniu od akwarium i terrarium kluczowe jest tu przejście między wodą a lądem: korzeń wychodzący z wody, mokra skarpa, strumyk spływający po tle.

Zbiornik	Woda i ląd	Dla kogo
paludarium	woda i ląd mniej więcej po równo, dużo roślin, wysoka wilgotność	rośliny, ryby i krewetki w wodzie albo jeden gatunek płaza
akwaterrarium	głównie woda, mały ląd do wygrzewania pod lampą	żółwie wodne, traszki
terrarium tropikalne	ląd z roślinami, woda tylko w płytkiej misce	drzewołazy, gekony tropikalne

Akwaterrarium dla żółwia to inny świat - mocne lampy, dużo otwartej wody i zwierzę, które zjada rośliny; opisuje je poradnik akwaterrarium dla żółwia wodnego.

Dla kogo jest paludarium? Rośliny, ryby czy płazy

Zanim kupisz zbiornik, zdecyduj, kto w nim zamieszka - od tego zależy podział na wodę i ląd, temperatura i wentylacja. Najczęściej wybiera się jedną z trzech dróg:

• Paludarium roślinne z rybami lub krewetkami w wodzie. Najprostsze na start: ląd i tło są dla roślin, a w wodzie żyją drobne ryby albo krewetki. Jakie krewetki wybrać, opisuje poradnik krewetki w akwarium.
• Paludarium dla płazów. Dla rzekotek czy traszek część wodna jest płytsza albo ląd większy, a zbiornik musi być szczelny. Zasady opieki opisują poradniki aksolotl i płazy w domu oraz traszka w akwaterrarium; drzewołazom wystarczy terrarium z płytką wodą (terrarium dla drzewołaza).
• Paludarium bez zwierząt. Sama kompozycja roślin, mchów i wody - zielona dekoracja salonu, która uczy obsługi zbiornika przed przyjęciem zwierząt.

Jaki zbiornik na paludarium?

Paludarium potrzebuje zbiornika, który trzyma wodę w dolnej części, ma drzwi z przodu powyżej linii wody i wentylowaną pokrywę. Zwykłe terrarium ze szklanym dnem nie zawsze nadaje się do zalania na kilkanaście centymetrów, a zwykłe akwarium nie ma przednich drzwi i wentylacji. Gotowego paludarium dziś nie mamy w ofercie - szukaj zbiornika z wodoodpornym dnem, miejscem na grzałkę i drzwiami nad linią wody. Zbiorniki dla płazów są w dziale terraria dla płazów. Im większy zbiornik, tym stabilniejsza woda i łatwiejsza pielęgnacja - małe paludaria szybko się przegrzewają i zarastają pleśnią.

Jak zbudować paludarium krok po kroku

1. Zaplanuj podział. Narysuj, gdzie będzie woda, a gdzie ląd; zwykle woda zajmuje od jednej trzeciej do połowy dna.
2. Zrób przegrodę albo skarpę. Szybę przyklejoną do dna silikonem akwarystycznym (bez dodatków grzybobójczych) albo skarpę z kamieni i korzeni. Przegroda musi być szczelna, jeśli ląd ma mieć osobny drenaż.
3. Ułóż drenaż pod lądem. Warstwa kruszywa, np. keramzytu, i siatka oddzielająca - podłoże nie może leżeć w wodzie, bo zgnije.
4. Przymocuj tło. Płyty z kory, korka albo włókna kokosowego przy tylnej ścianie; na nim posadzisz rośliny.
5. Wsyp podłoże lądu. Mieszanka humusu, włókna kokosowego i kory, z wierzchu mech - warstwy jak w terrarium bioaktywnym (jak założyć terrarium bioaktywne).
6. Urządź część wodną. Podłoże akwariowe albo piasek, kamienie, korzenie, filtr i - jeśli trzeba - grzałka.
7. Dodaj obieg wody. Pompka podająca wodę na tło albo wodospad nawilża ląd i ożywia zbiornik.
8. Posadź rośliny i włącz światło. Najpierw rośliny wodne i brzegowe, potem tło.
9. Odczekaj. Część wodna musi dojrzeć jak akwarium - zwykle kilka tygodni - zanim wpuścisz zwierzęta (dojrzewanie akwarium i cykl azotowy).

Filtr, wodospad i woda w paludarium

Część wodna to małe akwarium i potrzebuje filtra. Wystarczy filtr wewnętrzny schowany za kamieniem lub korzeniem, np. Fluval Filtr wewnętrzny U3, który według karty może pracować także w poziomie - to ułatwia montaż przy płytkiej wodzie; inne modele są w dziale filtracja. Strumyk na tle zrobisz z gotowego Exo-Terra Wodospadu do terrarium (według karty z pompą w zestawie) albo z osobnej pompki, np. Exo-Terra Repti-Flo 200, i wężyka poprowadzonego za tłem.

Woda paruje szybciej niż w akwarium, bo nad nią jest ciepłe, wilgotne powietrze i wentylacja. Ubytki uzupełniaj wodą uzdatnioną, bez chloru, a co tydzień lub dwa podmieniaj część wody, jak w zwykłym akwarium. Kable pomp i filtra prowadź z pętlą poniżej gniazdka, żeby woda spływająca po przewodzie nie trafiła do kontaktu.

Jakie rośliny do paludarium?

Strefa	Przykładowe rośliny
woda	anubiasy, kryptokoryny, mech jawajski, rośliny pływające
brzeg i mokra skarpa	anubiasy i paprocie wodne przywiązane do korzenia, skrzydłokwiat, mchy
ląd i tło	bromelie, paprocie, drobne storczyki, figowiec pnący, fitonia, pilea

Anubiasy i paprocie wodne dobrze rosną zarówno pod wodą, jak i nad nią, dlatego najlepiej sprawdzają się na granicy. Łatwe gatunki wodne opisuje poradnik łatwe rośliny akwariowe dla początkujących, a podłoża i rośliny akwariowe znajdziesz w dziale podłoża i rośliny do akwarium. Rośliny kupione w doniczkach opłucz z ziemi i nawozów, zanim trafią do zbiornika ze zwierzętami.

Światło, temperatura i wilgotność w paludarium

Rośliny potrzebują dobrego światła przez ok. 10–12 godzin dziennie - najlepiej lampy LED, która prawie nie grzeje; w małym zbiorniku może to być np. Exo-Terra Nano Daylight LED Spot, a większe oprawy są w dziale ogrzewanie i oświetlenie dla płazów. Typowe paludarium tropikalne ma orientacyjnie 22–26°C i wilgotność powietrza 70–90%, ale ostateczne wartości dobierasz do mieszkańców. Wilgotność nad lądem utrzymuje strumyk i zraszanie - ręczne albo automatyczne, np. Exo-Terra Monsoon Solo II, którego karta wymienia paludaria. Jak kontrolować wilgotność bez zaduchu, opisuje poradnik wilgotność w terrarium; zraszacze są w dziale zraszanie i nawilżanie.

Kiedy i jak wpuścić pierwszych mieszkańców?

Zwierzęta wpuszczasz dopiero wtedy, gdy woda jest dojrzała, rośliny przyjęły się i od co najmniej tygodnia trzymasz stabilną temperaturę i wilgotność. Zacznij od małej obsady - kilku krewetek albo małej grupki ryb - i dokładaj kolejne po kilku tygodniach, obserwując wodę. Nowe zwierzęta trzymaj najpierw osobno, w kwarantannie, żeby nie przyniosły chorób. Ryby i krewetki przyzwyczajaj do nowej wody powoli, dolewając jej po trochu do worka transportowego. Płazy przenoś w pojemniku i wypuszczaj na ląd przy brzegu, nie wprost do wody. Przez pierwsze dni ogranicz zaglądanie i karm oszczędnie.

Pielęgnacja paludarium - co tydzień i co miesiąc

• Codziennie: rzut oka na temperaturę, poziom wody i pracę pomp; zraszanie, jeśli nie masz automatu.
• Co tydzień: podmiana części wody, przetarcie przedniej szyby, usunięcie zwiędłych liści i ewentualnej pleśni z lądu.
• Co miesiąc: przycięcie roślin, przepłukanie gąbki filtra w wodzie z paludarium (nie pod kranem), kontrola wężyków i przegrody.

Najczęstsze błędy przy paludarium

• Ląd bez drenażu - podłoże nasiąka wodą, kwaśnieje i zaczyna śmierdzieć.
• Za słaba wentylacja - zaparowane szyby przez cały dzień i pleśń na tle.
• Zwierzęta w niedojrzałej wodzie - amoniak i azotyny w nowym zbiorniku szkodzą rybom i płazom.
• Wszyscy razem - ryby, żaby i krewetki w jednym zbiorniku to przepis na straty.
• Wylewanie wody do ogrodu - wody z paludarium i roślin nigdy nie wyrzucaj do stawu ani rowu; mogą przenieść choroby i gatunki obce.

Paludarium - co zapamiętać

• Paludarium łączy wodę i ląd z roślinami; akwaterrarium dla żółwia to inny zbiornik.
• Zdecyduj najpierw o mieszkańcach - ryby i krewetki albo jeden gatunek płaza, nigdy wszyscy naraz.
• Zbiornik szczelny w dolnej części, z drzwiami z przodu i wentylacją; ląd zawsze na drenażu.
• Część wodna potrzebuje filtra, dojrzewania i regularnych podmian.
• Rośliny pod LED przez 10–12 godzin; anubiasy i paprocie wodne najlepiej sprawdzają się na granicy wody.

Następny krok: narysuj plan podziału zbiornika i listę roślin, a potem uruchom paludarium bez zwierząt na kilka tygodni - w tym czasie woda dojrzeje, a rośliny się przyjmą. Dekoracje i pompki znajdziesz w dziale wyposażenie terrarium dla płazów.