Traszka - gatunki w Polsce, ochrona i traszki z hodowli w akwaterrarium

Traszka - co to za zwierzę?

Traszka to niewielki płaz ogoniasty - krewniak salamandry i aksolotla. Ma długi, spłaszczony ogon, cztery krótkie łapy i gładką, wilgotną skórę, przez którą częściowo oddycha. Wiosną traszki żyją w wodzie i tam się rozmnażają, przez resztę roku - na lądzie, w wilgotnych kryjówkach, i dopiero tam zimują.

Traszkę łatwo pomylić z jaszczurką, ale to dwa różne zwierzęta: jaszczurka jest gadem, ma suchą skórę pokrytą łuskami i pazurki, a traszka jest płazem - skóra jest gładka, wilgotna, bez łusek. Jaszczurka wygrzewa się na słońcu, traszka unika słońca i suchego powietrza.

Traszki w Polsce - czy są pod ochroną?

Tak, wszystkie. W Polsce żyją cztery gatunki: traszka zwyczajna, grzebieniasta, górska i karpacka. Wszystkie rodzime płazy są objęte ochroną gatunkową - traszek nie wolno łapać, przetrzymywać ani zabierać do domu, a zakaz obejmuje też jaja i larwy ze stawu. Najczęściej spotkasz traszkę zwyczajną: samiec wiosną ma na grzbiecie falisty grzebień i pomarańczowy brzuch w ciemne kropki.

Jak rozpoznać gatunek - orientacyjnie, po wyglądzie wiosną:

Gatunek	Wielkość	Po czym poznać
traszka zwyczajna	zwykle do ok. 10 cm	brzuch pomarańczowy w ciemne kropki; samiec z falistym grzebieniem ciągnącym się od głowy po ogon; najczęstsza, także w ogrodach
traszka grzebieniasta	największa, zwykle do ok. 15–18 cm	ciemna, ziarnista skóra, brzuch żółtopomarańczowy w duże czarne plamy; samiec z wysokim, ząbkowanym grzebieniem
traszka górska	zwykle do ok. 10–12 cm	grzbiet szaroniebieski, brzuch jednolicie pomarańczowy, bez plam; głównie na południu kraju
traszka karpacka	mała, zwykle do ok. 9 cm	brzuch pomarańczowy bez plam, samiec bez wysokiego grzebienia; tylko w Karpatach

Jeśli chcesz pomóc traszkom, załóż w ogrodzie małe oczko bez ryb, z płytkim brzegiem i roślinami - jak to zrobić, opisuje poradnik oczko wodne przyjazne przyrodzie. Ryby w oczku zjadają jaja i larwy traszek.

Znalazłem traszkę w piwnicy albo w ogrodzie - co zrobić?

Jesienią traszki szukają miejsca na zimę i często trafiają do piwnic, garaży, studzienek i pustych basenów. Najlepsza pomoc jest krótka:

1. Zwilż dłonie albo załóż zwilżone rękawiczki. Sucha dłoń, krem i mydło szkodzą skórze płaza.
2. Przenieś traszkę w pojemniku z wilgotnymi liśćmi - nie trzymaj jej w ręku dłużej, niż trzeba.
3. Wypuść ją blisko miejsca znalezienia, w chłodnym, wilgotnym i osłoniętym miejscu: pod stosem liści, deskami, przy kompostowniku. Jesienią i zimą nie wkładaj jej do wody i nie zabieraj do ciepłego mieszkania - ciepło wybudza ją z zimowego spoczynku.
4. Zabezpiecz pułapkę. Studzienkę przykryj siatką, do basenu włóż deskę, po której płaz wyjdzie.

Wiosną (orientacyjnie marzec–kwiecień) traszkę idącą w stronę stawu przenieś w kierunku wody. Traszkę ranną albo wyraźnie osłabioną zgłoś do ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt - więcej w poradniku znalazłem dzikie zwierzę. Żabę albo ropuchę w piwnicy traktujesz podobnie - szczegóły w tekście żaba i ropucha w ogrodzie.

Jakie traszki można trzymać w domu?

W domu trzyma się wyłącznie gatunki egzotyczne z legalnej hodowli. Najczęściej spotykane to:

• traszka chińska (Cynops orientalis) - mała, ciemna, z jaskrawo pomarańczowym brzuchem; żyje prawie stale w wodzie;
• traszka japońska (Cynops pyrrhogaster) - podobna, nieco większa;
• żebrowiec hiszpański (Pleurodeles waltl) - największa traszka Europy, spokojna i odporna, prawie wyłącznie wodna; potrzebuje większego akwarium;
• traszki brodawkowate (rodzaj Paramesotriton) - dla bardziej doświadczonych.

Traszki żyją długo - popularne gatunki zwykle kilkanaście lat, przy dobrej opiece dłużej. To zwierzę do obserwacji, nie do brania na ręce. Ogólne zasady opieki nad płazami opisuje poradnik aksolotl i płazy w domu, a płaza do lądowego, wilgotnego terrarium - drzewołaz.

Żebrowiec hiszpański - największa traszka Europy w akwarium

Żebrowiec hiszpański (Pleurodeles waltl) to traszka dla kogoś, kto chce większego płaza i ma miejsce na większe akwarium. Dorosłe osobniki mają zwykle ok. 20–30 cm długości. Żebrowiec żyje prawie wyłącznie w wodzie, więc wystarcza mu akwarium z dużą taflą i małą wysepką albo pływającym kawałkiem kory.

• Akwarium. Dla pary orientacyjnie od ok. 80–100 cm długości, ze szczelną pokrywą.
• Temperatura. Chłodna woda, jak u innych traszek - przedział podajemy niżej; latem pilnuj, żeby się nie przegrzała.
• Karmienie. Żebrowiec jest żarłoczny: pokarmy mrożone, pocięte dżdżownice i tonący granulat dla płazów, jak w sekcji o karmieniu.
• Długość życia. Przy dobrej opiece zwykle kilkanaście lat.

Nazwa pochodzi od żeber, które w obronie przebijają skórę po bokach ciała - dlatego żebrowca nie bierze się na ręce bez potrzeby.

Traszka w akwaterrarium - jak je urządzić?

Traszki z rodzaju Cynops i żebrowce potrzebują akwaterrarium z dużą częścią wodną i małym lądem - wysepką z kamieni, korka albo pływającym kawałkiem kory, na który wyjdą odpocząć. Dla 2–3 małych traszek orientacyjnie wystarczy akwarium o długości ok. 60 cm, żebrowcom potrzeba więcej. Zbiornik z częścią wodną i lądową krok po kroku opisuje poradnik paludarium.

• Szczelna pokrywa. Traszki potrafią wyjść po szybie i uciec - a poza wodą szybko wysychają. Zestaw z pokrywą, np. Fluval Zestaw akwarium Flex 57 l, rozwiązuje to od razu; inne zbiorniki są w dziale akwaria.
• Łagodny filtr. Traszki nie lubią silnego nurtu - wystarczy filtr wewnętrzny z wylotem skierowanym w szybę, np. Fluval Filtr wewnętrzny U3. Więcej modeli w dziale filtracja.
• Dno bez drobnego żwiru. Piasek albo duże, gładkie kamienie - drobny żwir traszka może połknąć razem z pokarmem.
• Dużo roślin. Dają kryjówki i miejsca do składania jaj; mogą być pływające i ukorzenione.
• Słabe światło. Wystarczy lampa LED dla roślin, orientacyjnie na 8–10 godzin dziennie - mocne oświetlenie niepotrzebnie nagrzewa wodę.
• Woda bez chloru. Wodę z kranu uzdatniaj preparatem do akwarium i podmieniaj część regularnie, jak w zwykłym akwarium - zbiornik musi też dojrzeć przed wpuszczeniem zwierząt (dojrzewanie akwarium i cykl azotowy).

Jaka temperatura wody dla traszki?

Traszki to płazy, które lubią chłód. Popularne gatunki hodowlane dobrze czują się w wodzie o temperaturze orientacyjnie 15–22°C; powyżej ok. 24°C zaczynają cierpieć. Grzałka jest zwykle niepotrzebna - większym problemem jest lato. Temperaturę kontroluj prostym termometrem, np. Hagen Termometr szklany Marina z przyssawką, a w upały ustaw akwarium w najchłodniejszym pokoju z dala od okna. Sposoby chłodzenia wody zebraliśmy w poradniku akwarium w upał.

Czym karmić traszkę?

Traszki są drapieżnikami. W akwarium jedzą przede wszystkim mrożone i żywe pokarmy: ochotkę, larwy komarów, małe skorupiaki, a większe gatunki - pocięte dżdżownice z czystego, nienawożonego miejsca. Uzupełnieniem może być tonący granulat dla traszek i żab. Dorosłe karmi się orientacyjnie 2–3 razy w tygodniu, młode częściej. Pokarm kładź pęsetą na płaski kamień - widzisz wtedy, która traszka zjadła, a która nie. Resztki usuwaj po kilkunastu minutach, żeby nie psuły wody. Granulat i dodatki dla płazów znajdziesz w dziale terrarystyka - płazy.

Traszki a przepisy - co sprawdzić przed zakupem?

Kupuj traszki wyłącznie od hodowcy, który potwierdzi pochodzenie zwierząt. Część gatunków - m.in. traszki z rodzaju Tylototriton i niektóre traszki brodawkowate - jest objęta CITES; wtedy potrzebny jest dokument pochodzenia i zgłoszenie do rejestru starosty (rejestracja zwierzęcia w starostwie i CITES). Unia Europejska ograniczyła też handel płazami ogoniastymi z powodu groźnego dla salamander i traszek grzyba Bsal - o aktualne wymagania zapytaj hodowcę i powiatowego lekarza weterynarii.

Czy traszka jest trująca? Zdrowie i higiena

Skóra traszek wydziela substancje, które chronią je przed drapieżnikami. Przy zwykłym kontakcie nie są groźne, ale u części gatunków hodowlanych, np. z rodzaju Cynops, wydzielina jest silnie toksyczna po połknięciu. Dlatego: nie bierz traszki na ręce bez potrzeby, nie dotykaj oczu i ust przy pracach w akwarium, a do przenoszenia używaj siatki albo pojemnika, np. Exo-Terra Faunarium. Płazy, tak jak gady, mogą nosić bakterie Salmonella, nie wykazując żadnych objawów. Po każdym kontakcie z wodą, podłożem i wyposażeniem myj ręce wodą z mydłem, a szczególnie ostrożne powinny być dzieci do 5 lat, kobiety w ciąży i osoby z obniżoną odpornością.

Płazy leczy niewielu lekarzy, dlatego kontakt do lekarza zajmującego się zwierzętami egzotycznymi znajdź zawczasu - pomoże poradnik weterynarz dla gadów i płazów.

Traszka - co zapamiętać

• Wszystkie cztery gatunki traszek żyjące w Polsce są pod ochroną - nie łap ich i nie zabieraj jaj ani larw.
• Traszkę znalezioną jesienią w piwnicy przenieś w chłodne, wilgotne, osłonięte miejsce na zewnątrz, nie do ciepłego domu.
• W domu trzymamy tylko gatunki z legalnej hodowli, np. traszkę chińską lub żebrowca.
• Akwaterrarium: dużo wody, mały ląd, szczelna pokrywa, łagodny filtr, woda orientacyjnie 15–22°C.
• Nie wypuszczaj traszek z hodowli i nie wylewaj wody z akwarium do przyrody.

Następny krok: jeśli planujesz traszki z hodowli, uruchom akwarium z filtrem kilka tygodni wcześniej i sprawdź, czy latem utrzymasz w nim temperaturę poniżej ok. 22°C.