Terrarium bioaktywne — jak założyć z roślinami i ekipą sprzątającą

Co to jest terrarium bioaktywne?

Terrarium bioaktywne to terrarium z żywym podłożem, żywymi roślinami i drobnymi bezkręgowcami — tzw. ekipą sprzątającą — które rozkładają odchody, resztki pokarmu i pleśń. Zamiast co kilka miesięcy wymieniać całe podłoże, budujesz mały ekosystem, który w dużej części sam utrzymuje porządek.

Nie jest to terrarium „bezobsługowe”. Nadal sprzątasz duże odchody i wylinki, przycinasz rośliny, pilnujesz wilgotności i światła. Różnica jest taka, że nie rozbierasz wystroju do zera. Jeśli dopiero zaczynasz z terrarystyką, najpierw przeczytaj terrarystyka dla początkujących — w pierwszym terrarium łatwiej opanować podstawy na prostszym wystroju.

Dla jakich zwierząt terrarium bioaktywne?

• Najłatwiej — gatunki z wilgotnych lasów: płazy, gekony tropikalne (np. gekon orzęsiony), ptaszniki nadrzewne. Wilgoć, której potrzebują, sprzyja i roślinom, i ekipie sprzątającej. O płazach w domu piszemy w poradniku aksolotl i płazy w domu.
• Możliwe — gatunki leśne o umiarkowanej wilgotności, np. wąż zbożowy: z roślinami odpornymi na ugniatanie i suchszą warstwą wierzchnią.
• Trudniej — gatunki pustynne, jak gekon lamparci czy agama brodata. Da się, ale z suchą mieszanką piasku i gliny, sukulentami i ekipą odporną na suszę; wilgotny jest wtedy tylko jeden kąt.
• Nie — żółwie wodne (to akwaterrarium) i zwierzęcia na kwarantannie albo w trakcie leczenia, którego odchody trzeba codziennie oglądać — wtedy wygodniejszy jest ręcznik papierowy.

Pamiętaj, że duże i ciężkie zwierzę zdepcze delikatne rośliny, a gatunek roślinożerny będzie je zjadał — wtedy wybierasz rośliny jadalne i bezpieczne dla tego gatunku.

Warstwy terrarium bioaktywnego — od dołu do góry

Warstwa	Z czego	Po co
1. Drenaż	keramzyt albo inne lekkie kruszywo, orientacyjnie kilka centymetrów	zbiera nadmiar wody, żeby podłoże nie gniło
2. Przegroda	siatka lub włóknina przepuszczająca wodę	nie pozwala podłożu osypać się w drenaż
3. Podłoże	mieszanka humusu lub ziemi bez nawozów, włókna kokosowego, kory i mchu; orientacyjnie co najmniej kilka–kilkanaście centymetrów	dom dla korzeni i ekipy sprzątającej
4. Ściółka	suche liście (np. dębu, buka), kawałki kory	pokarm i schronienie dla ekipy, wilgotny mikroklimat
5. Mech i rośliny	mech, rośliny w podłożu, epifity na korze	wilgoć, cień, kryjówki, wygląd

Podłoża i mech znajdziesz w naszej ofercie: Trixie podłoże humusowe z włókien kokosa (sterylizowane termicznie, dobra baza mieszanki), Trixie naturalne podłoże humusowe (gleba próchnicza dla roślin), Exo-Terra Forest Moss i Trixie mech torfowiec — oba długo trzymają wilgoć. Więcej o materiałach: podłoże do terrarium i kategoria podłoża do terrarium dla płazów.

Drenaż w terrarium bioaktywnym — dlaczego jest konieczny?

W terrarium, które codziennie zraszasz, woda spływa w dół. Bez drenażu zbiera się w podłożu, które robi się kwaśne, zaczyna gnić, a korzenie roślin i ekipa sprzątająca zamierają. Drenaż to „piwnica” na tę wodę: podłoże nad nim jest wilgotne, ale nie mokre.

• Zrób kontrolkę. Przez przednią szybę widać, ile wody stoi w drenażu — poziom ma zostać poniżej przegrody, nigdy nie podchodzić pod podłoże.
• Zaplanuj odsysanie. W rogu można wstawić pionową rurkę sięgającą dna — przez nią wężykiem albo strzykawką odciągasz nadmiar wody bez rozkopywania wystroju.
• Siatka musi zachodzić na szyby, inaczej podłoże wysypie się szczelinami w drenaż.

Keramzytu i kruszywa drenażowego nie mamy dziś w ofercie — kupisz je w sklepie ogrodniczym; przed użyciem przepłucz je, żeby nie pyliły. Jak prawidłowo nawilżać podłoże i kiedy jest za mokro, opisuje poradnik wilgotność w terrarium.

Ekipa sprzątająca — skoczogonki i prosionki

Ekipa sprzątająca to drobne bezkręgowce, które żyją w podłożu i zjadają odchody, resztki pokarmu, butwiejące liście i strzępki pleśni. Najczęściej to dwie grupy:

• Skoczogonki — maleńkie, białawe, skaczące; rozmnażają się szybko i dobrze radzą sobie z pleśnią.
• Prosionki i inne równonogi — drobne lądowe skorupiaki; przerabiają liście i większe resztki.

Nasz sklep nie sprzedaje żywych bezkręgowców — kultury ekipy kupuje się w sklepach terrarystycznych albo od hodowców. Lepiej z hodowli niż z ogrodu: dzikie zwierzęta mogą przynieść pasożyty i ślady środków ochrony roślin. Wpuść ekipę kilka tygodni przed zwierzęciem, żeby zdążyła się rozmnożyć, i dorzucaj suche liście jako zapas pokarmu. Owadożerne zwierzę część ekipy zje — to normalne, dlatego ekipa ma mieć gdzie się chować pod korą i liśćmi.

Jakie rośliny do terrarium bioaktywnego?

Wybieraj rośliny odporne na wilgoć i słabsze światło, które nie są trujące dla Twojego gatunku. W terrariach tropikalnych często używa się m.in. epipremnum (scindapsusa), fikusa pnącego, bromelii, tillandsji i niewielkich paproci; w pustynnych — sukulentów o miękkich liściach, bez kolców.

• Roślinę z kwiaciarni najpierw „odkaź”: wyjmij z doniczki, wypłucz korzenie z ziemi z nawozem, przesadź do czystego podłoża i przetrzymaj kilka tygodni poza terrarium — część roślin ozdobnych pryska się środkami ochrony roślin.
• Zwierzę roślinożerne (np. agama, żółw lądowy) będzie rośliny zjadać — sadzisz wtedy tylko gatunki jadalne dla niego; listę bezpiecznych roślin dla diety znajdziesz w poradnikach o żywieniu.
• Rośliny potrzebują światła. Lampa do wygrzewania i UVB nie zawsze wystarczą — w terrariach tropikalnych często dokłada się oświetlenie dla roślin; o lampach: oświetlenie UVB w terrarium.

Żywych roślin nie sprzedajemy; w dziale wyposażenie terrarium dla płazów są natomiast elementy, które dobrze łączą się z żywym wystrojem: Trixie ścianka korkowa 100 × 50 cm na tło (rośliny i mech chętnie się na niej trzymają) i Exo-Terra liana z mchem do wspinania. Sztuczne i żywe rośliny, korzenie i kamienie porównuje poradnik dekoracje do terrarium.

Jak założyć terrarium bioaktywne krok po kroku

1. Wybierz terrarium odporne na wilgoć, z wentylacją i szczelnym dnem; zaplanuj, gdzie będzie lampa, a gdzie kąt wilgotny.
2. Przyklej tło — korek albo inne tło odporne na wodę — zanim cokolwiek wsypiesz.
3. Wsyp drenaż i przykryj go siatką dociętą na wymiar dna.
4. Ustaw ciężkie elementy — kamienie, duże korzenie — tak, żeby stały stabilnie i nie dało się ich podkopać.
5. Nasyp podłoże, lekko wilgotne jak ściśnięta gąbka, wyżej przy tylnej ścianie niż z przodu.
6. Posadź rośliny i ułóż mech, zostawiając wolne miejsce do wygrzewania i kryjówki.
7. Rozsyp suche liście i wpuść ekipę sprzątającą.
8. Uruchom światło, grzanie i zraszanie i przez kilka tygodni obserwuj: czy rośliny się przyjmują, czy woda nie zbiera się w drenażu, czy pleśń znika.
9. Dopiero wtedy wpuść zwierzę — gdy temperatura i wilgotność są stabilne, a ekipa widocznie się rozmnożyła.

Pielęgnacja terrarium bioaktywnego — co robić na co dzień?

Terrarium bioaktywne wymaga mniej sprzątania, ale więcej obserwacji. Najwygodniej podzielić pracę na trzy rytmy:

• Codziennie: zraszanie według gatunku, rzut oka na higrometr i termometr, usunięcie dużych odchodów i resztek pokarmu, które leżą na wierzchu.
• Co tydzień: kontrola poziomu wody w drenażu, przetarcie szyb, dorzucenie garści suchych liści, przycięcie pędów zasłaniających lampę albo miejsce do wygrzewania.
• Co kilka miesięcy: uzupełnienie wierzchniej warstwy podłoża i mchu, przegląd korzeni roślin i kontrola, czy ekipy sprzątającej nie ubyło — wtedy dosypuje się świeżą kulturę.

Wentylacja jest tu tak samo ważna jak wilgoć: terrarium ma mieć wymianę powietrza, inaczej rośliny gniją, a szyby stale parują. Jeśli zwierzę zachoruje i lekarz zaleci dezynfekcję, terrarium bioaktywne trzeba rozebrać — dlatego tak ważna jest kwarantanna przed wpuszczeniem nowego mieszkańca. Jak ją przeprowadzić, opisuje kwarantanna nowego gada.

Terrarium bioaktywne — najczęstsze problemy

• Pleśń w pierwszych tygodniach — biały nalot na nowym drewnie i liściach zwykle zjada ekipa; jeśli się rozrasta, zmniejsz zraszanie i dodaj wentylacji.
• Muszki nad podłożem — znak, że jest za mokro; przesusz wierzchnią warstwę.
• Zalany drenaż i kwaśny zapach — odciągnij wodę i zraszaj rzadziej.
• Rośliny marnieją — za mało światła albo zdeptane przez zwierzę; wymień na odporniejsze.
• Zwierzę chudnie albo źle linieje — sprawdź temperaturę i wilgotność; jeśli warunki są dobre, a objawy trwają, umów wizytę u lekarza weterynarii od zwierząt egzotycznych.

Nawet w terrarium bioaktywnym usuwasz duże odchody, resztki pokarmu i wylinki — rytm opisuje jak często sprzątać klatkę i terrarium.

Terrarium bioaktywne — co zapamiętać

• Pięć warstw: drenaż, siatka, podłoże, liście, mech i rośliny.
• Drenaż to podstawa — woda ma stać pod siatką, nie w podłożu.
• Skoczogonki i prosionki z hodowli, wpuszczone kilka tygodni przed zwierzęciem.
• Rośliny bez nawozów i oprysków, bezpieczne dla Twojego gatunku.
• Najprościej zacząć od gatunku z wilgotnego lasu.

Następny krok: narysuj przekrój swojego terrarium z wysokością każdej warstwy i policz, ile litrów podłoża potrzebujesz — dopiero potem kompletuj materiały.