Pielęgnacja piór i pazurów ptaka — kąpiel, piasek, ścieranie i przycinanie

Pielęgnacja piór papugi — co robi ptak, a co Ty

Zdrowy ptak dba o pióra sam: kilka razy dziennie przeczesuje je dziobem, wygładza i układa. U nasady ogona większość papug i kanarków ma gruczoł, którego wydzielinę rozprowadza po upierzeniu. Twoja rola to warunki, nie zabiegi: woda do kąpieli, czysta klatka, dobra dieta i grzędy, które ścierają pazury.

Nie potrzebujesz kosmetyków. Szampony, olejki i spraye „na połysk” szkodzą, bo zmywają naturalną warstwę ochronną piór i podrażniają skórę. Ptaka, który mimo dobrych warunków ma matowe, postrzępione albo brudne pióra, pokaż lekarzowi weterynarii — wygląd upierzenia to jedna z pierwszych oznak choroby. Podstawy opieki znajdziesz w poradnikach o gatunkach: papużka falista — kompletny poradnik opieki, nimfa i kanarek.

Kąpiel papugi i kanarka — jak często i w czym

Większość ptaków domowych lubi się kąpać, a kąpiel pomaga im utrzymać czyste pióra i rozluźnić łuski ze skóry, szczególnie w czasie pierzenia. Daj ptakowi wodę do kąpieli orientacyjnie kilka razy w tygodniu, w upały częściej. Ptak decyduje sam — jeśli dziś nie chce, zabierz wodę i spróbuj jutro.

Gatunki mają swoje zwyczaje:

• Kanarki, zeberki i amadyny zwykle chętnie wchodzą do kąpielówki i chlapią się w niej same.
• Papużki faliste często wolą tarzać się w mokrych liściach sałaty lub natki niż wchodzić do wody — połóż im kilka umytych, mokrych liści na grzędzie albo w płytkiej misce.
• Nimfy i większe papugi często lubią „deszcz”: delikatną mgiełkę czystej wody ze spryskiwacza, rozpylaną nad ptakiem, nie w twarz.

Jak przygotować kąpiel ptaka krok po kroku

1. Wybierz pojemnik. Kąpielówka zawieszana na drzwiczkach klatki nie zajmuje miejsca w środku i mniej chlapie; płaska miseczka postawiona na dnie też wystarczy.
2. Nalej płytko. Woda ma sięgać ptakowi najwyżej do brzucha — tak, żeby stał pewnie na dnie.
3. Sprawdź temperaturę. Woda w temperaturze pokojowej albo lekko letnia, nigdy ciepła ani lodowata.
4. Bez dodatków. Żadnego mydła, szamponu, soli do kąpieli ani olejków — tylko czysta woda.
5. Kąp w ciągu dnia. Przed południem albo wczesnym popołudniem, żeby ptak wysechł na długo przed nocą.
6. Pilnuj przeciągów. Zamknij okno w pokoju, a mokrego ptaka nie susz suszarką — wyschnie sam, czyszcząc pióra.
7. Zabierz wodę po kąpieli. Brudna woda szybko się psuje, a ptak będzie ją pił.

Co wybrać:

• Trixie Kąpielówka dla ptaków niebieska — półokrągła, zamykana kąpielówka z otworem wejściowym, zawieszana na klatce; według karty dla kanarków i papużek falistych. Dla kogo: gdy ptak lubi się chlapać, a Ty nie chcesz mokrego dna klatki. Na co uważać: pierwsze dni postaw ją przy ulubionej grzędzie — część ptaków boi się nowych przedmiotów.
• Panama Pet Wanienka dla ptaków transparentna — mała, płaska miseczka. Dla kogo: na start, do sprawdzenia, czy ptak w ogóle chce się kąpać, albo dla papużek, które tylko maczają głowę.

Więcej modeli jest w dziale wanienki i baseny dla ptaków.

Piasek w klatce ptaka — po co i jak go używać

Papugi i kanarki nie kąpią się w piasku tak jak kury czy wróble — piasek na dnie klatki służy przede wszystkim higienie: wchłania wilgoć z odchodów i resztek, a zmieniasz go przy każdym sprzątaniu dna. Na start wybierz wersję bez zapachu, np. Vitapol Piasek dla ptaków z muszlami, a czym różnią się piaski anyżowe, cytrynowe i z muszlami, ile piasku wysypać i co zrobić, gdy ptak go wyjada, opisuje poradnik piasek dla ptaków.

Pazury ptaka — jak dbać, żeby nie trzeba było ich obcinać

Pazury ptaka rosną stale i ścierają się o to, na czym ptak siedzi. Dlatego najlepsza pielęgnacja pazurów to dobre grzędy, a nie obcinarka. Problem zaczyna się w klatce z dwoma gładkimi, plastikowymi drążkami tej samej grubości: pazury się nie ścierają, a stopy ciągle pracują w jednej pozycji.

• Naturalne gałązki o różnej grubości. Nierówna kora i zmieniająca się średnica ćwiczą stopy i ścierają pazury. Orientacyjnie: palce ptaka powinny obejmować grzędę mniej więcej w połowie do trzech czwartych obwodu, a pazury nie powinny się stykać.
• Jedna szorstka grzęda, nie wszystkie. Grzęda mineralna pomaga ścierać pazury, ale postaw ją przy misce albo poidle, a nie tam, gdzie ptak śpi — cała noc na szorstkiej powierzchni może podrażniać podeszwy.
• Bez papieru ściernego na grzędach. Nakładki z papieru ściernego ścierają skórę stóp, a nie pazury.
• Rozmieść grzędy na różnych wysokościach, tak żeby ptak skakał i fruwał między nimi, a nie siedział cały dzień w jednym miejscu. Jak ułożyć całe wnętrze klatki, opisuje poradnik wyposażenie klatki papugi.

Co wybrać:

• Trixie Patyki do klatki z drewna naturalnego — dwa cienkie patyki, według karty o średnicy 10–12 mm. Dla kogo: kanarek, zeberka, papużka falista — jako zamiana za gładkie drążki z zestawu klatki.
• Trixie Patyk do klatki z naturalnego drewna — grubszy, nieregularny konar. Dla kogo: nimfa i nierozłączki albo jako najgrubsza grzęda dla mniejszych ptaków. Na co uważać: przed zakupem porównaj długość z szerokością klatki.
• Living World Grzęda cementowa Pedi-Perch — szorstka grzęda do ścierania pazurów. Na co uważać: jedna na klatkę, przy misce, nie jako miejsce do spania.

Pozostałe grzędy, drabinki i półki są w dziale grzędy, drabinki i drążki dla ptaków. Gałązek z drzew i krzewów nie zbieraj „na oko” — część roślin jest dla ptaków trująca (lista w poradniku rośliny trujące dla zwierząt domowych, a inne domowe zagrożenia — w tekście co jest trujące dla papugi). Które gałęzie są bezpieczne i jak je przygotować, opisuje gałęzie dla papugi.

Kiedy pazury są za długie i kto je przycina?

Pazury są za długie, gdy:

• wyraźnie zakrzywiają się w półkole albo zaczynają się skręcać na bok,
• ptak zaczepia nimi o tkaniny, sznurki i pręty klatki,
• chodzi niepewnie po płaskiej powierzchni albo ma kłopot z chwytem grzędy.

W pazurze biegnie naczynie krwionośne. W jasnych pazurach widać je jako różową część, w ciemnych jest niewidoczne — za głębokie cięcie boli i krwawi. Dlatego pierwsze przycinanie pazurów zrób u lekarza weterynarii, który leczy ptaki. Lekarz oceni, czy przerośnięte pazury nie mają przyczyny zdrowotnej, i powie, czy w Twoim przypadku przycinanie w domu ma sens. Przy okazji zapytaj o dziób.

Dziób ptaka — czy trzeba go piłować?

Nie. Dziób, podobnie jak pazury, rośnie stale i ściera się sam — przy łuskaniu nasion, gryzieniu drewna i dziobaniu sepii albo kostki wapiennej (znajdziesz je w dziale kostki mineralne i sepia). Dziób, który się wydłuża, krzywi albo łuszczy, to sprawa dla lekarza, nie dla pilnika. Taki objaw bywa skutkiem choroby albo urazu, a samodzielne piłowanie może ptaka poważnie zranić.

Czy przycinać papudze skrzydła?

Przycinanie lotek (długich piór skrzydła) nie jest zabiegiem pielęgnacyjnym, tylko ograniczeniem lotu. Lot to dla ptaka podstawowy ruch, a ptak z przyciętymi lotkami źle ląduje i łatwiej się obija. Nie przycinaj lotek samodzielnie — jeśli rozważasz to ze względów bezpieczeństwa, porozmawiaj z lekarzem weterynarii. Zwykle lepszym rozwiązaniem jest zabezpieczenie pokoju (jak bezpiecznie wypuszczać papugę z klatki). Przycięte lotki odrastają dopiero przy kolejnym pierzeniu.

Pióra w złym stanie — kiedy to sygnał choroby?

Pióra mówią dużo o zdrowiu ptaka. Do lekarza weterynarii jedź, gdy widzisz:

• łyse miejsca, pióra wyrwane albo przegryzione (o przyczynach — dlaczego papuga wyrywa sobie pióra),
• pióra zniekształcone, łamliwe, z ciemnymi pasami albo przebarwieniami,
• zabrudzone i zlepione pióra pod ogonem,
• pierzenie, które ciągnie się tygodniami bez końca,
• napuszonego ptaka, który dużo śpi i mało je.

Ptaki ukrywają chorobę do ostatniej chwili, więc przy złym samopoczuciu nie czekaj kilku dni — listę objawów alarmowych zebraliśmy w poradniku chora papuga — objawy.

Pielęgnacja piór i pazurów ptaka — co zapamiętać

• Pióra pielęgnuje ptak; Ty dajesz wodę do kąpieli kilka razy w tygodniu, bez żadnych kosmetyków.
• Kąpiel w ciągu dnia, płytko, w wodzie o temperaturze pokojowej, bez przeciągów.
• Pazury ścierają naturalne grzędy o różnej grubości i jedna szorstka grzęda przy misce.
• Pazury, dziób i lotki przycina lekarz weterynarii — nie rób tego pierwszy raz sam.
• Łyse miejsca, zniekształcone pióra i napuszony ptak to powód do wizyty, nie do kąpieli.

Następny krok: obejrzyj dziś grzędy w klatce. Jeśli są tylko dwa gładkie drążki tej samej grubości, wymień jeden na naturalną gałązkę i postaw kąpielówkę na drzwiczkach.