Upał a terrarium: jak chronić gada, płaza i ptasznika przed przegrzaniem

Upał a terrarium: kiedy robi się groźnie?

Gad nie poci się i nie dyszy jak pies: temperaturę ciała reguluje, przechodząc między ciepłą a chłodną częścią terrarium. W upał problemem nie jest miejsce wygrzewania, tylko strefa chłodna: gdy i ona, i noc robią się cieplejsze niż górna granica dla gatunku, zwierzę nie ma dokąd uciec. Płazy i ptaszniki z wilgotnych terenów są jeszcze wrażliwsze, bo upał szybko wysusza im terrarium.

Dlatego w upalne dni najważniejszy jest pomiar w najchłodniejszym miejscu, przy podłożu, najprościej Trixie Termometrem cyfrowym z czujnikiem, a temperaturę kamieni i ścianek sprawdzisz termometrem na podczerwień. Zakresy dla gatunków i zasady grzania opisuje ogrzewanie terrarium.

Zwierzę	Strefa chłodna albo cały zbiornik (orientacyjnie)	Kiedy uważać
gekon lamparci	strefa chłodna 22–26 °C	chłodna strona wyraźnie powyżej tego zakresu
agama brodata	strefa chłodna 24–28 °C	agama leży po chłodnej stronie z otwartym pyskiem
wąż zbożowy	strefa chłodna 22–26°C	wąż stale leży w misce z wodą albo na szybie po chłodnej stronie
gekon orzęsiony	powietrze ok. 22–26 °C, górna granica ok. 28 °C	każdy dzień powyżej ok. 28 °C
drzewołaz	ok. 22–26 °C w dzień	powyżej ok. 28 °C
aksolotl	woda ok. 15–20°C	woda powyżej ok. 22–24 °C
traszki	woda 15–22 °C	woda powyżej ok. 24 °C
ptasznik	ok. 20–26 °C (gatunki z suchych terenów), ok. 22–27 °C (wilgotne i nadrzewne)	terrarium przy oknie, wyschnięte podłoże i pusta miska
żółw wodny	woda 24–28 °C	woda wyraźnie cieplejsza mimo wyłączonej grzałki

Najbardziej narażone są gatunki „chłodne”: gekon orzęsiony, drzewołaz, aksolotl i traszki. Powyżej ok. 28 °C gekon orzęsiony szybko się przegrzewa.

Po czym poznać, że gad, płaz albo ptasznik się przegrzewa?

• gad: zwierzę cały czas leżące w strefie chłodnej z otwartym pyskiem może się przegrzewać. Od razu zmierz temperaturę i wyłącz źródło ciepła, jeśli przekracza zakres. Inne sygnały: chowanie się przez cały dzień w najchłodniejszym kącie, zakopywanie się, ospałość i brak apetytu w ciepłe dni,
• agama: leży spłaszczona po chłodnej stronie z otwartym pyskiem i nie wraca pod lampę,
• płaz: powyżej ok. 22–24°C aksolotl się męczy, traci apetyt i łatwiej choruje; żaby i traszki siedzą stale w wodzie albo w najwilgotniejszym miejscu i przestają jeść,
• ptasznik: przesiaduje przy misce z wodą albo na dnie, mało się rusza, a podłoże jest suche.

Jeden z tych sygnałów to powód, żeby od razu zmierzyć temperaturę i obniżyć ją sposobami z listy niżej.

Jak schłodzić terrarium w upał: krok po kroku

1. Zmierz temperaturę w strefie chłodnej. Rano, w najgorętszej godzinie i wieczorem. Bez pomiaru nie wiesz, czy terrarium potrzebuje pomocy.
2. Odsuń terrarium od okna i zasłoń okna. Słońce przez szybę okna i szybę terrarium nagrzewa zbiornik najszybciej. Rolety albo zasłony zamykaj od rana.
3. Ogrzewanie tylko przez termostat. Mata i lampa grzewcza sterowane termostatem same przestają grzać, gdy jest za ciepło. Źródło ciepła bez termostatu na czas upałów odłącz i mierz temperaturę.
4. Przesuń godziny świecenia lamp. Lampy grzewcze niech pracują rano i pod wieczór, a krócej w najgorętszych godzinach. Ułatwia to programator, np. Trixie Zegar cyfrowy. Lampy UVB nie wyłączaj na wiele dni.
5. Wietrz w nocy, zamykaj w dzień. Otwórz okna nocą i nad ranem, a na dzień zamknij je razem z roletami. Pokój dłużej trzyma chłód.
6. Ustaw wentylator w pokoju, nie na zwierzę. Ruch powietrza w pokoju chłodzi ścianki terrarium. Nie kieruj go wprost na zwierzę i pamiętaj, że suszy terrarium płazów i ptaszników.
7. Daj świeżą wodę częściej. Miska z wodą w temperaturze pokojowej, wymieniana co dzień, a w upał nawet dwa razy dziennie.
8. Przenieś terrarium do chłodniejszego pokoju. Jeśli mieszkanie ma chłodniejsze pomieszczenie albo klimatyzację, to najskuteczniejsza pomoc. Małe terrarium przenieś przed upałem, a nie w jego środku.

Wilgotne terraria, płazy i ptaszniki: co robić inaczej?

U gatunków z wilgotnych lasów upał i suche powietrze działają razem. Wieczorne zraszanie letnią wodą obniża temperaturę przy liściach i podnosi wilgotność, wygodnie robi się to Trixie Sprayem do terrarium 1,5 l, a ręczne spryskiwacze i automatyczne zraszacze do terrarium znajdziesz w osobnym dziale. Wilgotność sprawdzaj Trixie Termometrem i higrometrem cyfrowym, a zasady opisuje wilgotność w terrarium.

• gady pustynne (gekon lamparci, agama), nie zraszaj całego terrarium; wilgoć w upale robi zaduch,
• ptaszniki: latem odłącz małą matę z boku terrarium, jeśli w pokoju jest ciepło, a gatunkom z wilgotnych terenów zwilżaj fragment podłoża; zakresy w tekście terrarium dla ptasznika,
• aksolotl i traszki: chłodzisz wodę jak w akwarium: najchłodniejszy pokój, zasłonięte okna, wentylator nad wodą przy otwartej pokrywie, podmiany chłodniejszą wodą małymi porcjami; więcej w tekście upał a akwarium,
• żółw wodny: gdy woda sama trzyma górę zakresu, wyłącz grzałkę i sprawdzaj wodę termometrem codziennie.

Czego nie robić w upał?

• Nie wkładaj lodu do terrarium ani nie polewaj zwierzęcia zimną wodą. Nagłe wychłodzenie też szkodzi, dlatego obniżaj temperaturę stopniowo.
• Nie wynoś gada na balkon w faunarium ani w szklanym terrarium: plastik i szkło nagrzewają się w kilka minut. Bezpieczne wyjścia na słońce opisuje gad na balkonie.
• Nie przykrywaj terrarium kocem „od słońca”: zamykasz ciepło w środku i odcinasz wentylację.
• Nie zostawiaj terrarium przy otwartym oknie w pełnym słońcu, nawet „na chwilę”.

Gad się przegrzał: co zrobić?

Jeśli zwierzę jest osowiałe, ma otwarty pysk albo nie reaguje jak zwykle, przenieś je do chłodniejszego, zacienionego miejsca w domu i jedź do lekarza weterynarii od gadów, gdy objawy nie mijają, najpóźniej tego samego dnia. Do przeniesienia wystarczy pojemnik z otworami, postawiony w cieniu w najchłodniejszym pokoju, z płytką miską wody w temperaturze pokojowej. Z karmieniem poczekaj, aż zwierzę wróci do zwykłej aktywności, a przez kolejne dni zapisuj temperatury, żeby sytuacja się nie powtórzyła.

Wyjazd i burza w upalne dni

Latem większym zagrożeniem niż brak jedzenia jest przegrzanie, gdy nikogo nie ma w domu. Jak przygotować terrarium na urlop, opisuje gad a wyjazd na wakacje. Po burzy z wyłączeniem prądu sprawdź, czy termostat i programator wróciły do ustawień. Listę kontrolną zbiera awaria prądu a terrarium. Osobie, która zagląda pod Twoją nieobecność, zostaw kartkę z temperaturami granicznymi dla Twojego gatunku z tabeli wyżej i numer lecznicy dla gadów.

Jak przygotować terrarium przed latem?

Najlepiej w maju, zanim przyjdą pierwsze upały. Wtedy każdą zmianę wprowadzisz spokojnie, a zwierzę zdąży się do niej przyzwyczaić.

• sprawdź termostat: podnieś temperaturę w pokoju albo ogrzej czujnik w dłoni i zobacz, czy grzanie się wyłącza,
• połóż czujnik termometru po chłodnej stronie i zapisuj temperatury przez kilka cieplejszych dni,
• wybierz najchłodniejsze miejsce w mieszkaniu: ścianę od północy, z dala od okien dachowych i sprzętu, który grzeje,
• ustaw programator lamp na letni plan, zanim zrobi się gorąco,
• umów osobę do zaglądania na czas urlopu i pokaż jej, gdzie są termometr, rolety i miska z wodą.

Upał a terrarium: co zapamiętać

• W upał liczy się strefa chłodna: mierz ją przy podłożu, rano, w południe i wieczorem.
• Terrarium z dala od okna, rolety zamknięte od rana, wietrzenie nocą.
• Grzanie tylko przez termostat; lampy grzewcze rano i wieczorem, UVB bez wielodniowych przerw.
• Najwrażliwsze są płazy, gekon orzęsiony i ptaszniki z wilgotnych terenów.
• Bez lodu w terrarium i bez balkonu w faunarium; przegrzany gad trafia w chłodne, zacienione miejsce, a do lekarza jedzie tego samego dnia, gdy objawy nie mijają.

Następny krok: przed pierwszym upalnym tygodniem połóż czujnik termometru po chłodnej stronie terrarium i zapisz przez trzy dni temperatury o 8, 14 i 20, a zobaczysz, czy terrarium potrzebuje pomocy.