Uzębienie psa: ile zębów ma pies i kiedy wypadają mleczne

Uzębienie psa to nie tylko „białe zęby w pysku”, ale uporządkowany zestaw o stałej liczbie i budowie, który zmienia się od szczenięcia do dorosłości. Dorosły pies ma 42 zęby, szczenię 28, a każdy typ zęba pełni inną rolę: od skubania po rozdrabnianie. Wiedza o tym, ile zębów powinien mieć pies, jak wyglądają zdrowe dziąsła i kiedy wypadają zęby mleczne, pozwala w porę zauważyć, że dzieje się coś niepokojącego. Poniżej fakty o uzębieniu psa, a przy okazji to, czym wspierać je na co dzień.

Ile zębów ma pies?

Dorosły pies ma 42 zęby stałe, a szczenię 28 zębów mlecznych. Różnica bierze się stąd, że u szczeniąt w ogóle nie ma jeszcze trzonowców, czyli dużych zębów w głębi pyska, i jest mniej przedtrzonowców. Zęby rosną w czterech ćwiartkach pyska mniej więcej symetrycznie, a dolny łuk ma ich odrobinę więcej niż górny. Dokładny rozkład nie jest wiedzą na co dzień, ważniejsze jest to, że liczba i ustawienie zębów są u zdrowego psa powtarzalne, więc brakujący albo nadliczbowy ząb to sygnał, który warto pokazać lekarzowi.

Liczba zębów nie zależy od wielkości psa: chihuahua i owczarek mają tyle samo zębów, tylko w pysku różnej wielkości. Dlatego u ras małych i o krótkiej czaszce zęby bywają stłoczone, bo ten sam komplet musi zmieścić się w krótszej szczęce, co sprzyja odkładaniu się kamienia nazębnego.

Rodzaje zębów psa i do czego służą

Zęby psa dzielą się na cztery rodzaje, a każdy ma inne zadanie. To dlatego pies inaczej skubie, inaczej chwyta, a inaczej rozdrabnia twardy kęs:

Rodzaj zęba	Gdzie jest	Do czego służy
Siekacze	małe zęby z przodu, między kłami	skubanie, drobne gryzienie, iskanie i pielęgnacja sierści
Kły	cztery duże, spiczaste zęby w narożnikach	chwytanie, przytrzymywanie i rozrywanie
Przedtrzonowce	zęby boczne tuż za kłami	cięcie i odrywanie kawałków
Trzonowce	duże zęby w głębi pyska	rozcieranie i częściowe rozgniatanie, u psa słabsze niż u roślinożerców

Z tego podziału wynika prosta rzecz: pies potrzebuje czegoś bezpiecznego do żucia, bo żucie to naturalna praca zębów bocznych i sposób na nudę. Zamiast nóg od krzesła lepiej dać mu gryzaki dla psa i naturalne kości do żucia albo sięgnąć po gumowe gryzaki dla psa. Dobrym, naturalnym wyborem bywa twarde poroże jelenia, które długo zajmuje psa i nie kruszy się na ostre kawałki.

Zęby mleczne i wymiana na stałe

Szczenię rodzi się bez zębów, a mleczne zaczynają się wyrzynać mniej więcej w drugim tygodniu życia, co opisuje kalendarz rozwoju szczeniąt. Zębów mlecznych jest 28 i są drobniejsze oraz ostrzejsze od stałych. Wymiana na zęby stałe przypada orientacyjnie między 3. a 7. miesiącem życia: mleczne wypadają, a pod nimi wypychają się zęby ostateczne. Pies często połyka wypadające zęby mleczne i to nie jest problem.

Ten okres to jednocześnie ząbkowanie, czyli ból i swędzenie dziąseł oraz nasilone gryzienie wszystkiego, co ma krawędź. Jak przez nie przejść, czym łagodzić dziąsła i jak oduczyć szczeniaka gryzienia rąk, opisujemy osobno w tekście o ząbkowaniu i gryzieniu u szczeniaka, tutaj zostajemy przy samych zębach.

Zgryz u psa: jak powinny się spotykać zęby

Zgryz to sposób, w jaki górne i dolne zęby spotykają się przy zamkniętym pysku. U większości ras prawidłowy jest zgryz nożycowy: górne siekacze zachodzą tuż przed dolne, jak ostrza nożyczek. Spotyka się też zgryz cęgowy, gdzie siekacze stykają się krawędziami, częstszy u starszych psów ze startymi zębami.

U ras o krótkiej czaszce, takich jak buldog francuski czy bokser, dolna szczęka z natury wysuwa się przed górną i taki przodozgryz jest dla nich wzorcowy, a nie wadą. Odwrotnie, gdy górna szczęka mocno wystaje przed dolną, mówimy o tyłozgryzie. Wyraźne wady zgryzu bywają dziedziczne i czasem utrudniają psu chwytanie jedzenia albo powodują, że ząb rani dziąsło, dlatego warto je skonsultować z lekarzem, zanim pies trafi do hodowli.

Zęby a wiek psa: co da się z nich wyczytać

Uzębienie zdradza orientacyjny wiek psa, co bywa przydatne, gdy bierzesz do domu dorosłego psa o nieznanej metryce. U młodego psa punktem odniesienia jest wymiana zębów: komplet drobnych, bardzo białych i ostrych zębów to szczenię, a pełny komplet 42 zębów stałych bez śladów zużycia to zwykle pies między pierwszym a drugim rokiem życia.

Z wiekiem zęby pracują i to po nich widać. Siekacze tracą charakterystyczne trójlistne wierzchołki i ścierają się na płasko, pojawia się nalot i kamień, a emalia szarzeje. To tylko przybliżenie, bo tempo zależy od diety, tego, co pies gryzie, i od rasy, więc ząb nie zastąpi badania u lekarza. U psa, który wyraźnie się starzeje, warto czytać też inne sygnały, zebrane w poradniku opieki nad psim seniorem. Dokładny kalendarz wyrzynania u najmłodszych psów znajdziesz w tekście o rozwoju szczeniąt.

Jak poznać, że z zębami psa jest coś nie tak

Zdrowe zęby psa są kremowo-białe, a dziąsła różowe i gładkie, bez obrzęku. Większość kłopotów zaczyna się niewinnie, dlatego raz na jakiś czas warto zajrzeć psu do pyska i zwrócić uwagę na:

• nieświeży, wyraźnie cuchnący oddech, który nie mija,
• żółty albo brązowy nalot i twardy kamień przy linii dziąseł,
• zaczerwienione, obrzęknięte albo krwawiące dziąsła,
• ułamany ząb, zwłaszcza kieł, i jedzenie tylko na jedną stronę,
• ślinienie, niechęć do twardych kęsów i do zabawy gryzakiem.

Kamień nazębny to nie kosmetyka: pod nim rozwija się choroba przyzębia, która z czasem niszczy zęby i obciąża organizm. Jak go rozpoznać i jak wygląda jego usuwanie, tłumaczymy w tekście o kamieniu nazębnym u psa. Samego kamienia nie zeskrobuje się w domu, usuwa go wyłącznie weterynarz.

Jak dbać o uzębienie psa na co dzień

Zęby stałe mają służyć psu przez całe życie, a najwięcej dla nich robi regularna higiena. Pełny plan opisuje poradnik jak dbać o zęby psa, tutaj skrót najważniejszego:

1. Szczotkuj zęby psu. Najskuteczniejsze jest czyszczenie zewnętrznej strony zębów przy dziąsłach pastą dla psów, nigdy dla ludzi. Na start wygodny bywa gotowy zestaw ze szczoteczką i pastą, a u szczeniaka mniejszy zestaw dla szczeniąt.
2. Przyzwyczajaj psa stopniowo. Zacznij od dotykania pyska i smaku pasty na palcu, dopiero potem wprowadzaj szczoteczkę. Kilka sekund dziennie na początek wystarczy.
3. Dawaj coś do żucia. Żucie mechanicznie ściera osad. Pomagają naturalne gryzaki dla psa i gryzaki dentystyczne dla psa, na przykład gryzące batony dentystyczne, ale one wspierają higienę, a nie zastępują szczotkowania.
4. Zaglądaj psu do pyska. Raz na jakiś czas odchyl wargę i sprawdź kolor zębów i dziąseł. Wcześnie zauważony problem to tańszy i łagodniejszy zabieg.

Pastę, szczoteczki i akcesoria znajdziesz w dziale pasty do zębów dla psa. U kota higiena wygląda podobnie, choć bywa trudniejsza, a opisuje ją tekst jak dbać o zęby kota.

Uzębienie psa: co zapamiętać

• Dorosły pies ma 42 zęby, szczenię 28; liczba nie zależy od wielkości psa.
• Cztery rodzaje zębów (siekacze, kły, przedtrzonowce, trzonowce) pełnią różne zadania, od skubania po rozdrabnianie.
• Zęby mleczne wymieniają się na stałe orientacyjnie między 3. a 7. miesiącem życia.
• Zatrzymany ząb mleczny, ułamany ząb, cuchnący oddech i kamień to sprawy do weterynarza.
• Codzienna higiena i bezpieczne żucie przedłużają życie zębów; kamienia nie usuwa się w domu.

Następny krok: odchyl psu wargę i policz, czy zęby są czyste i równe, a dziąsła różowe. Jeśli wyczuwasz nieświeży oddech albo widzisz nalot, zacznij od codziennego szczotkowania i umów przegląd zębów przy najbliższej wizycie u weterynarza.