Anemia u psa (niedokrwistość): objawy, przyczyny i kiedy do lekarza

Co to jest anemia u psa?

Anemia u psa, czyli niedokrwistość, to stan, w którym we krwi jest za mało czerwonych krwinek albo zawartego w nich barwnika przenoszącego tlen. Narządy dostają wtedy mniej tlenu, więc pies słabnie, dużo śpi i szybciej się męczy. Anemia nie jest osobną chorobą, tylko skutkiem czegoś innego: utraty krwi, rozpadu krwinek albo tego, że szpik produkuje ich za mało. Dlatego leczy się przede wszystkim jej przyczynę.

Przy powoli narastającej anemii pies długo wygląda na „tylko spokojniejszego”, a dopiero przy gwałtownej utracie krwi objawy pojawiają się nagle i są dramatyczne. U kota tę samą chorobę opisujemy osobno: anemia u kota.

Anemia u psa: objawy

Najłatwiej zauważyć ją po dziąsłach. Odchyl psu delikatnie górną wargę przy dziennym świetle: zdrowe dziąsła są różowe i wilgotne, a po krótkim uciśnięciu palcem kolor wraca w czasie poniżej 2 sekund. Przy anemii dziąsła są bladoróżowe, białawe albo szarawe.

Inne objawy niedokrwistości u psa:

• osłabienie i senność: pies dużo śpi, mniej chętnie się bawi i szybciej męczy na spacerze,
• szybszy oddech i przyspieszone bicie serca, także w spoczynku,
• gorszy apetyt i chudnięcie,
• żółtawe dziąsła i białka oczu, ciemny mocz: gdy krwinki rozpadają się szybko,
• czarny, smolisty stolec albo krew w kale: przy krwawieniu z przewodu pokarmowego (więcej w tekście krew w kale u psa),
• niechęć do ruchu i chłodne łapy, czasem omdlenia przy wysiłku.

Kleszcze i anemia u psa: częsta przyczyna, o której łatwo zapomnieć

U psa jedną z najważniejszych przyczyn niedokrwistości są choroby przenoszone przez kleszcze, zwłaszcza babeszjoza. Pierwotniak niszczy czerwone krwinki, a objawy (osowiałość, ciemny mocz, żółtawe dziąsła) pojawiają się zwykle kilka dni po ukłuciu. To stan, w którym liczą się godziny. Co jeszcze przenoszą kleszcze i jak szybko reagować, opisuje poradnik choroby odkleszczowe u psa.

U szczeniąt i psów zaniedbanych krew potrafią odbierać też pchły i pasożyty jelitowe. Dlatego regularne krople na kleszcze dla psa oraz odrobaczanie to nie tylko komfort, ale i profilaktyka anemii. Produktów biobójczych używaj zgodnie z etykietą, a przy bardzo młodych psach preparat dobiera lekarz. Po każdym spacerze w trawy przejrzyj psa i wyjmij kleszcze jak najszybciej, bo im krócej kleszcz tkwi w skórze, tym mniejsze ryzyko zakażenia.

Skąd się bierze niedokrwistość u psa?

Lekarz dzieli przyczyny na trzy grupy. Od tego zależy, jakie badania zleci i jak będzie leczył.

Mechanizm	Przykładowe przyczyny	Na co zwrócić uwagę w domu
Utrata krwi	kleszcze i pchły, urazy i wypadki, krwawienie z przewodu pokarmowego (np. przy wrzodach), zjedzenie trutki na gryzonie zaburzającej krzepnięcie	czarny, smolisty stolec, krew w kale lub moczu, siniaki, krwawienie z nosa albo dziąseł
Rozpad krwinek	babeszjoza i inne zakażenia odkleszczowe, zatrucia, zjedzenie cebuli, czosnku, pora albo szczypiorku, niektóre leki dla ludzi, reakcja autoimmunologiczna	żółtawe dziąsła i białka oczu, ciemny mocz, nagłe, szybko narastające osłabienie
Za mało nowych krwinek	przewlekła choroba nerek, przewlekłe stany zapalne, choroby szpiku i nowotwory	powolne słabnięcie, chudnięcie, starszy wiek, wcześniejsze choroby

U starszego psa częstą przyczyną są choroby przewlekłe: chore nerki wytwarzają za mało hormonu pobudzającego szpik, a ukryte nowotwory mogą po cichu podkradać krew. Dlatego u psa seniora z narastającą sennością lekarz niemal zawsze zaczyna od badania krwi.

Które psy są najbardziej narażone na anemię?

• Psy chodzące w trawy i lasy: częściej łapią kleszcze, a z nimi babeszjozę.
• Szczenięta: zwłaszcza z pchłami i robakami; mają niewielki zapas krwi.
• Psy starsze: częściej chorują na nerki, choroby przewlekłe i nowotwory hamujące produkcję krwinek.
• Psy z dostępem do trutek i śmietników: na działkach, w gospodarstwach, na spacerach bez smyczy.
• Psy po urazach i zabiegach: utrata krwi bywa wtedy nagła i duża.

Jak lekarz rozpoznaje anemię u psa?

Podstawą jest morfologia krwi: pokazuje, ile jest czerwonych krwinek i jak bardzo spadła ich liczba. Lekarz sprawdza też, czy szpik odpowiada na niedobór i produkuje młode krwinki. Od tej odpowiedzi zależy dalsza droga: anemia, przy której szpik pracuje, częściej wynika z utraty albo rozpadu krwi, a anemia bez odpowiedzi szpiku zwykle z choroby przewlekłej. Co jeszcze pokazuje badanie i jak przygotować do niego psa, opisuje poradnik badania krwi u psa.

Często potrzebne są też testy w kierunku chorób odkleszczowych, badanie moczu i kału, czasem USG jamy brzusznej. Na wizytę zabierz informacje o ochronie przed kleszczami i odrobaczaniu, o tym, co pies mógł zjeść, i o lekach, które dostaje.

Leczenie anemii u psa: na czym polega?

Leczenie zależy od przyczyny: leczy się chorobę odkleszczową, usuwa pasożyty, zatrzymuje krwawienie, wspiera chore nerki. Przy ciężkiej anemii pies potrzebuje przetoczenia krwi. Nie podawaj psu na własną rękę preparatów z żelazem ani witamin „na krew”. Niedobór żelaza u psa zwykle oznacza przewlekłą utratę krwi, nie błąd w diecie, a nadmiar żelaza szkodzi. Leków dla ludzi też nie podawaj na własną rękę: część z nich jest dla psa trująca.

Pies w trakcie leczenia potrzebuje spokoju, ciepłego legowiska i jedzenia, które chętnie zje; jeśli nie ma apetytu, pomocny bywa poradnik pies nie chce jeść. Kontrolne badania krwi pokazują, czy leczenie działa. Nie pomijaj ich, nawet gdy pies wygląda już dobrze.

Tempo, w jakim narasta anemia, mówi o niej niemal tyle samo co sama liczba krwinek. Przy nagłej, dużej utracie krwi, na przykład po wypadku albo przy ostrej babeszjozie, pies słabnie w ciągu godzin i może wymagać przetoczenia od razu. Przy powoli narastającej niedokrwistości, typowej dla chorób nerek i nowotworów, organizm zdąża się przystosować, a pies długo funkcjonuje mimo wyników, przy których człowiek nie wstałby z łóżka. To właśnie dlatego u psa seniora warto robić kontrolne badania krwi, zanim pojawią się objawy, a nie dopiero wtedy, gdy pies wyraźnie opada z sił.

Kiedy z anemią u psa jechać do weterynarza?

Jedź do lecznicy od razu, gdy:

• dziąsła są bardzo blade albo białe, pies jest osłabiony i nie chce wstać,
• pies oddycha szybko albo z wysiłkiem, mdleje przy ruchu,
• dziąsła albo białka oczu są żółte, a mocz ciemny lub czerwonobrązowy,
• stolec jest czarny i smolisty albo pies krwawi i krew nie chce przestać lecieć,
• parę dni po wyjęciu kleszcza pies posmutniał, nie chce jeść i oddaje ciemny mocz,
• pies mógł zjeść trutkę, cebulę, czosnek albo lek dla ludzi.

Wizytę tego samego lub następnego dnia umów, gdy dziąsła są bledsze niż zwykle, ale pies je i chodzi, albo gdy od kilku dni dużo śpi i szybciej się męczy. W stanie nagłym zadzwoń do lecznicy już z drogi: powiedz, co się stało i kiedy będziesz.

Anemia u psa: co zapamiętać

• Anemia to za mało czerwonych krwinek: objaw innej choroby, nie osobna choroba.
• Najprostszy domowy test to kolor dziąseł przy dziennym świetle; blade, białawe albo szare to sygnał do wizyty.
• U psa częstą i groźną przyczyną są choroby odkleszczowe, zwłaszcza babeszjoza; chroń psa przed kleszczami.
• Bardzo blade dziąsła, pies bez sił, żółte dziąsła, ciemny mocz albo czarny stolec to wyjazd od razu.
• Żadnego żelaza ani leków dla ludzi na własną rękę: przyczynę ustala badanie krwi.

Następny krok: obejrzyj dziś psu dziąsła przy oknie i zapamiętaj ich kolor. Wtedy łatwiej zauważysz, gdy zbledną.